Κάθε φορά που εμφανίζεται ένα νέο κόμμα, μπαίνει αμέσως το ερώτημα: «σε ποιο κοινό απευθύνεται;» Όμως το βασικό ερώτημα είναι «Υπάρχει ακόμα κοινό;» Κάποτε, σε πολύ μεγάλα τμήματα του πληθυσμού υπήρχε εν πολλοίς μια κοινή εμπειρία. Αυτή ήταν η πρώτη ύλη ενός δημόσιου χώρου, ενός κοινού.
Σήμερα, κάθε πρωί, ο κάθε πολιτικός, ακόμα και ο Τραμπ, ο Σι, ο Μοντι, ο Μακρόν, ο Μερτς, το πρώτο που κάνουν είναι να πληροφορηθούν τι λένε τα social media για τα βασικά θέματα. Και για να μη γελιόμαστε το λαμβάνουν υπόψη. Αυτό όμως είναι ένα κοινό, με την έννοια της κοινής εμπειρίας ;
Σήμερα ο καθένας ζει σε μια προσωπική φούσκα, η οποία το πολύ να συγκροτεί μια επαρχία, συνήθως ψηφιακή. Αυτές οι μικρές επαρχίες καθώς βλέπουν ότι οι πολιτικοί τρέχουν να τις προσελκύσουν και να τις ικανοποιήσουν νιώθουν κυρίαρχες και αυτέρεσκες.
Ο Walter Lippmann, δημοσιογράφος, πολιτικός αναλυτής και φιλόσοφο έγραψε στη δεκαετία του ’20 στο βιβλίο του Public Opinion, ότι η δημοκρατία προϋποθέτει έναν «ψευδοπεριβάλλον», μια κοινή έστω ατελής εικόνα της πραγματικότητας που μοιράζονται οι πολίτες.
Τι γίνεται τώρα που αυτή η κοινή εικόνα διαλυθεί σε εκατομμύρια ατομικές οθόνες;
Πλέον ζούμε σε εκατομμύρια μικρα «ψευδο-περιβάλλοντα», μια εικόνα του κόσμου που φτιάχνουν τα social, και αντιδρούμε σε αυτήν, όχι στην πραγματικότητα. Αυτό σίγουρα δεν μπορεί να συγκροτήσει ένα κοινό να απευθυνθείς. Συγκροτεί ένα κοινό που για να το ικανοποιήσεις πρέπει να του λες διαρκώς μισές αλήθειες, ψέματα, και χωρίς φόβο να του λες κάτι και το αντίθετό του μέσα σε μια φράση
Οι άνθρωποι δεν αντιδρούν στον κόσμο όπως είναι, αλλά στον κόσμο όπως τον φαντάζονται. Ακόμα και οι δημοσιογράφοι είμαστε έρμαια αυτού του «κοινού». «Ο καλός δημοσιογράφος είναι αυτός που φέρνει στον αναγνώστη έναν κόσμο που δεν μπορεί να δει μόνος του», έγραψε ο Lippmann.
Τώρα πλέον, ο πιο επιτυχημένος δημοσιογράφος είναι αυτός που επιβεβαιώνει στον αναγνώστη τον κόσμο που ήδη ξέρει ως αυθεντία. Και ο κάθε αρχηγός κόμματος τρέχει, άλλος περισσότερο και άλλος λιγότερο, να ικανοποιήσει αυτό το νέου τύπου «κοινό» που τα μέλη του έχουν λίγα κοινά μεταξύ τους…
* Από τον Μάκη Προβατά
