Το μαύρο κουτί της Γης γράφει ήδη την απολογία μας!
Στη δυτική Τασμανία, σε μια περιοχή τόσο απομακρυσμένη, ώστε να ναι σχεδόν η εσχατιά του κόσμου, υψώνεται ένα από τα πιο αλλόκοτα κατασκευάσματα που έφτιαξε ποτέ ο άνθρωπος. Όχι, δεν είναι καταφύγιο, ούτε μουσείο ή επιστημονικός σταθμός. Πρόκειται για την κατάθεση του ανθρώπινου είδους, προς το μέλλον και η δική μας εκδοχή μιας τελευταίας εξήγησης. Το Earth’s Black Box, το λεγόμενο Μαύρο Κουτί της Γης, σχεδιάστηκε για να κάνει ακριβώς ό,τι κάνει το μαύρο κουτί ενός αεροπλάνου μετά από μια συντριβή. Να εξηγήσει τι πήγε στραβά. Μόνο, που σ αυτήν την δυσοίωνη, αλλά πιθανή περίπτωση, το αεροσκάφος είναι ολόκληρος ο πολιτισμός μας. Η κατασκευή από ατσάλι, μήκους 16 μέτρων και ύψους 4 μέτρων πρόκειται να εγκατασταθεί μέχρι το τέλος του 2026 κοντά στο Κουίνσταουν της Τασμανίας, ενώ το σύστημα καταγραφής λειτουργεί ήδη από το 2021. Η περιοχή έχει διαλεχθεί για τη γεωλογική σταθερότητά της και την ασφάλεια της από πολεμικές συρράξεις και αναταραχές, αντέχοντας σε σεισμούς, πυρκαγιές, πλημμύρες, ακραία καιρικά φαινόμενα και μακριά απ’ την τρέλα των ανθρώπων. Η ιδέα παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 2021, κατά τη διάρκεια της διάσκεψης COP26 στη Γλασκώβη. Τότε, πολλοί θεώρησαν πως ήταν μια ακόμη επικοινωνιακή υπερβολή της κλιματικής εποχής, αποκαλυπτικής φοβικότητας, καλλιτεχνικής ίσως ακρότητας και περιορισμένης πρακτικής αξίας. Το 2026 τίποτα δεν δείχνει απίθανο! Το Earth’s Black Box καταγράφει ήδη δεδομένα. Συλλέγει πληροφορίες για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, την αύξηση της θερμοκρασίας, την όξυνσή των ωκεανών, την απώλεια βιοποικιλότητας, τις πολιτικές αποφάσεις, τις διεθνείς συνόδους, τις ειδήσεις, ακόμη και τις δημόσιες αντιδράσεις απέναντι στην κλιματική κρίση. Καταγράφεται ακόμη, όχι μόνο το τι συνέβη, αλλά και ποιος γνώριζε, ποιος αδιαφόρησε και ποιος προσπάθησε να αντιδράσει. Οι άνθρωποι, από την αρχή της ιστορίας τους, κατασκεύαζαν μνημεία για να αποδείξουν ότι υπήρξαν. Πυραμίδες, ναούς, βιβλιοθήκες, μνημεία πολέμου. Το Earth’s Black Box ίσως είναι το πρώτο μνημείο που κατασκευάζεται με σκοπό να αποδείξει γιατί αποτύχαμε.
Από την Κιβωτό του Νώε στο σκληρό δίσκο της Αποκάλυψης και τα 85 δευτερόλεπτα της παγκόσμιας αγωνίας
Κάθε πολιτισμός δημιούργησε τις δικές του ιστορίες καταστροφής. Ο βιβλικός κατακλυσμός, η Ράγκναροκ των Σκανδιναβών, οι προφητείες των Μάγια, ακόμη και η σύγχρονη κουλτούρα των ταινιών καταστροφής, μιλούν ουσιαστικά για το ίδιο πράγμα. Την ανάγκη να πιστέψει ο άνθρωπος ότι, όταν έρθει το τέλος, κάποιος θα καταλάβει τι συνέβη. Το Earth’s Black Box μετατρέπει αυτή την πανάρχαια ανθρώπινη αγωνία σε μηχανικό σύστημα αποθήκευσης δεδομένων. Η ανθρωπότητα που δυσκολεύεται να συμφωνήσει για τις λύσεις της κλιματικής κρίσης, καταφέρνει να συμφωνήσει στην ανάγκη καταγραφής της αποτυχίας της. Ακόμη και η αισθητική του έργου υπηρετεί αυτή την ιδέα. Ένας μαύρος ατσάλινος μονόλιθος, τοποθετημένος στην άκρη του κόσμου, θυμίζει περισσότερο αρχαιολογικό εύρημα του μέλλοντος παρά σύγχρονο τεχνολογικό αντικείμενο. Δεν είναι τυχαίο ότι η επιστροφή του έργου συμπίπτει με μια περίοδο οξυμένου παγκόσμιου άγχους, απογοήτευσης και συνειδητοποίησης της τεράστιας ανισότητας. Το περίφημο Ρολόι της Αποκάλυψης βρίσκεται σήμερα στα 85 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα, στη μικρότερη απόσταση που έχει καταγραφεί ποτέ από το συμβολικό τέλος του κόσμου. Το 2021 βρισκόταν στα 100 δευτερόλεπτα. Η κλιματική κρίση, οι πόλεμοι, η απρόβλεπτων συνεπειών εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης, οι πανδημίες, οι πυρηνικές απειλές έχουν δημιουργήσει ένα σκοτεινό ψυχολογικό περιβάλλον για την ανθρωπότητα, που δεν μοιάζει να πιστεύει ακριβώς ότι έρχεται η Αποκάλυψη. Επενδύει, όμως, σημαντικό χρόνο και χρήμα στο να προετοιμαστεί για την πιθανότητα ότι μπορεί και να έρθει. Η αγορά των καταφυγίων πολυτελείας στις Ηνωμένες Πολιτείες γνωρίζει εκρηκτική ανάπτυξη. Οι επενδύσεις στην επιβίωση και στην προετοιμασία καταστροφών υπολογίζονται σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια. Το Earth’s Black Box δεν επικεντρώνεται πως θα ναι η ζωή όσων καταφέρουν να επιβιώσουν μόνοι τους μέσα στην καταστροφή και στον όλεθρο, αλλά αναλαμβάνει να διατηρήσει τη μνήμη του πολιτισμού μας. Οι δημιουργοί του Earth’s Black Box το δημιουργούν για τις μελλοντικές γενιές. Η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει ποιος και αν, βέβαια, θα το ανοίξει. Μοιάζει σαν μια εξομολόγηση, μια απολογία, για τις στιγμές πριν συμβεί το όποιο τέλος, σε μια προσπάθεια το είδος μας, να αφήσει πίσω του κάτι περισσότερο από ερείπια. Αν υπάρχει κανείς βέβαια, με το τελευταίο ανθρώπινο χαρακτηριστικό, για να ενδιαφερθεί! Λοιπόν, ο Τζέιμς Λάβλοκ, ο Άγγλος περιβαλλοντολόγος και συγγραφέας, έγινε παγκοσμίως γνωστός για τη Θεωρία της Γαίας. Λέει εκεί, περίπου πως η Γη λειτουργεί ως ένα ενιαίο, αυτορρυθμιζόμενο σύστημα όπου η ζωή και το περιβάλλον αλληλεπιδρούν στενά, έχοντας υψώσει μία από σημαντική και ηχηρή φωνές για την κλιματική αλλαγή και τους υπαρξιακούς κινδύνους του ανθρώπινου πολιτισμού. Μέσα σ όλα που έχει γράψει, έχει και μια φρασούλα που απαντά, στο αν θα υπάρξει, ποτέ μετά τη μεγάλη καταστροφή, κάποιος από το είδος μας να ενδιαφερθεί για τον πολιτισμό μας και να ανοίξει το Earth’s Black Box:
«Η Γη θα επιβιώσει από εμάς. Εμείς δεν θα επιβιώσουμε από τον εαυτό μας».
