Σε πολλές μεγάλες πόλεις του εξωτερικού, όλο και περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν χρόνο για δραστηριότητες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα έμοιαζαν σχεδόν παλιομοδίτικες μέσα σε μια καθημερινότητα οργανωμένη γύρω από κινητά τηλέφωνα, εφαρμογές και συνεχή ψηφιακή παρουσία. Λέσχες ανάγνωσης, ομάδες τρεξίματος, εργαστήρια κεραμικής, βραδιές χειροτεχνίας, μαθήματα πλεξίματος, δημιουργικές ομάδες γραφής ή μικρές κοινότητες γύρω από βιβλία και μουσική αποκτούν μεγαλύτερο κοινό, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες. Αυτό που φαίνεται να τραβά αρκετό κόσμο δεν είναι μόνο η ίδια η δραστηριότητα, αλλά περισσότερο η αίσθηση μιας πιο χαλαρής και πιο άμεσης επαφής με άλλους ανθρώπους, μακριά από τη διαρκή λογική της online παρουσίας.
Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η αλλαγή εμφανίζεται σε μια περίοδο όπου σχεδόν κάθε πλευρά της καθημερινότητας οργανώνεται μέσα από κινητά τηλέφωνα και ψηφιακές πλατφόρμες. Η επικοινωνία, η ενημέρωση, η ψυχαγωγία, ακόμη και μεγάλο μέρος των κοινωνικών επαφών περνούν πλέον μέσα από εφαρμογές και οθόνες. Παρ’ όλα αυτά, φαίνεται πως όλο και περισσότεροι άνθρωποι αρχίζουν να αναζητούν μικρές δραστηριότητες που τους επιτρέπουν να συναντούν άλλους χωρίς τη συνεχή πίεση της ταχύτητας, της εικόνας ή της ανάγκης να μοιράζονται διαρκώς τι κάνουν.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της τάσης είναι οι νέες λέσχες ανάγνωσης που εμφανίζονται σε πολλές πόλεις της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών. Σε αρκετές από αυτές, οι συμμετέχοντες συναντιούνται απλώς για να διαβάσουν ο καθένας το βιβλίο του στον ίδιο χώρο, χωρίς οργανωμένη συζήτηση ή πίεση για κοινωνικότητα. Η λογική τους είναι αρκετά διαφορετική από εκείνη των παραδοσιακών ομάδων βιβλίου. Αυτό που αναζητούν αρκετοί άνθρωποι είναι περισσότερο η αίσθηση της κοινής παρουσίας και λιγότερο η συνεχής αλληλεπίδραση. Σε μια καθημερινότητα όπου μεγάλο μέρος της επικοινωνίας γίνεται μέσα από σύντομα μηνύματα και γρήγορες εικόνες, ακόμη και μια ήσυχη ώρα ανάγνωσης μαζί με άλλους αποκτά διαφορετική σημασία.
Παρόμοια εικόνα εμφανίζεται και στις ομάδες τρεξίματος, οι οποίες σε πολλές πόλεις έχουν αρχίσει να λειτουργούν ως νέοι κοινωνικοί χώροι. Σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, αρκετοί νέοι αντιμετωπίζουν αυτές τις ομάδες όχι μόνο ως μορφή άσκησης, αλλά και ως έναν πιο φυσικό τρόπο γνωριμιών και κοινωνικής επαφής. Το ίδιο φαίνεται και στην άνοδο δραστηριοτήτων όπως η κεραμική, η χειροτεχνία, οι ομάδες δημιουργικής γραφής ή τα μικρά εργαστήρια καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων, όπου η έμφαση βρίσκεται περισσότερο στην εμπειρία και λιγότερο στην εικόνα που προβάλλεται προς τα έξω.
Σε αρκετές περιπτώσεις, αυτές οι δραστηριότητες λειτουργούν σαν ένας διαφορετικός ρυθμός μέσα στην ημέρα. Δεν υπάρχει απαραίτητα κάποιος επαγγελματικός στόχος, ούτε η ανάγκη όλα να μετατρέπονται σε εικόνα, περιεχόμενο ή προσωπικό brand. Για αρκετά χρόνια, μεγάλο μέρος της διαδικτυακής κουλτούρας έμοιαζε να μετατρέπει κάθε ενδιαφέρον σε κάτι που έπρεπε να προβάλλεται δημόσια. Τώρα φαίνεται να επιστρέφει σταδιακά η ανάγκη για χόμπι που γίνονται απλώς για ευχαρίστηση, δημιουργικότητα ή ξεκούραση.
Η αλλαγή αυτή φαίνεται και στην ίδια την αγορά γύρω από τα δημιουργικά χόμπι. Πλατφόρμες όπως το Pinterest και το Etsy καταγράφουν αυξημένο ενδιαφέρον για χειροποίητες δημιουργίες, ημερολόγια σημειώσεων, πλέξιμο, ζωγραφική, κεραμική και άλλες δραστηριότητες που συνδέονται περισσότερο με τη φυσική εμπειρία και λιγότερο με την ταχύτητα της ψηφιακής κατανάλωσης. Παράλληλα, η παγκόσμια αγορά χειροτεχνίας και καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων συνεχίζει να αναπτύσσεται, ενώ αυξάνεται και το ενδιαφέρον για αντικείμενα όπως τα σημειωματάρια, τα φυσικά βιβλία, οι αναλογικές φωτογραφικές μηχανές ή τα μικρά δημιουργικά εργαλεία που για αρκετό καιρό θεωρούνταν ξεπερασμένα.
Οι περισσότεροι άνθρωποι που συμμετέχουν σε αυτές τις κοινότητες συνεχίζουν φυσικά να χρησιμοποιούν καθημερινά κοινωνικά δίκτυα, εφαρμογές και ψηφιακές υπηρεσίες. Στην πραγματικότητα, πολλές από αυτές τις ομάδες οργανώνονται αρχικά μέσα από εφαρμογές επικοινωνίας ή μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στη συνέχεια μεταφέρονται στον φυσικό χώρο. Η διαφορά είναι ότι το επίκεντρο μετακινείται σταδιακά από τη συνεχή online παρουσία προς την ίδια τη δραστηριότητα και τη συνάντηση.
Παράλληλα, όλο και περισσότερες έρευνες συνδέουν αυτή την αλλαγή και με τη συζήτηση γύρω από τη μοναξιά και την κοινωνική απομόνωση, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, αλλά και πρόσφατες αμερικανικές μελέτες, έχουν επισημάνει ότι αρκετοί νέοι δηλώνουν πως δυσκολεύονται να δημιουργήσουν σταθερές κοινωνικές σχέσεις, παρά τη συνεχή ψηφιακή επικοινωνία. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αυτές οι μικρές κοινότητες λειτουργούν για αρκετούς ανθρώπους ως πιο απλές και πιο χαλαρές μορφές κοινωνικής επαφής.
Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο αυτής της αλλαγής. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν απορρίπτουν την τεχνολογία ούτε σταματούν να χρησιμοποιούν social media και ψηφιακές υπηρεσίες. Αυτό που φαίνεται να αναζητούν περισσότερο είναι μικρές στιγμές καθημερινότητας που δεν χρειάζεται να περνούν συνεχώς μέσα από μια οθόνη. Λίγο πιο ήρεμες μορφές επαφής, δραστηριότητες χωρίς πίεση προβολής και εμπειρίες που δεν χρειάζεται απαραίτητα να καταγράφονται ή να δημοσιεύονται.
