Η πορεία του ηλεκτρονικού εμπορίου καθορίζεται από την πώληση και από το πώς φτάνει το προϊόν στον καταναλωτή. Στο στάδιο της παράδοσης συναντώνται το κόστος, η ταχύτητα και η εμπειρία. Τα smart lockers εντάσσονται όλο και πιο δυναμικά σε αυτή τη διαδικασία, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται το last mile.
Στην αγορά αυτή ξεχωρίζουν τρεις βασικές κατευθύνσεις. Η πρώτη στηρίζεται σε ένα καθαρό μοντέλο θυρίδων, όπου το δίκτυο λειτουργεί αυτόνομα ως εναλλακτική της κατ’ οίκον παράδοσης. Η δεύτερη ενσωματώνει τα lockers στο υφιστάμενο δίκτυο των εταιρειών ταχυμεταφορών, συνδυάζοντας διαφορετικούς τρόπους παράδοσης. Η τρίτη ξεκινά από τις ίδιες τις ψηφιακές πλατφόρμες και επεκτείνεται προς τη διανομή, ενσωματώνοντας τις θυρίδες απευθείας στη διαδικασία αγοράς. Οι τρεις αυτές προσεγγίσεις εξελίσσονται παράλληλα με συνεχή αλληλεπίδραση και ανταγωνίζονται για το πού θα διαμορφωθεί η εμπειρία του πελάτη.
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση του πρώτου μοντέλου είναι η Box Now, η οποία έχει επενδύσει αποκλειστικά στην ανάπτυξη δικτύου θυρίδων. Σήμερα διαθέτει περισσότερες από 200.000 θυρίδες σε πάνω από 560 πόλεις, με κάλυψη που, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας, προσεγγίζει το 94% της επικράτειας, ενώ συνεργάζεται με περισσότερα από 7.000 ηλεκτρονικά καταστήματα. Από την έναρξη της δραστηριότητάς της το 2021, έχει εξυπηρετήσει πάνω από 3,5 εκατομμύρια πελάτες, με επενδύσεις που ξεπερνούν τα 30 εκατ. ευρώ. Το 2025 εκτιμάται ότι διακίνησε 24 έως 25 εκατομμύρια δέματα, σε μια αγορά που προσεγγίζει συνολικά τα 130 εκατομμύρια αποστολές ετησίως.
Ο σχεδιασμός για το 2026 περιλαμβάνει νέα επενδυτική φάση, με επιπλέον κεφάλαια ύψους 10 εκατ. ευρώ και στόχο το δίκτυο να φτάσει έως και τις 300.000 θυρίδες στην ελληνική αγορά. Παράλληλα, ενισχύονται οι υποδομές logistics, με νέα hubs και αποθηκευτικούς χώρους σε βασικές πόλεις, συνολικής επιφάνειας που εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 28.000 τετραγωνικά μέτρα. Το μοντέλο αυτό μεταφέρει την παραλαβή από την πόρτα του καταναλωτή σε σημείο επιλογής του, μειώνοντας τις επαναλαμβανόμενες παραδόσεις και διευκολύνοντας τη διαχείριση του όγκου.
Διαφορετική είναι η προσέγγιση της ACS, η οποία ενσωματώνει τα lockers στο ήδη εκτεταμένο δίκτυό της, ακολουθώντας ένα υβριδικό μοντέλο διανομής. Η εταιρεία, που δραστηριοποιείται στην ελληνική αγορά από το 1981, διακινεί πάνω από 54 εκατομμύρια αποστολές ετησίως και διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα ταχυμεταφορών, με περισσότερα από 750 σημεία εξυπηρέτησης σε Ελλάδα και Νοτιοανατολική Ευρώπη. Οι υποδομές της περιλαμβάνουν εγκαταστάσεις που ξεπερνούν τα 60.000 τετραγωνικά μέτρα, 10 κέντρα διαλογής σε όλη τη χώρα και ένα δίκτυο περίπου 2.000 οχημάτων διανομής που καλύπτουν περισσότερους από 15.500 προορισμούς.
Η ACS έχει αναπτύξει το δίκτυο Smartpoint Locker, το οποίο αριθμεί περισσότερα από 1.250 σημεία με περίπου 57.000 θυρίδες. Η λειτουργία του συμπληρώνει την κατ’ οίκον παράδοση, επιτρέποντας στην εταιρεία να κατευθύνει μέρος των αποστολών προς τις θυρίδες και να αποσυμφορεί τη διανομή, ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένο όγκο. Το μοντέλο αυτό ενσωματώνει σταδιακά τις νέες υποδομές στο υπάρχον δίκτυο, προσφέροντας μεγαλύτερη ευελιξία, χωρίς να αλλάζει ο βασικός τρόπος λειτουργίας της διανομής.
Η τρίτη κατεύθυνση προέρχεται από την πλευρά των ψηφιακών πλατφορμών και φαίνεται στη στρατηγική της Skroutz. Μέσα από το δίκτυο Skroutz Point, η εταιρεία έχει επεκτείνει την παρουσία της σε περισσότερες από 2.000 περιοχές, με πάνω από 69.000 θυρίδες, εντάσσοντας την επιλογή των lockers απευθείας στο checkout. Το 2025, το 38,9% των παραγγελιών παραδόθηκε μέσω θυρίδων, έναντι 27,1% το προηγούμενο έτος, αύξηση σχεδόν 12 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε έναν χρόνο.
Η ενσωμάτωση αυτή επηρεάζει άμεσα τη συμπεριφορά των καταναλωτών, καθώς η επιλογή της παραλαβής εμφανίζεται ως βασικό μέρος της διαδικασίας αγοράς και όχι ως εναλλακτική. Με τον τρόπο αυτό, η πλατφόρμα αποκτά μεγαλύτερη επιρροή στη συνολική διαδρομή της παραγγελίας, επεκτείνοντας τον ρόλο της πέρα από τη διαμεσολάβηση μεταξύ καταστήματος και πελάτη.
Η εξέλιξη αυτή φαίνεται και στα μεγέθη της αγοράς. Από περίπου 850 σημεία lockers το 2022, το δίκτυο έχει ξεπεράσει πλέον τα 5.500, ενώ οι διαθέσιμες θυρίδες προσεγγίζουν τις 330.000. Σε ορισμένα δίκτυα, οι παραδόσεις μέσω θυρίδων αντιπροσωπεύουν ήδη το 30% έως 40% των αποστολών, με το ποσοστό αυτό να αυξάνεται σταθερά.
Το βασικό πλεονέκτημα των lockers βρίσκεται στην παραγωγικότητα και στο κόστος. Ένας διανομέας μπορεί να εξυπηρετήσει έως και 700 με 800 δέματα ημερησίως μέσω θυρίδων, έναντι περίπου 70 με 80 στο παραδοσιακό μοντέλο πόρτα-πόρτα. Η διαφορά αυτή μειώνει σημαντικά τον χρόνο ανά παράδοση και περιορίζει τις αποτυχημένες προσπάθειες, ενώ η λειτουργία σε 24ωρη βάση προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στον καταναλωτή.
Το ηλεκτρονικό εμπόριο συνεχίζει να επεκτείνεται, ενώ η γεωγραφική διασπορά των παραγγελιών αυξάνει την πολυπλοκότητα της διανομής. Τα lockers μπαίνουν όλο και πιο ενεργά σε αυτή τη διαδικασία. Ο ανταγωνισμός αφορά το μέγεθος του δικτύου και τον τρόπο αξιοποίησής του. Άλλοι επενδύουν στην κάλυψη, άλλοι στη συνδυαστική λειτουργία υποδομών και άλλοι στον έλεγχο της εμπειρίας μέσα από την ίδια την πλατφόρμα τους. Η αγορά περνά σε επόμενο στάδιο, με το last mile να καθορίζει το κόστος, την ταχύτητα και τη σχέση με τον καταναλωτή.
