Μια προσωπική εμπειρία. Πριν λίγες μέρες βρέθηκα στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο για τα γυρίσματα μιας εκπομπής. Για την ακρίβεια πήγα στο Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου. Εκεί οι προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές ασχολούνται με τα όρια του ήχου και της εικόνας αξιοποιώντας και την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Είναι το πρώτο τμήμα ΑΕΙ στην Ελλάδα το οποίο μπορεί και κάνει τόσο επισταμένως αυτή τη δουλειά. Συζήτησα με καθηγητές και φοιτητές προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς.
Πέρα από αυτά που συζητήσαμε, μου έφτιαξαν στα γρήγορα ένα βίντεο στο οποίο εμφανιζόμουν εγώ ο ίδιος να λέω με τη φωνή μου κάποια πράγματα. Φυσικά δεν ήμουν εγώ, ήμουν αποτέλεσμα Τεχνητής Νοημοσύνης, και ποτέ δεν είχα πει αυτά που έλεγε το βίντεο…
Θα πείτε πολλοί από εσάς ότι δεν είναι και τίποτα σπουδαίο, το ξέρουμε ότι γίνεται κάτι τέτοιο, και ότι τα fake news έχουν πλημμυρίσει το διαδίκτυο εδώ και χρόνια. Και εγώ το ήξερα. Όμως, σας βεβαιώνω ότι είναι εντελώς σοκαριστικό να βλέπεις τον εαυτό σου σε ένα τέτοιο deepfake. Δεν δεν είναι απλώς επίτευγμα τεχνολογικό, είναι μια φιλοσοφική ανατροπή.
Κάποτε, η πιο ισχυρή πρόταση που μπορούσες να πεις σε μια συζήτηση ήταν απλή «το είδα με τα μάτια μου». Και ό,τι είχαμε δει με τα μάτια μας ίσχυε πέρα από κάθε αμφισβήτηση. Η αυτοψία ήταν το ύψιστο δικαστήριο της πραγματικότητας.
Κάποτε λέγαμε, αυτό το άκουσα με τα αυτιά μου και ό,τι είχαμε ακούσει ίσχυε και αυτό σχεδόν πέρα από κάθε αμφισβήτηση.
Λέγαμε ακόμη «αυτό το διάβασα στην τάδε εφημερίδα, και το έχει γράψει ο τάδε σοβαρός δημοσιογράφος» και εν πολλοίς ήμασταν βέβαιοι ότι τουλάχιστον είχε μία βάση.
Η τεχνολογία μπορεί πλέον να κάνει αναξιόπιστες τις ίδιες μας τις αισθήσεις. Τώρα, πλέον, μπορεί κάλλιστα να μην ισχύει, όχι μόνο αυτό που διαβάζουμε, αλλά ούτε καν αυτό που βλέπουμε ή ακούμε με τα ίδια μας τα μάτια και τα αυτιά.
Κάποτε νομίζαμε πως η σωστή σειρά για την ευημερία μιας κοινωνίας είναι: οικονομία, πολιτική, πολιτισμός. Η αλήθεια είναι ακριβώς αντίστροφη, και ο πολιτισμός είναι πλέον το πλέον απαραίτητο στοιχείο για την ευημερία μιας κοινωνίας. Αν δεν υπάρχει πρώτα κοινή βάση, κοινή αντίληψη, για το τι είναι αληθινό, άρα εν πολλοίς κοινή αξιακή βάση για το δίκαιο και το πραγματικό, όλα είναι στον αέρα. Ο πολιτισμός με την έννοια της ικανότητας των πολλών ανθρώπων να συμφωνούν σε μια κοινή πραγματικότητα.
Χάνεται κάτι ακόμα πιο επικίνδυνο και επώδυνο, η δυνατότητα δύο ανθρώπων, οι οποίοι μπορεί να είναι και φίλοι, να συμφωνήσουν τουλάχιστον στα γεγονότα, έστω κι αν διαφωνούν για την ερμηνεία τους.
*Από τον Μάκη Προβατά
