Με αφορμή δυο γεγονότα: Την 19η Μαΐου που είναι Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων…
Και τα Ελληνοτουρκικά τα οποία έρχονται μάλλον πολύ έντονα στο προσκήνιο, και περιμένοντας να δούμε τι θα λέει το τουρκικό νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες, αλλά και για τα κυριαρχικά δικαιώματα στο Αιγαίο…
Είναι πολύ σημαντικό να ξαναφέρουμε στο μυαλό μας κάποια βασικά δεδομένα για την Τουρκία και τις σχέσεις μας, τουλάχιστον όπως είναι τα τελευταία 110 χρόνια και μέχρι αυτή τη στιγμή που μιλάμε…
Κατ’ αρχάς, τα τελευταία περίπου 110 χρόνια, τα μεγάλα εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας, δηλαδή τις γενοκτονίες, αλλά και τις επιθέσεις κατά της Ελλάδας τις έχουν κάνει οι Κεμαλιστές.
Όταν κατέρρεε η Οθωμανική Αυτοκρατορία, η κυβέρνηση των Νεότουρκων, από την οποία προήλθε ο Κεμάλ Ατατούρκ, οργάνωσε την γενοκτονία των Αρμένιων. Το έκαναν το 1915, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Εκτέλεσαν, δολοφόνησαν περίπου 1,5 εκατομμύριο Αρμένιους. Οι βιασμοί των γυναικών γίνονταν μέρα μεσημέρι στις πλατείες. Όσοι Αρμένιοι γλύτωσαν, διέφυγαν στην έρημο της Συρίας, και κρύφτηκαν σε σπηλιές. Εκεί τους βρήκαν οι Νεότουρκοι, άναψαν φωτιές έξω από τις σπηλιές και πέθαναν από ασφυξία από τους καπνούς. Περίπου 25 χρόνια αργότερα, όταν ο Χίτλερ ετοίμαζε την εισβολή του στην Πολωνία, υπήρχαν κάποιες ανησυχίες για τις διεθνείς αντιδράσεις. Ο Χίτλερ που ήξερε Ιστορία αναρωτήθηκε: «και ποιος θυμάται τους Αρμένιους;».
Οι μέθοδοι σε βάρος των Ποντίων ήταν εντελώς παρόμοιες με εκείνες που εφαρμόστηκαν στους Αρμενίους, εκτός από τα αέρια στις σπηλιές της συριακής ερήμου. Υπολογίζεται ότι έχασαν τη ζωή τους περίπου 700.000 έως 800.000 Πόντιοι Έλληνες. Η γενοκτονία των Ποντίων έχει αναγνωριστεί από την ελληνική Βουλή και από ορισμένες άλλες χώρες και τοπικά κοινοβούλια, αλλά όχι με την ίδια διεθνή έκταση που έχει αναγνωριστεί η αρμενική γενοκτονία.
Τα «Σεπτεμβριανά» του 1955 στην Κωνσταντινούπολη, ήταν ένα οργανωμένο πογκρόμ εναντίον κυρίως του ελληνικού πληθυσμού της Κωνσταντινούπολη στις 6–7 Σεπτεμβρίου 1955.
Το μεσημέρι της 6ης Σεπτεμβρίου του 1955, ένας εκρηκτικός μηχανισμός εξερράγη στο Τουρκικό Προξενείο στη Θεσσαλονίκη, το οποίο ήταν το σπίτι στο οποίο μεγάλωσε ο Κεμάλ Ατατούρκ. Δεν τραυματίστηκε κανείς, όμως εμφανίστηκαν στην Κωνσταντινούπολη χιλιάδες Κεμαλιστές εξαγριωμένοι για την προσβολή στο σπίτι του ηγέτη τους και μέσα σε λίγες ώρες λεηλατήθηκαν χιλιάδες ελληνικά σπίτια και καταστήματα, καταστράφηκαν εκκλησίες και νεκροταφεία, υπήρξαν νεκροί και τραυματίες. Παρεμπιπτόντως σε αυτά τα γεγονότα βασίστηκε το σενάριο της ταινίας «Πολίτικη Κουζίνα».
Το 1974, η τουρκική εισβολή στην Κύπρο έγινε από την κυβέρνηση του Μπουλέντ Ετζεβίτ, του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, του κόμματος που είχε ιδρύσει ο Κεμάλ.
Το 1996, την κρίση των Ιμίων την δημιούργησε η Τουρκία με πρωθυπουργό την Τανσού Τσιλέρ, αρχηγό του «κεμαλικού» Κόμματος του Ορθού Δρόμου.
Από το 2003 στη ηγεσία της Τουρκίας είναι ο Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος είναι από την άλλη όχθη από τον Κεμαλισμό, Για 23 χρόνια έχουν υπάρξει κρίσεις στις σχέσεις μας με την Τουρκία, όμως δεν έχουν καμία σχέση με την σοβαρότητα αυτών που έγιναν επι Κεμαλιστών. Και φυσικά ο Ερντογάν δεν θέλησε να εκμεταλλευτεί την περίοδο της Κρίσης όταν η Ελλάδα ήταν παρατεταμένα εξαιρετικά αδύναμη.
Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και μετά, και κυρίως μετά την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς την 7η Οκτωβρίου, ο Ερντογάν, με τις επιλογές του, βρίσκεται όλο και περισσότερο στρυμωγμένος, πολιτικά και γεωστρατηγικά. Από την άλλη η Ελλάδα με τις δικές της επιλογές έχει στην ουσία ανατρέψει τις ισορροπίες υπέρ της. Ο Ερντογάν δέχεται αυξανόμενη και τεράστια πίεση από τους ακροδεξιούς εταίρους του και από την Κεμαλική αντιπολίτευση.
Στις αρχές Μαΐου η Τουρκική κυβέρνηση διέρρευσε – ανακοίνωσε ότι θα φέρει προς ψήφιση ένα νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες, αλλά και για τα κυριαρχικά δικαιώματα στο Αιγαίο
18 Μαΐου 2026: Σύμφωνα με το non paper που διένειμε το Κόμμα του Ερντογάν στα τουρκικά ΜΜΕ, και έγινε γνωστό από την κρατική τηλεόραση της Τουρκίας, στο νομοσχέδιο θα συμπεριληφθεί και η αμφισβήτηση της κυριαρχίας νησιών, νησίδων και βραχονησίδων στο Αιγαίο. Η διαρροή λέει «Στο νομοσχέδιο που ετοιμάστηκε εξετάζεται επίσης το νομικό καθεστώς των νήσων, νησίδων και βραχονησίδων που αποκαλούνται “γκρίζες ζώνες” και προκαλούν κατά καιρούς εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, ιδιαίτερα στο Αιγαίο Πέλαγος. Ο προσδιορισμός και το καθεστώς των εν λόγω γεωγραφικών σχηματισμών θα συμπεριληφθούν στον “Νόμο της Γαλάζιας Πατρίδας” στο πλαίσιο των αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας»
Στην Ελλάδα αναμένουμε με μεγάλο ενδιαφέρον να δούμε το νομοσχέδιο. Αν θα είναι συνέχεια των επιστολών της Τουρκίας στον ΟΗΕ με τις οποίες έχει ανακοινώσει εξωτερικά όρια υφαλοκρηπίδας, αρμοδιότητες ανατολικά του 25ου μεσημβρινού- και το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ή αν θα αναφέρεται και στις γκρίζες ζώνες ως περιοχές «ειδικού» χειρισμού και ακαθόριστης κυριαρχίας.
Σημασία έχει ότι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, μπαίνουμε σε μια νέα φάση των Ελληνοτουρκικών. Και φυσικά έχει την αξία του – μεγάλη κατά τη γνώμη μου- να έχουμε στο μυαλό μας τα ιστορικά δεδομένα
*Του Μάκη Προβατά
