Το scrapbooking επιστρέφει — και αυτή τη φορά δεν είναι χόμπι. Είναι ανάγκη. Κάπου σε ένα συρτάρι, σε ένα κουτί κάτω από το κρεβάτι, σε μια ξεχασμένη γωνιά ενός ντουλαπιού — υπάρχει ένα άλμπουμ. Φωτογραφίες κολλημένες με αγάπη και ανακρίβεια, αποκόμματα εφημερίδων, εισιτήρια από συναυλίες, λουλούδια που ξεράθηκαν ανάμεσα στις σελίδες. Κάποιος το έφτιαξε με τα χέρια του, με υπομονή, με πρόθεση να κρατήσει κάτι που διαφορετικά θα χανόταν.
Αυτή η πρακτική — το scrapbooking — θεωρήθηκε για χρόνια παρωχημένη. Ανήκε σε άλλη εποχή, πριν τα smartphones και τα cloud albums και τα αυτόματα slideshows. Και όμως, επιστρέφει. Με δύναμη, με νέα γενιά, με λόγους που έχουν πολύ λιγότερο να κάνουν με αισθητική και πολύ περισσότερο με κάτι βαθύτερο.
Γιατί τώρα
Έχουμε περισσότερες φωτογραφίες από ποτέ — και λιγότερες αναμνήσεις. Αυτό δεν είναι παράδοξο. Είναι αποτέλεσμα. Όταν κάθε στιγμή φωτογραφίζεται αυτόματα, όταν η αποθήκευση είναι απεριόριστη, όταν δεν χρειάζεται να επιλέξεις τι αξίζει να κρατήσεις — δεν επιλέγεις τίποτα. Τα πάντα μένουν, και ακριβώς γι’ αυτό τίποτα δεν ξεχωρίζει.
Το scrapbooking αναγκάζει σε επιλογή. Ποια φωτογραφία αξίζει να τυπωθεί; Ποια στιγμή αξίζει να πάρει μια σελίδα; Αυτή η διαδικασία — ανεπαίσθητη, αργή, χειρωνακτική — είναι στην ουσία της μια πράξη νοηματοδότησης. Λες στον εαυτό σου: αυτό μετράει.
Η πράξη ως διαλογισμός
Όποιος έχει καθίσει με ψαλίδι, χαρτί και φωτογραφίες για ένα απόγευμα ξέρει ότι κάτι αλλάζει στη διάρκεια της διαδικασίας. Ο χρόνος αλλάζει ρυθμό. Οι σκέψεις επιβραδύνονται. Υπάρχει κάτι σχεδόν διαλογιστικό στο να κόβεις, να κολλάς, να τακτοποιείς — χειρωνακτικές πράξεις που δεν απαιτούν απόφαση κάθε δευτερόλεπτο, αλλά παρουσία.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί από αυτούς που επιστρέφουν στο scrapbooking το κάνουν μετά από περιόδους έντασης, αλλαγής ή απώλειας. Το να βάζεις σε σειρά τις αναμνήσεις σου είναι τρόπος να βάζεις σε σειρά τον εαυτό σου.
Δεν χρειάζεται να είναι τέλειο
Αυτό είναι ίσως το πιο απελευθερωτικό στοιχείο του σύγχρονου scrapbooking: έχει αποδεσμευτεί από την τελειομανία. Δεν χρειάζεται ίσιες γραμμές, ταιριαστά χρώματα, καλλιγραφία. Χρειάζεται μόνο αυθεντικότητα — η δική σου αισθητική, η δική σου αφήγηση, τα δικά σου υλικά.
Ένα εισιτήριο τρένου, μια χαρτοπετσέτα από ένα εστιατόριο που δεν υπάρχει πια, μια πρόχειρη φωτογραφία θολή από κίνηση — αυτά τα «ατελή» αντικείμενα είναι συχνά τα πιο αληθινά τεκμήρια μιας ζωής που έχει βιωθεί.
