Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια σε έναν από τους βασικούς παράγοντες που μεταβάλλουν τη λειτουργία της οικονομίας και της αγοράς εργασίας. Η ανάπτυξη εργαλείων που επεξεργάζονται πληροφορίες, δημιουργούν κείμενα, αναλύουν δεδομένα ή αυτοματοποιούν επαναλαμβανόμενες διαδικασίες αλλάζει σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η εργασία σε πολλούς κλάδους. Η αλλαγή αυτή δεν αφορά μόνο την τεχνολογία. Επηρεάζει επίσης τη δομή των επαγγελμάτων, το περιεχόμενο των καθημερινών καθηκόντων και τις δεξιότητες που χρειάζονται οι εργαζόμενοι για να παραμείνουν ενεργοί σε μια οικονομία που γίνεται ολοένα πιο ψηφιακή.
Η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στην απασχόληση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις γυναίκες, καθώς η κατανομή των επαγγελμάτων στην οικονομία σημαίνει ότι ορισμένες θέσεις εργασίας επηρεάζονται περισσότερο από την αυτοματοποίηση. Σύμφωνα με αναλύσεις του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας για την επίδραση της generative AI στην αγορά εργασίας, περίπου το ένα τέταρτο των θέσεων εργασίας παγκοσμίως περιλαμβάνει καθήκοντα που μπορούν να επηρεαστούν από την τεχνητή νοημοσύνη. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι θέσεις αυτές θα εξαφανιστούν, αλλά ότι μέρος των καθηκόντων τους μπορεί να μετασχηματιστεί μέσω ψηφιακών εργαλείων.
Οι ίδιες αναλύσεις δείχνουν ότι οι γυναίκες εμφανίζουν σε αρκετές οικονομίες μεγαλύτερη έκθεση σε τέτοιες μεταβολές. Σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου το 4,7% των θέσεων εργασίας που κατέχουν γυναίκες κατατάσσεται στην κατηγορία υψηλής έκθεσης σε τεχνολογίες generative AI, έναντι περίπου 2,4% των θέσεων που κατέχουν άνδρες. Η διαφορά αυτή συνδέεται κυρίως με το γεγονός ότι πολλές γυναίκες εργάζονται σε διοικητικές και υποστηρικτικές θέσεις, δηλαδή σε επαγγέλματα όπου σημαντικό μέρος της εργασίας βασίζεται στη διαχείριση πληροφοριών και στην επεξεργασία δεδομένων.
Οι διοικητικές και γραμματειακές εργασίες αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σε πολλούς οργανισμούς, εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιούνται ήδη για τη σύνταξη εγγράφων, την ταξινόμηση δεδομένων, τη διαχείριση ηλεκτρονικής αλληλογραφίας ή την οργάνωση πληροφοριών. Μέχρι πρόσφατα, οι λειτουργίες αυτές απαιτούσαν σημαντικό χρόνο ανθρώπινης εργασίας. Σήμερα μπορούν να ολοκληρωθούν πολύ ταχύτερα μέσω λογισμικών που αξιοποιούν αλγορίθμους μηχανικής μάθησης. Αυτό σημαίνει ότι η φύση της εργασίας σε αυτούς τους ρόλους αλλάζει σταδιακά, με μικρότερη έμφαση σε επαναλαμβανόμενα καθήκοντα και μεγαλύτερη σημασία σε δεξιότητες που σχετίζονται με την κρίση, την οργάνωση και την επίλυση προβλημάτων.
Την ίδια στιγμή, η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί νέες επαγγελματικές ευκαιρίες σε τομείς που συνδέονται με την τεχνολογία, τα δεδομένα και τις ψηφιακές υπηρεσίες. Οι ειδικότητες που αφορούν την ανάλυση δεδομένων, την ανάπτυξη λογισμικού και τον σχεδιασμό αλγορίθμων εμφανίζουν τα τελευταία χρόνια σημαντική αύξηση της ζήτησης. Ωστόσο, σύμφωνα με αναλύσεις του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης για την επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία των γυναικών, η παρουσία των γυναικών σε επαγγέλματα που συνδέονται άμεσα με την ανάπτυξη τεχνολογιών AI παραμένει χαμηλότερη σε σχέση με τους άνδρες. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, για παράδειγμα, οι γυναίκες αποτελούν περίπου το 20% των ειδικών στον τομέα των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών, γεγονός που περιορίζει τη συμμετοχή τους σε έναν από τους πιο δυναμικούς τομείς της ψηφιακής οικονομίας.
Η εξέλιξη αυτή αυξάνει τη σημασία των ψηφιακών δεξιοτήτων στη νέα αγορά εργασίας. Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται σε ολοένα και περισσότερες επαγγελματικές δραστηριότητες, η κατανόηση δεδομένων και η χρήση ψηφιακών εργαλείων αποκτούν μεγαλύτερη σημασία στην καθημερινή εργασία. Τα τελευταία χρόνια εμφανίζονται όλο και περισσότερα προγράμματα κατάρτισης και επανακατάρτισης που επιτρέπουν στους εργαζόμενους να εξοικειωθούν με αυτές τις τεχνολογίες. Παρ’ όλα αυτά, η πρόσβαση σε εξειδικευμένες ψηφιακές δεξιότητες εξακολουθεί να διαφέρει σημαντικά ανάμεσα στους κλάδους και στα επαγγέλματα.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος των επιχειρήσεων γίνεται ιδιαίτερα σημαντικός. Η μετάβαση προς μια οικονομία όπου η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ευρέως συνοδεύεται ήδη από επενδύσεις στην εκπαίδευση και στην επανακατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού. Πολλές εταιρείες αναπτύσσουν προγράμματα κατάρτισης που επιτρέπουν στους εργαζόμενους να εξοικειωθούν με νέα ψηφιακά εργαλεία και να αναπτύξουν δεξιότητες που σχετίζονται με την ανάλυση δεδομένων και τη χρήση τεχνολογικών εφαρμογών. Η διαδικασία αυτή θεωρείται κρίσιμη ώστε η τεχνολογική αλλαγή να μη μετατραπεί σε παράγοντα αποκλεισμού εργαζομένων από την αγορά εργασίας.
Η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στη γυναικεία απασχόληση δεν περιορίζεται επομένως στους κινδύνους της αυτοματοποίησης. Αφορά και τις δυνατότητες που δημιουργεί η τεχνολογική μετάβαση. Η αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων εργασιών μπορεί να επιτρέψει στους εργαζόμενους να επικεντρωθούν σε δραστηριότητες υψηλότερης αξίας, ενώ η ανάπτυξη νέων ψηφιακών επαγγελμάτων δημιουργεί νέες επαγγελματικές διαδρομές. Το ερώτημα που ανακύπτει όλο και συχνότερα αφορά τον βαθμό στον οποίο οι γυναίκες μπορούν να αξιοποιήσουν αυτές τις δυνατότητες και να συμμετάσχουν περισσότερο σε κλάδους που συνδέονται με την τεχνολογία και τα δεδομένα.
Η τεχνητή νοημοσύνη διαμορφώνει ένα νέο τοπίο στην αγορά εργασίας. Οι αλλαγές που προκαλεί δεν περιορίζονται στη μείωση ή στη δημιουργία θέσεων εργασίας, αλλά επηρεάζουν κυρίως τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η εργασία και τις δεξιότητες που απαιτούνται για την επαγγελματική εξέλιξη. Η προσαρμογή σε αυτό το περιβάλλον συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την εκπαίδευση, την πρόσβαση σε νέες δεξιότητες και τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να υποστηρίξουν τη μετάβαση των εργαζομένων σε μια οικονομία όπου τεχνολογία και ανθρώπινη εργασία λειτουργούν όλο και πιο στενά μαζί.
