Υπάρχουν άνθρωποι με τους οποίους μπορεί να περάσεις ένα ολόκληρο απόγευμα και, όταν επιστρέψεις στο σπίτι, να συνειδητοποιήσεις ότι μιλούσες σχεδόν ασταμάτητα. Όχι επειδή είχες προετοιμάσει κάτι να πεις. Όχι επειδή συνέβη κάτι ιδιαίτερο εκείνη την ημέρα. Κι όμως, χωρίς να το καταλάβεις, άρχισες να διηγείσαι ιστορίες, να θυμάσαι γεγονότα που είχες ξεχάσει, να μοιράζεσαι σκέψεις που συνήθως κρατάς για τον εαυτό σου.
Το πιο παράξενο είναι ότι αυτό δεν συμβαίνει με όλους. Με κάποιους ανθρώπους η κουβέντα κυλά αβίαστα και μοιάζει να μην τελειώνει ποτέ. Με άλλους, ακόμη κι αν υπάρχει αμοιβαία εκτίμηση, η συζήτηση μένει στα αναμενόμενα. Δεν είναι θέμα συμπάθειας ούτε απαραίτητα οικειότητας. Είναι σαν κάθε άνθρωπος να διαθέτει ένα διαφορετικό «κλειδί», ικανό να ανοίγει διαφορετικά δωμάτια της προσωπικότητάς μας.
Συχνά πιστεύουμε ότι οι καλοί συνομιλητές είναι εκείνοι που μιλούν πολύ ή που κάνουν συνεχώς εύστοχες ερωτήσεις. Ίσως όμως η πραγματικότητα να είναι πιο σύνθετη. Οι άνθρωποι που μας κάνουν να μιλάμε περισσότερο δεν είναι απαραίτητα οι πιο χαρισματικοί ούτε οι πιο εξωστρεφείς. Είναι συνήθως εκείνοι που μας κάνουν να νιώθουμε ασφαλείς. Δεν μας πιέζουν να φανούμε πιο έξυπνοι, πιο ενδιαφέροντες ή πιο επιτυχημένοι. Δεν μοιάζει να μας αξιολογούν. Και ακριβώς γι’ αυτό δεν αισθανόμαστε την ανάγκη να προστατεύσουμε τον εαυτό μας.
Η συζήτηση τότε παύει να είναι προσπάθεια και γίνεται μια φυσική συνέχεια της παρουσίας δύο ανθρώπων. Οι ιστορίες εμφανίζονται σχεδόν μόνες τους. Μια ανάμνηση φέρνει μια άλλη. Μια μικρή παρατήρηση ανοίγει μια ολόκληρη κουβέντα. Κάποια στιγμή πιάνεις τον εαυτό σου να αφηγείται κάτι που δεν είχες σκεφτεί εδώ και χρόνια και αναρωτιέσαι πώς έφτασες ως εκεί.
Ίσως τελικά να μη μιλάμε περισσότερο. Ίσως απλώς να εμφανίζεται μια διαφορετική εκδοχή του εαυτού μας.
Με έναν παλιό φίλο μπορεί να γελάμε με πράγματα που κανείς άλλος δεν θα καταλάβαινε. Με έναν συνάδελφο αναδεικνύεται η πιο σοβαρή και οργανωμένη πλευρά μας. Δίπλα σε ένα μικρό παιδί θυμόμαστε πώς είναι να παίζεις χωρίς λόγο. Με έναν άνθρωπο που εμπιστευόμαστε μπορεί να μιλήσουμε για φόβους που δεν έχουμε εκφράσει ποτέ αλλού. Και υπάρχουν άνθρωποι που, χωρίς να κάνουν τίποτα ιδιαίτερο, μας θυμίζουν τον πιο αυθόρμητο εαυτό μας.
Αυτό δείχνει ότι η προσωπικότητα ίσως να μην είναι τόσο σταθερή όσο συχνά πιστεύουμε. Δεν αλλάζουμε χαρακτήρα από άνθρωπο σε άνθρωπο. Δεν υποκρινόμαστε. Απλώς κάθε σχέση φωτίζει διαφορετικές πλευρές μας. Κάποιες μένουν συνήθως στη σκιά και εμφανίζονται μόνο όταν βρεθεί ο κατάλληλος άνθρωπος απέναντί μας.
Η προσωπικότητά μας δεν εκφράζεται πάντοτε με τον ίδιο τρόπο. Ανάλογα με το περιβάλλον και τους ανθρώπους που έχουμε γύρω μας, διαφορετικά χαρακτηριστικά έρχονται στην επιφάνεια. Δεν υπάρχει μία μόνο εκδοχή του εαυτού μας που είναι η «αληθινή». Όλες αυτές οι εκδοχές είμαστε εμείς.
Ίσως γι’ αυτό δύο άνθρωποι μπορούν να περιγράψουν το ίδιο πρόσωπο με εντελώς διαφορετικές λέξεις. Κάποιος θα πει ότι είναι ήρεμος. Κάποιος άλλος ότι είναι γεμάτος ενέργεια. Ένας τρίτος θα τον χαρακτηρίσει συγκρατημένο, ενώ ένας τέταρτος θα τον θεωρεί την ψυχή της παρέας. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος κάνει λάθος. Ο καθένας γνώρισε μια διαφορετική πλευρά του ίδιου ανθρώπου.
Αν το σκεφτούμε καλύτερα, όλοι έχουμε ζήσει αυτή την εμπειρία. Έχουμε φύγει από μια συνάντηση νιώθοντας ότι ήμασταν ο καλύτερός μας εαυτός. Ότι γελάσαμε περισσότερο, σκεφτήκαμε πιο καθαρά, εκφραστήκαμε πιο εύκολα. Και έχουμε φύγει από άλλες συναντήσεις αισθανόμενοι πιο κουρασμένοι, πιο επιφυλακτικοί ή πιο σιωπηλοί. Όχι επειδή αλλάξαμε μέσα σε λίγες ώρες, αλλά επειδή η σχέση με τον άνθρωπο απέναντί μας ενεργοποίησε διαφορετικά στοιχεία της προσωπικότητάς μας.
Ίσως τελικά οι άνθρωποι να λειτουργούν σαν καθρέφτες, όχι επειδή μας επιστρέφουν την εικόνα που ήδη γνωρίζουμε, αλλά επειδή μας αποκαλύπτουν εικόνες του εαυτού μας που δεν είχαμε προσέξει ποτέ. Χάρη σε αυτούς ανακαλύπτουμε ότι μπορούμε να είμαστε πιο δημιουργικοί, πιο αστείοι, πιο γενναίοι ή πιο ευαίσθητοι απ’ όσο πιστεύαμε.
Γι’ αυτό και οι πιο σημαντικοί άνθρωποι στη ζωή μας δεν είναι μόνο εκείνοι που μας αγαπούν ή μας καταλαβαίνουν. Είναι εκείνοι που δεν μας αλλάζουν. Απλώς δημιουργούν τις συνθήκες για να εμφανιστεί μια πλευρά του εαυτού μας που ίσως να έμενε κρυφή με οποιονδήποτε άλλον.
Ίσως, τελικά, να μην αγαπάμε τους ανθρώπους μόνο γι’ αυτό που είναι. Να τους αγαπάμε και γιατί, όταν είμαστε μαζί τους, ανακαλύπτουμε μια εκδοχή του εαυτού μας που μας αρέσει περισσότερο. Και αυτό είναι ένα από τα πιο πολύτιμα δώρα που μπορεί να μας προσφέρει μια ανθρώπινη σχέση.
