Η Δυτική Μακεδονία, που για δεκαετίες αποτέλεσε την καρδιά της λιγνιτικής παραγωγής, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της πράσινης στροφής της ΔΕΗ.
Η συνεργασία με τη RWE στο Αμύνταιο, όπου ολοκληρώθηκαν εννέα φωτοβολταϊκά πάρκα συνολικής ισχύος 930 Mwp ή 884 MWac, και εκτιμάται ότι μπορούν να καλύψουν την ενεργειακή ζήτηση περίπου 400.000 ελληνικών νοικοκυριών, δείχνει στην πράξη πώς ο όμιλος επιχειρεί να ξαναχτίσει το ενεργειακό του μοντέλο.
Μέσω της κοινής εταιρείας ΜΕΤΩΝ Ενεργειακή, με συμμετοχή 51% της RWE και 49% της ΔΕΗ, οι δύο όμιλοι αξιοποίησαν έκταση του πρώην υπαίθριου λιγνιτωρυχείου Αμυνταίου για την ανάπτυξη τριών μεγάλων φωτοβολταϊκών συγκροτημάτων.
Το project αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής, που δεν περιορίζεται στα φωτοβολταϊκά, αλλά επεκτείνεται στην αποθήκευση ενέργειας, τα αιολικά, την αντλησιοταμίευση και τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες.
Ο κομβικός ρόλος της συνεργασίας με την RWE
Για τη ΔΕΗ, η συνεργασία με την RWE προσθέτει τεχνογνωσία, εμπειρία σε έργα μεγάλης κλίμακας και έναν ισχυρό ευρωπαϊκό εταίρο σε μια περίοδο που ο ανταγωνισμός στις ΑΠΕ εντείνεται.
Mάλιστα, τα έργα στο Αμύνταιο δεν είναι το τέλος της μεταξύ τους συνεργασίας, καθώς οι δύο όμιλοι κατασκευάζουν ήδη δύο νέα φωτοβολταϊκά έργα στην Κεντρική Μακεδονία, την Κοτύλη και το Νέο Συράκιο, συνολικής ισχύος 567 MWp, ή 518 MWac. Με την έναρξη λειτουργίας τους, που τοποθετείται το 2027, η ετήσια παραγωγή τους αναμένεται να επαρκεί για την κάλυψη των αναγκών περισσότερων από 240.000 νοικοκυριών.
Η συνεργασία ΔΕΗ – RWE δείχνει τον τρόπο με τον οποίο η ΔΕΗ επιχειρεί να περάσει στη νέα εποχή, δηλαδή με διεθνείς συμπράξεις, μεγάλα έργα, αξιοποίηση πρώην λιγνιτικών εκτάσεων και σταδιακή μετατόπιση του κέντρου βάρους από τη συμβατική παραγωγή στις ΑΠΕ.
Τα φωτοβολταϊκά ως βασικός πυλώνας
Στο νέο ενεργειακό μοντέλο της ΔΕΗ, τα φωτοβολταϊκά έχουν κεντρική θέση, με τον όμιλο να έχει ανακοινώσει την ολοκλήρωση φωτοβολταϊκών έργων συνολικής ισχύος 2,13 GW στη Δυτική Μακεδονία, τα οποία εκτιμάται ότι μπορούν να καλύψουν ενεργειακά περίπου 750.000 νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Στο χαρτοφυλάκιο αυτό εντάσσονται μεγάλα έργα, όπως το Phoebe στην Ποντοκώμη, το φωτοβολταϊκό σύμπλεγμα του Αμυνταίου, το Helios Velos 1, καθώς και έργα σε περιοχές όπως η Εξοχή και η Ακρινή.
Η επιλογή των συγκεκριμένων περιοχών συνδέεται με την προσπάθεια αξιοποίησης των πρώην λιγνιτικών πεδίων, αλλά και με τη δυνατότητα της ΔΕΗ να μετασχηματίσει υποδομές και γη που ήδη βρίσκονται στο ενεργειακό της οικοσύστημα.
Η στροφή αυτή εκτός από περιβαλλοντική διάσταση έχει και οικονομική, αφού τα φωτοβολταϊκά μεγάλης κλίμακας μπορούν να προσφέρουν ανταγωνιστικό κόστος παραγωγής, να περιορίσουν την έκθεση σε εισαγόμενα καύσιμα και να βοηθήσουν τη χώρα να καλύψει τους στόχους της για καθαρή ενέργεια.
Για τη ΔΕΗ, είναι επίσης τρόπος ανανέωσης του παραγωγικού της χαρτοφυλακίου σε μια περίοδο που η απολιγνιτοποίηση αλλάζει ριζικά τη βάση πάνω στην οποία στηρίχθηκε ιστορικά η εταιρεία.
Γιατί η αποθήκευση είναι το σημείο-κλειδί
Όσο αυξάνονται τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά, τόσο μεγαλώνει και η ανάγκη για αποθήκευση. Η ηλιακή και η αιολική παραγωγή δεν είναι σταθερές σε όλη τη διάρκεια της ημέρας. Παράγουν όταν υπάρχει ήλιος ή άνεμος, όχι υποχρεωτικά όταν υπάρχει η μεγαλύτερη ζήτηση.
Γι’ αυτό η επόμενη μεγάλη πρόκληση δεν είναι απλώς να κατασκευαστούν περισσότερα έργα ΑΠΕ, αλλά να μπορεί το σύστημα να απορροφά και να αξιοποιεί την παραγόμενη ενέργεια.
Η ΔΕΗ κινείται ήδη σε αυτή την κατεύθυνση, καθώς στη Δυτική Μακεδονία έχουν ολοκληρωθεί δύο συστήματα μπαταριών, στην Πτολεμαΐδα και τη Μελίτη, συνολικής ισχύος 98 MW και χωρητικότητας 196 MWh. Παράλληλα, κοντά στον ΑΗΣ Αμυνταίου προχωρά νέο σύστημα αποθήκευσης 50 MW και 200 MWh.
Η αποθήκευση είναι το κομμάτι που βοηθά τη μετάβαση να στηθεί σε πιο στέρεες βάσεις, αφού χωρίς μπαταρίες και έργα ευελιξίας, η μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ μπορεί να δημιουργήσει συμφόρηση στο δίκτυο, περικοπές παραγωγής και αστάθεια.
Με την αποθήκευση, η πράσινη ενέργεια μπορεί να μεταφερθεί χρονικά, από τις ώρες υψηλής παραγωγής στις ώρες αυξημένης ζήτησης.
Αντλησιοταμίευση και υδροηλεκτρικά
Πέρα από τις μπαταρίες, η ΔΕΗ ποντάρει και σε έργα αντλησιοταμίευσης, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως μεγάλης κλίμακας αποθήκευση ενέργειας.
Στις πρώην λιγνιτικές περιοχές προβλέπονται έργα όπως η Καρδιά, ισχύος 320 MW και διάρκειας οκτώ ωρών, και το Νότιο Πεδίο, ισχύος 240 MW και διάρκειας δώδεκα ωρών.
Η αντλησιοταμίευση έχει ιδιαίτερη σημασία για ένα σύστημα με πολλές ΑΠΕ, αφού, όταν υπάρχει περίσσεια παραγωγής, χρησιμοποιείται ενέργεια για την άντληση νερού σε υψηλότερο ταμιευτήρα, ενώ όταν η ζήτηση αυξάνεται, το νερό απελευθερώνεται και παράγει ξανά ηλεκτρική ενέργεια.
Με αυτόν τον τρόπο, τα υδροηλεκτρικά και η αντλησιοταμίευση λειτουργούν όχι μόνο ως πράσινη παραγωγή, αλλά και ως μηχανισμός σταθερότητας του συστήματος.
Αιολικά, εξαγορές και ενίσχυση χαρτοφυλακίου
Η στρατηγική της ΔΕΗ θέλει τον όμιλο να ενισχύει το χαρτοφυλάκιό του και μέσω εξαγορών, με στόχο να αυξήσει ταχύτερα την παρουσία του στις ΑΠΕ.
Χαρακτηριστική είναι η συμφωνία με τη MORE, θυγατρική της Motor Oil Renewable Energy, για την απόκτηση του υπόλοιπου 51% σε 12 εταιρείες ειδικού σκοπού που αναπτύσσουν φωτοβολταϊκά πάρκα συνολικής ονομαστικής ισχύος 1.175 MW στην Ελλάδα. Η ΔΕΗ κατείχε ήδη το 49%, άρα με την ολοκλήρωση της συναλλαγής θα ελέγχει το σύνολο των συγκεκριμένων έργων.
Στην ίδια συμφωνία περιλαμβάνεται και η απόκτηση έξι εν λειτουργία αιολικών πάρκων συνολικής ισχύος 107,1 MW, με 26 ανεμογεννήτριες σε Φθιώτιδα, Φωκίδα και Φλώρινα. Η κίνηση αυτή δείχνει ότι η ΔΕΗ επιδιώκει να ενισχύσει το χαρτοφυλάκιό της όχι μόνο οργανικά, μέσα από νέα έργα, αλλά και μέσω στοχευμένων συναλλαγών που προσθέτουν ισχύ και διαφοροποίηση.
Παράλληλα, η παρουσία του ομίλου στη Ρουμανία έχει ενισχύσει σημαντικά το αιολικό του αποτύπωμα, ενώ στη Βουλγαρία η ΔΕΗ προχωρά στην κατασκευή φωτοβολταϊκού έργου 165 MWp με σύστημα αποθήκευσης 25 MW και 55 MWh.
Η επέκταση εκτός Ελλάδας δείχνει ότι ο όμιλος δεν βλέπει την πράσινη μετάβαση μόνο ως ελληνικό στοίχημα, αλλά ως περιφερειακή στρατηγική στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Υβριδικά έργα και πράσινο υδρογόνο
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και τα υβριδικά έργα, δηλαδή συνδυασμοί ΑΠΕ και αποθήκευσης. Η Αστυπάλαια αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση, με πιλοτικό υβριδικό έργο που συνδυάζει φωτοβολταϊκή παραγωγή και μπαταρία.
Το μοντέλο αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα νησιά, όπου η μείωση της εξάρτησης από συμβατικά καύσιμα μπορεί να συνδυαστεί με καθαρότερη και πιο ευέλικτη παραγωγή.
Σε πιο πρώιμο στάδιο βρίσκεται το πράσινο υδρογόνο, με τη να ΔΕΗ συμμετέχει με 49% στην Hellenic Hydrogen, κοινή εταιρεία με τη Motor Oil, η οποία έχει ως αντικείμενο την ανάπτυξη έργων παραγωγής και αποθήκευσης πράσινου υδρογόνου.
Πρόκειται για πεδίο που δεν έχει ακόμη την ωριμότητα των φωτοβολταϊκών ή των μπαταριών, αλλά εντάσσεται στην ευρύτερη λογική του ενεργειακού μετασχηματισμού.
Το νέο πρόσωπο της ΔΕΗ
Η περίπτωση της συνεργασίας με την RWE στη Δυτική Μακεδονία αποτελεί ένα από τα παραδείγματα της νέας κατεύθυνσης της ΔΕΗ.
Ο όμιλος μετακινείται από το παραδοσιακό μοντέλο της παραγωγής με βάση τον λιγνίτη σε ένα πιο σύνθετο σχήμα, που περιλαμβάνει φωτοβολταϊκά, αιολικά, αποθήκευση, υδροηλεκτρικά, αντλησιοταμίευση, υβριδικά έργα και νέες τεχνολογίες.
Η ΔΕΗ θέλει να πρωταγωνιστήσει στην πράσινη μετάβαση
Το στοίχημα δεν είναι απλό, καθώς απαιτεί μεγάλες επενδύσεις, ανθεκτικά δίκτυα, ταχύτερες αδειοδοτήσεις, κοινωνική αποδοχή και πραγματική στήριξη των περιοχών που επηρεάζονται από την απολιγνιτοποίηση.
Όμως η κατεύθυνση είναι σαφής, με τη ΔΕΗ να επιχειρεί να χτίσει μια νέα ενεργειακή ταυτότητα, αξιοποιώντας τις πρώην λιγνιτικές περιοχές όχι ως υπόλειμμα του παρελθόντος, αλλά ως βάση για το νέο παραγωγικό μοντέλο.
Κάθε κίνηση του ομίλου, είναι ένα κομμάτι της μεγαλύτερης εικόνας, δηλαδή της προσπάθειας της ΔΕΗ να μετατραπεί από εταιρεία που στηρίχθηκε ιστορικά στον λιγνίτη σε ενεργειακό όμιλο που διεκδικεί ρόλο στην επόμενη ημέρα της πράσινης μετάβασης.
