Η περίοδος των μεγάλων έργων ψηφιακού μετασχηματισμού που χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας άλλαξε ριζικά το τοπίο της ελληνικής αγοράς πληροφορικής, δημιουργώντας έναν πρωτοφανή κύκλο επενδύσεων σε τεχνολογικές υποδομές και υπηρεσίες.
Τα στοιχεία του Κεντρικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ), τα οποία παρουσιάστηκαν από την Cosmos Business Systems, αποτυπώνουν χαρακτηριστικά τόσο το μέγεθος της αγοράς που δημιουργήθηκε τα τελευταία χρόνια όσο και τους βασικούς παίκτες που κυριάρχησαν στους δημόσιους διαγωνισμούς.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που αφορούν την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2020 έως και τις 31 Μαΐου 2026, η συνολική αξία των συμβάσεων που έχουν υπογραφεί ανέρχεται σε 6,874 δισ. ευρώ.
Από αυτό το ποσό, συμβάσεις αξίας 2,352 δισ. ευρώ έχουν ανατεθεί σε έναν και μοναδικό ανάδοχο, ενώ συμβάσεις ύψους 4,522 δισ. ευρώ έχουν υπογραφεί μέσω κοινοπραξιών ή ενώσεων επιχειρήσεων. Επειδή σε πολλές περιπτώσεις οι ίδιες εταιρείες συμμετέχουν στα ίδια έργα μέσω κοινοπρακτικών σχημάτων, η πραγματική αξία των έργων που δημιουργήθηκαν από την αγορά εκτιμάται σημαντικά χαμηλότερα, σε επίπεδα μεταξύ 3,5 και 4 δισ. ευρώ.
Οι εταιρείες που κυριάρχησαν
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η αγορά χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό συγκέντρωσης. Στην κορυφή της κατάταξης βρίσκεται ο ΟΤΕ, ο οποίος συμμετέχει σε συμβάσεις συνολικής αξίας 1,771 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 25,76% της συνολικής αξίας των συμβάσεων. Ωστόσο εάν υπολογιστούν και οι πόροι που έλαβε ξεχωριστά η Cosmote, η οποία ανήκει στον όμιλο, τότε το ποσό αυτό ανεβαίνει σχεδόν στα 1,9 δις. Ευρώ.
Σύμφωνα με τον πίνακα, ο ΟΤΕ έχει αναλάβει έργα ύψους 932,6 εκατ. ευρώ ως μοναδικός ανάδοχος, ποσοστό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 40% της συνολικής αξίας όλων των συμβάσεων που έχουν υπογραφεί με έναν μόνο ανάδοχο. Παράλληλα, συμμετέχει σε κοινοπραξίες συνολικής αξίας 838 εκατ. ευρώ, γεγονός που επιβεβαιώνει την κυρίαρχη θέση του στην αγορά έργων τεχνολογίας του Δημοσίου.
Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Netcompany-Intrasoft, η οποία εμφανίζει συνολική αξία συμβάσεων 884,8 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, το επιχειρηματικό της μοντέλο διαφέρει αισθητά από εκείνο του ΟΤΕ, καθώς μόλις 66,8 εκατ. ευρώ αφορούν έργα που ανέλαβε μόνη της, ενώ η συντριπτική πλειονότητα των συμβάσεων, ύψους 818 εκατ. ευρώ, προέρχεται από συμμετοχή σε κοινοπραξίες.
Την πρώτη τριάδα συμπληρώνει η Uni Systems, η οποία έχει υπογράψει συμβάσεις συνολικής αξίας 691,1 εκατ. ευρώ. Από αυτές, έργα ύψους 105,8 εκατ. ευρώ έχουν αναληφθεί ως μοναδικός ανάδοχος, ενώ τα υπόλοιπα 585,3 εκατ. ευρώ προέρχονται από κοινοπρακτικά σχήματα.
Ακολουθεί η Nova-Wind με συνολικές συμβάσεις 678,5 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 157,2 εκατ. ευρώ αφορούν έργα στα οποία λειτούργησε ως μοναδικός ανάδοχος και 521,3 εκατ. ευρώ έργα κοινοπραξιών. Ωστόσο και στην περίπτωση της Nova (όπως του ΟΤΕ), εάν υπολογιστούν και τα έργα της Nova ICT (θυγατρική της Nova), το ποσό προσεγγίζει το 1 δις. ευρώ.
Στην πέμπτη θέση κατατάσσεται η Vodafone, η οποία συμμετέχει σε συμβάσεις συνολικής αξίας 527,3 εκατ. ευρώ.
Αμέσως μετά ακολουθεί η Space Hellas, η οποία έχει εξασφαλίσει συμβάσεις ύψους 391,8 εκατ. Ευρώ, ενώ η Cosmos Business Systems εμφανίζεται στην επόμενη θέση με συμβάσεις συνολικής αξίας 308 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 92,3 εκατ. ευρώ ως μοναδικός ανάδοχος και 215,6 εκατ. ευρώ μέσω κοινοπραξιών. Ακολουθεί η Byte με 293,3 εκατ. ευρώ, η Q&R με 177,8 εκατ. ευρώ και η Cosmote με 167,3 εκατ. ευρώ.
Στη συνέχεια της κατάταξης βρίσκονται η Active Computer Systems με συμβάσεις ύψους 142,5 εκατ. ευρώ, η Profile με 136,9 εκατ. ευρώ, η SingularLogic με 76,5 εκατ. ευρώ, η Real Consulting με 76,2 εκατ. ευρώ και η Indigital με 73,9 εκατ. ευρώ.
Πέντε μεγάλοι όμιλοι τη μερίδα του λέοντος, η δύσκολη επόμενη ημέρα
Παρά τη σημαντική διασπορά εταιρειών, η εικόνα καταδεικνύει ότι οι πέντε μεγαλύτεροι ανάδοχοι συγκεντρώνουν πάνω από το 70% της συνολικής αξίας των συμβάσεων, στοιχείο που επιβεβαιώνει τη μεγάλη συγκέντρωση της αγοράς και την ύπαρξη λίγων ισχυρών παικτών που διαθέτουν το απαιτούμενο μέγεθος, την τεχνογνωσία και την οικονομική δυνατότητα να υλοποιήσουν μεγάλα έργα εθνικής κλίμακας.
Ωστόσο το βασικό ερώτημα που αναδύεται πλέον αφορά την επόμενη ημέρα. Όπως τόνισε κατά την παρουσίαση των στοιχείων ο επικεφαλής της Cosmos Business Systems, Δημήτρης Δάφνης, στο πλαίσιο της πρόσφατης συνέντευξης τύπου της εταιρείες, η περίοδος της απορρόφησης πόρων φτάνει στο τέλος της και πλέον ξεκινά η περίοδος αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των επενδύσεων. Όπως υπογράμμισε, το ζητούμενο δεν είναι μόνο ποια έργα υλοποιήθηκαν και ποιοι τα ανέλαβαν, αλλά κατά πόσο αυτά θα παραμείνουν λειτουργικά, ασφαλή και παραγωγικά τα επόμενα χρόνια.
Η λήξη του κύκλου χρηματοδότησης του Ταμείου Ανάκαμψης δημιουργεί νέες προκλήσεις για τον κλάδο. Τα πρώτα ορόσημα ολοκλήρωσης βρίσκονται ήδη μπροστά, ενώ οι διαθέσιμοι πόροι του προγράμματος αναμένεται να εξαντληθούν μέσα στους επόμενους μήνες.
Η αγορά προειδοποιεί
Στελέχη της αγοράς προειδοποιούν ότι η χώρα οφείλει να εξασφαλίσει τους απαραίτητους πόρους όχι μόνο για νέα έργα αλλά και για τη συντήρηση, την αναβάθμιση και τη συνεχή βελτίωση των ψηφιακών συστημάτων που δημιουργήθηκαν. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος πολλά από τα σημερινά έργα να εξελιχθούν σε «ψηφιακά Ολυμπιακά ακίνητα», δηλαδή σε υποδομές που κατασκευάστηκαν με σημαντικό κόστος αλλά δεν αξιοποιήθηκαν επαρκώς στη συνέχεια.
Την ίδια στιγμή, νέος παράγοντας αβεβαιότητας αναδεικνύεται η σημαντική αύξηση του κόστους εξοπλισμού, καθώς οι τιμές συγκεκριμένων κατηγοριών υπολογιστικού εξοπλισμού έχουν αυξηθεί θεαματικά μέσα στους τελευταίους μήνες, μεταβάλλοντας τις οικονομικές παραδοχές πάνω στις οποίες σχεδιάστηκαν αρκετά έργα.
