Καθώς όλο και πιο συχνά, και σωστά, ακούγεται η φράση «οι καιροί μας είναι απρόβλεπτοι»…Υπάρχει κάτι το οποίο είναι απλό, είναι σαν αξίωμα, και το οποίο επιβεβαιώνεται διαρκώς τόσο στο πολιτικό πεδίο, όσο και στο οικονομικό και στρατιωτικό πεδίο. Ακόμα και σε προσωπικό επίπεδο. Και βέβαια, εκεί που επιβεβαιώνεται από πάντα, είναι στην Ιστορία.
Αυτό το απλό, και στην ουσία αυτονόητο, λέει: «μια ενέργεια ή μια πράξη μπορεί να έχει αποτέλεσμα εντελώς αντίθετο από το προσδοκώμενο».
Αυτό ονομάζεται από κάποιους «ετερογωνία των σκοπών». Από των Εντγκάρ Μορέν ονομάστηκε «οικολογία της πράξης», γιατί ήθελε να δείξει ότι τα αποτελέσματα μιας ενέργειας, εξαρτώνται από τα συμφραζόμενα, από το «περιβάλλον» στο οποίο συμβαίνει, και από την αλληλεπίδραση από άλλες ενέργειες.
Ο Georges Lefebvre (Ζωρζ Λεφέβρ) ένας από τους σημαντικότερους Γάλλους ιστορικούς του 20ού αιώνα και ίσως ο κορυφαίος μελετητής της Γαλλικής Επανάστασης της γενιάς του. Αυτός, λοιπόν, δίδαξε γενιές νέων ιστορικών διδάσκοντας με συγκεκριμένο παράδειγμα, την «ετερογωνία των σκοπών», την «οικολογία της πράξης»
Έλεγε ότι το 1789, η αριστοκρατία έθεσε σε κίνηση τις διαδικασίες για τη σύγκληση των Γενικών Τάξεων από τον Λουδοβίκο ΙΣΤ’. Το έκανε λόγω των μεγάλων δυσκολιών που αντιμετώπιζε η οικονομία της Γαλλίας και με στόχο να ανακτήσει την ισχύ που είχε χάσει επί Λουδοβίκου ΙΔ’. Μέχρι τότε, η σύγκληση των Γενικών Τάξεων ευνοούσε πάντοτε την ενότητα μεταξύ αριστοκρατίας και κλήρου εις βάρος της ‘Τρίτης Τάξης’- της Tiers État – αφού κάθε τάξη είχε μία ψήφο. Ωστόσο, τον Μάιο του 1789 οι αντιπρόσωποι της Τρίτης Τάξης πέτυχαν οι ψήφοι να μετρώνται «με το κεφάλι» και όχι ανά τάξη.
Με δεδομένο ότι οι αντιπρόσωποι της Τρίτης Τάξης ήταν περισσότεροι, στις 17 Ιουνίου 1789, μπόρεσε να επιβάλει την αυτοαναγόρευση των Γενικών Τάξεων σε Εθνοσυνέλευση. Η Γαλλική Επανάσταση είχε αρχίσει.
Η Αριστοκρατία έχασε την εξουσία την οποία επιδίωκε να ανακτήσει, και ο Λουδοβίκος ΙΣΤ ́, αντί να κάνει απλώς κάποιες δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις, τα έχασε όλα.
Η Γαλλική Επανάσταση, η οποία τόσο και τόσους επηρέασε, γεννήθηκε από μια «ετερογωνία των σκοπών» της Αριστοκρατίας και του Λουδοβίκου ΙΣΤ’. Δεν υπολόγισαν σωστά την «οικολογία της πράξης» τους.
Όλα αυτά τα λέω γιατί η εποχή μας είναι γεμάτη από τέτοια σημαντικά γεγονότα, στα οποία μάλιστα, οι λαοί συχνά είναι συμμέτοχοι.
Οπότε, καθώς όλο και πιο πολύ ακούγεται, και σωστά, η φράση «οι καιροί μας είναι απρόβλεπτοι», γίνονται νομίζω λίγο πιο κατανοητοί, ίσως και προβλέψιμοι αν έχουμε στο νου μας την «οικολογία της πράξης» την «οικολογία» των πράξεών μας.
*Από τον Μάκη Προβατά
