Ήταν μόλις Μάιος και η Δυτική Ευρώπη η ασυνήθιστη σε υψηλές θερμοκρασίες θύμιζε Αύγουστο στη Μεσόγειο.
Το Λονδίνο, η πόλη των κομψών παλτό, της ομπρέλας, των σύννεφων και των αιώνιων συζητήσεων για τη βροχή, βρέθηκε να μετρά νύχτες με θερμοκρασίες πάνω από 20 βαθμούς. Η Ιρλανδία, χώρα που έχτισε σπίτια για να κρατούν μέσα τη ζέστη και έξω την υγρασία, βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα πρόβλημα που κάποτε αφορούσε τη Σεβίλλη ή το Παλέρμο. Στη Γαλλία, περισσότερες από 350 πόλεις έγραψαν ιστορία για όλους τους λάθος λόγους, καταγράφοντας τις υψηλότερες θερμοκρασίες Μαΐου που έχουν δει ποτέ. Σε λίγες, μόλις, μέρες οκτώ άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, εκατοντάδες χρειάστηκαν ιατρική βοήθεια για προβλήματα που σχετίζονται με τη ζέστη και οι Αρχές έθεσαν ολόκληρες περιοχές σε κατάσταση συναγερμού, ενώ τέσσερις έφηβοι στη Βρετανία πνίγηκαν αναζητώντας λίγη ανακούφιση σε λίμνες και ποτάμια. Κι όλα αυτά ενώ το καλοκαίρι δεν έχε είχε καν ξεκινήσει, κανονικά.
Υψηλές θερμοκρασίες σε πόλεις ασυνήθιστες στη ζέστη
Το Παρίσι είδε 39 βαθμούς. Το Λονδίνο ξεπέρασε τους 35. Η Ισπανία έφτασε τους 40 βαθμούς. Στο Δουβλίνο ο υδράργυρος πλησίασε τους 26 βαθμούς. Για μια πόλη όπου ο Μάιος συνήθως κινείται γύρω στους 15 βαθμούς, αυτή η θερμοκρασία σημαίνει γεμάτα πάρκα, αποπνικτικά σπίτια χωρίς κλιματισμό και μια αίσθηση ότι ο καιρός ανήκει ξαφνικά σε κάποια άλλη χώρα. Και έτσι η Ιρλανδία κατέρριπτε το εθνικό ρεκόρ θερμοκρασίας Μαΐου με 30,5 βαθμούς, τινάζοντας στον αέρα μετεωρολογικές βεβαιότητες δεκαετιών. Πάνω από την ήπειρο απλώθηκε ένας θερμικός θόλος υψηλών πιέσεων, που εγκλωβίζει τη θερμότητα σαν καπάκι πάνω από κατσαρόλα που βράζει. Οι καυτές αέριες μάζες από τη Βόρεια Αφρική ανηφορίζουν, παγιδεύονται, συμπιέζονται και θερμαίνονται ακόμη περισσότερο. Το αποτέλεσμα είναι θερμοκρασίες έως και 15 βαθμούς πάνω από τα κανονικά επίπεδα της εποχής. Κάποτε οι 35 βαθμοί στο Λονδίνο θα έμοιαζαν με επιστημονική φαντασία, αλλά σήμερα είναι μετεωρολογική πραγματικότητα!
Η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη ήπειρο
Ο Γάλλος κλιματολόγος Κριστόφ Κασού, από τους πιο γνωστούς παγκόσμια και ερευνητικός διευθυντής στο γαλλικό CNRS, σε συνέντευξή του στη γαλλική εφημερίδα Le Monde μίλησε για ένα «κλιματικό UFO», ένα φαινόμενο τόσο ασυνήθιστο για την εποχή ώστε το παρομοίασε με γεγονός «μαύρου κύκνου». Στην οικονομία ο όρος πρώην χρηματιστή Νασίμ Νίκολας Ταλέμπ περιγράφει ένα εξαιρετικά σπάνιο και απρόβλεπτο γεγονός που ανατρέπει όσα θεωρούνταν βεβαιότητες. Και για μια δυτική Ευρώπη που μέχρι πρόσφατα συνέδεε τον Μάιο με βροχές και δροσιά, οι θερμοκρασίες των 35 και 40 βαθμών μοιάζουν ακριβώς με κάτι τέτοιο. Η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη ήπειρο. Οι καύσωνες φτάνουν νωρίτερα, διαρκούν περισσότερο και γίνονται σκληρότεροι. Σύμφωνα με τις πρόσφατες αναλύσεις του Climate Central το συγκεκριμένο κύμα ζέστης έγινε τρεις έως πέντε φορές πιθανότερο, με τις υψηλές πιέσεις και τις θερμές αέριες μάζες και τους καύσωνες, όμως, να μην έχουν εμφανίστηκαν ξαφνικά και από το πουθενά το 2026. Εκείνο που άλλαξε είναι το υπόβαθρο πάνω στο οποίο εκδηλώνονται. Η ατμόσφαιρα είναι ήδη θερμότερη. Έτσι, το ίδιο καιρικό φαινόμενο που κάποτε έφερνε μια ζεστή εβδομάδα, σήμερα μπορεί να σπάει ρεκόρ θερμοκρασίας σε ολόκληρες χώρες.
Οι μετεωρολόγοι και οι προβλέψεις τους για αυτό το καλοκαίρι
Οι μετεωρολόγοι περιμένουν συνέχιση των πολύ υψηλών θερμοκρασιών στις πρώτες ημέρες του Ιουνίου. Στην Ισπανία οι προβλέψεις αγγίζουν τους 40 βαθμούς. Στη Γαλλία οι νύχτες παραμένουν αποπνικτικές. Στη Βρετανία οι λεγόμενες τροπικές νύχτες εμφανίζονται όλο και συχνότερα. Οι άνθρωποι φοβούνται τον μεσημεριανό ήλιο. Οι επιστήμονες φοβούνται τις νύχτες που δεν δροσίζουν. Το σώμα χρειάζεται ώρες ανάπαυσης για να ανακάμψει από τη θερμική καταπόνηση. Ο ύπνος γίνεται δύσκολος και κάποτε επικίνδυνος σε σπίτια χωρίς κλιματισμό. Και όλα σημαίνουν περισσότερα περιστατικά θερμικής εξάντλησης σε ηλικιωμένους, παιδιά, εργαζομένους σε εξωτερικούς χώρους και ανθρώπους με καρδιολογικά ή αναπνευστικά προβλήματα και σχολεία και μέσα μεταφοράς που δεν έχουν προσαρμοστεί για μεγάλη ζέστη. Σημαίνουν ακόμη, τρένα που καθυστερούν επειδή οι ράγες διαστέλλονται, άσφαλτος που μαλακώνει, ηλεκτρικά δίκτυα που πιέζονται επειδή αυξάνεται η χρήση κλιματιστικών και νοσοκομεία που βλέπουν περισσότερους ανθρώπους με αφυδάτωση, ζάλη, λιποθυμίες, θερμοπληξία. Για τη φύση, σημαίνει ξερή γη νωρίτερα μέσα στη χρονιά. Όταν το έδαφος χάνει υγρασία από τον Μάιο και τον Ιούνιο, τα δάση και οι καλλιέργειες μπαίνουν στο καλοκαίρι πιο ευάλωτα. Έτσι αυξάνεται ο κίνδυνος πυρκαγιών, μειώνεται το νερό για άρδευση, πιέζονται αμπέλια, ελιές, σιτηρά, φρούτα, κηπευτικά. Σε ποτάμια και λίμνες, το πιο ζεστό νερό έχει λιγότερο οξυγόνο και αυτό δυσκολεύει τα ψάρια και άλλα είδη.
Ένα μέλλον σαν συνεχές καλοκαίρι τρόμου
Στα επόμενα χρόνια το φαινόμενο θα χειροτερεύει, σύμφωνα με την κατεύθυνση όλων των μεγάλων κλιματικών προβολών. Η Ευρώπη θερμαίνεται περίπου δύο φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, άρα οι καύσωνες θα έρχονται συχνότερα, νωρίτερα μέσα στη χρονιά και με μεγαλύτερη διάρκεια. Σε 10 χρόνια, το πιθανότερο μέλλον της ηπείρου δεν είναι ένα συνεχές καλοκαίρι τρόμου. Είναι κάτι πιο πρακτικό και πιο δύσκολο. Περισσότερες ημέρες πάνω από 35 βαθμούς σε πόλεις που δεν είναι φτιαγμένες για τέτοια ζέστη. Περισσότερες τροπικές νύχτες στο Λονδίνο, στο Παρίσι, στις Βρυξέλλες, στο Άμστερνταμ. Περισσότερες απαγορεύσεις εργασίας σε εξωτερικούς χώρους τις μεσημεριανές ώρες. Περισσότερη ανάγκη για κλιματισμό, άρα μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας. Περισσότερες αστικές αναπλάσεις με δέντρα, σκιά, νερό και λιγότερο τσιμέντο. Και ο πρώην γενικός γραμματέας του Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες, από το 2023 είχε πει δραματικά:
«Η εποχή της παγκόσμιας θέρμανσης τελείωσε. Η εποχή του παγκόσμιου βρασμού έφτασε»!
