Οι Ρωμαίοι, όταν ήθελαν να πουν ότι κάτι είναι αδύνατο είχαν τη έκφραση ότι αυτό είναι «μαύρος κύκνος». Δημιουργός της έκφρασης ήταν ο Ρωμαίος σατιρικός ποιητής Ιουβενάλης, ο οποίος σε μια Σάτιρα του, μιλώντας για την ιδανική σύζυγο – δηλαδή αυτή που έχει ταυτόχρονα ομορφιά, χάρη, πλούτο και αρετή – κατέληξε: «rara avis in terris nigroque simillima cygno» («ένα σπάνιο πουλί στη γη, ολόιδιο με μαύρο κύκνο»). Οι Ρωμαίοι πίστευαν ότι όλοι οι κύκνοι ήταν λευκοί και άρα ο μαύρος κύκνος ισοδυναμούσε με αδύνατο.
Πάνω από δεκαπέντε αιώνες αργότερα, το 1697, ο Ολλανδός Willem de Vlamingh έγινε ο πρώτος Ευρωπαίος που είδε μαύρους κύκνους στη Δυτική Αυστραλία.
Αυτή η ανακάλυψη αναίρεσε τη ρωμαϊκή βεβαιότητα, και έτσι η φράση άλλαξε νόημα. Από «αυτό που δεν υπάρχει» έγινε «αυτό που δεν φανταζόμαστε ότι μπορεί να υπάρξει, και όμως υπάρχει».
Το 2007, ο Nassim Nicholas Taleb Λιβανέζο-Αμερικανός καθηγητής, δοκιμιογράφος, μαθηματικός στατιστικολόγος έγραψε το βιβλίο The Black Swan. ορίζοντας ως «μαύρο κύκνο» ένα γεγονός που είναι εξαιρετικά σπάνιο, έχει τεράστιες συνέπειες, όμως… εκ των υστέρων φαίνεται ότι ήταν «προβλέψιμο».
Περί μαύρων κύκνων λοιπόν…
Πριν 10 ημέρες, ο Πρόεδρος της Φινλανδίας, Alexander Stubb, σε επίσκεψή του στην Οτάβα, σε συνέντευξή του στο CBC News δήλωσε μεταξύ άλλων ότι η ένταξη του Καναδά στην ΕΕ «θα ήταν ένας Θεϊκός γάμος» («a marriage made in heaven»). Και συμπλήρωσε : «Μπορώ να οραματιστώ μια πολύ μεγαλύτερη ΕΕ. Το αν ο Καναδάς θα είναι μέρος της ή όχι είναι στο χέρι του Καναδά να αποφασίσει».
Εκείνες τις ημέρες η Spark Advocacy έκανε έρευνα ρωτώντας τέσσερεις χιλιάδες ! Καναδούς για το αν θα μπορούσε ο Καναδάς να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 25% απάντησε ότι «το βρίσκει καλή ιδέα» και το 75% ότι «αξίζει να διερευνηθεί περισσότερο» Μια δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα από την Nanos Research έδειξε ότι το 57% των ερωτηθέντων θα υποστήριζε πλήρως ή σε κάποιο βαθμό την ιδέα ο Καναδάς να γίνει «πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Προφανώς, φαίνεται από τις δημοσκοπήσεις, ότι πολλοί Καναδοί πιστεύουν πως η ένταξη στην ΕΕ είναι η “θεραπεία” που χρειάζεται ο Καναδάς, από την βαριά ασθένεια των σχέσεων τους με τις ΗΠΑ, μετά την εχθρική στάση του Προέδρου Τραμπ.
Πριν ένα μήνα, τον Μάρτιο, ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, μιλώντας στη διάσκεψη «Ευρώπη 2026» στο Βερολίνο, έχοντας τον Γερμανό ΥΠ.ΕΞ δίπλα του, πέταξε την ιδέα ότι ο Καναδάς θα μπορούσε κάποια μέρα να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση: «Εννέα χώρες είναι σήμερα επίσημα υποψήφιες για ένταξη στην ΕΕ. Άλλες ενδέχεται να προστεθούν σε αυτές… Η Ισλανδία σε λίγες εβδομάδες ή μήνες. Και ίσως ο Καναδάς κάποια στιγμή». Ο Μπαρό υποστήριξε ότι η ΕΕ προσελκύει όλο και περισσότερο εταίρους πολύ πέρα από τα σύνορά της, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις κλιμακώνονται.
Τον Ιούνιο του 2025, στην έναρξη της συνόδου κορυφής Καναδά-ΕΕ, ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνι είπε : «Ως η πιο ευρωπαϊκή από τις μη ευρωπαϊκές χώρες, ο Καναδάς στρέφεται πρώτα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για να χτίσει έναν καλύτερο κόσμο». Ο Κάρνι, σε ένα προηγούμενο Φόρουμ στο Νταβός είχε πει στην ομάδα συζήτησης στην οποία συμμετείχε: «Μιλώντας ως Ευρωπαίος». Όταν είδε τα έκπληκτα βλέμματα, αναφέρθηκε στην ιρλανδική και βρετανική υπηκοότητά του.
Σχολιάζοντας μια από τις έρευνες, ο εκπρόσωπος της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι η Επιτροπή αισθάνεται τιμή από τα αποτελέσματα, αλλά το άρθρο 49 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει ότι μόνο τα ευρωπαϊκά κράτη μπορούν να υποβάλουν αίτηση για ένταξη.
Είναι απίθανο – «μαύρος κύκνος»; – ο Καναδάς να μπορέσει να ενταχθεί στην ΕΕ επειδή δεν είναι πολιτισμικά, πολιτικά ή γεωγραφικά ευρωπαϊκός, και μια υποθετική αίτηση του θα απαιτούσε νομική αναθεώρηση των συνθηκών. Εν τω μεταξύ οι Καναδοί που είναι πολέμιοι της ιδέας λένε «Είναι μια εντελώς γελοία ιδέα, που θα οδηγούσε τον Καναδά να παραχωρήσει περισσότερη κυριαρχία από ό,τι θα κάναμε σε οποιαδήποτε εμπορική συμφωνία με τους Αμερικανούς».
Σημείωση ίσως σχετική : Στον Ιουβενάλη, μεταξύ άλλων, οφείλεται και η φράση «άρτον και θεάματα», όπως και η φράση προς τη Ρωμαϊκή Σύγκλητο «Ποιος φυλά τους φύλακες;» («Quis custodiet ipsos custodes?»).
Από τον Μάκη Προβατά.
