Από τα Excel και τις χειρόγραφες καταγραφές στο ChatGPT και τους αυτοματισμούς, o ελληνικός ξενοδοχειακός κλάδος δεν βρίσκεται πλέον στη φάση του πειραματισμού με την τεχνολογία. Η ταχύτητα, όμως, δεν είναι ίδια για όλους, αφού οι μεγάλες και οι πεντάστερες μονάδες πρωταγωνιστούν στην ψηφιακή μετάβαση, ενώ οι μικρότερες επιχειρήσεις ακολουθούν με πιο αργά βήματα, κυρίως λόγω κόστους και περιορισμένων πόρων.
Σύμφωνα με τη νέα έρευνα του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων, οι επενδύσεις αυξάνονται με ταχείς ρυθμούς, η βιωσιμότητα αποτελεί πλέον βασική προτεραιότητα και οι νέες τεχνολογίες αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη θέση στην καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων. Οι συνολικές επενδύσεις του κλάδου αυξήθηκαν από περίπου 1 δισ. ευρώ το 2024 σε 1,63 δισ. ευρώ το 2025, ενώ σχεδόν το 23% αυτών αφορά άμεσα δράσεις βιωσιμότητας. Πρόκειται για έργα που δεν περιορίζονται στις ενεργειακές αναβαθμίσεις, αλλά περιλαμβάνουν ψηφιακές υποδομές, αυτοματισμούς και συστήματα παρακολούθησης της λειτουργίας των ξενοδοχείων. Τα ίδια στοιχεία του ΙΤΕΠ δείχνουν ότι η τεχνολογία έχει ήδη εισέλθει στην καθημερινότητα των περισσότερων επιχειρήσεων. Το 71% των ξενοδοχείων παρακολουθεί συστηματικά την κατανάλωση ενέργειας και το 70,3% την κατανάλωση νερού. Ωστόσο, για μεγάλο μέρος της αγοράς η διαδικασία εξακολουθεί να γίνεται με τον παραδοσιακό τρόπο, μέσω λογαριασμών, Excel ή ακόμη και χειρόγραφων καταγραφών.
Η επόμενη φάση είναι η μετάβαση στις έξυπνες υποδομές. Μόλις το 12,4% των ξενοδοχείων διαθέτει υπομετρητές σε επιμέρους χώρους ή λειτουργίες, επιτρέποντας την αναλυτική καταγραφή των καταναλώσεων. Η εικόνα όμως αλλάζει αισθητά στις μονάδες πέντε αστέρων, όπου το ποσοστό εκτοξεύεται στο 41%, επιβεβαιώνοντας ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις προηγούνται στην υιοθέτηση τεχνολογικών λύσεων. Ανάλογη είναι η εικόνα και στους ενεργειακούς αυτοματισμούς. Το 31,5% των ξενοδοχείων χρησιμοποιεί αισθητήρες κίνησης για τον φωτισμό, ενώ το 16,4% διαθέτει σταθμούς φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Και εδώ, οι μονάδες υψηλών κατηγοριών κινούνται πολύ ταχύτερα, καθώς επτά στα δέκα ξενοδοχεία πέντε αστέρων έχουν ήδη εγκαταστήσει φορτιστές. Σημαντική πρόοδος καταγράφεται και στη διαχείριση του νερού, ένα ζήτημα που αποκτά ιδιαίτερη σημασία για έναν τουριστικό προορισμό όπως η Ελλάδα. Περίπου το 35,1% των ξενοδοχείων χρησιμοποιεί αυτοματισμούς για τον έλεγχο της ροής του νερού, ενώ σχεδόν ένα στα τρία διαθέτει καταγραφικά συστήματα μέτρησης της κατανάλωσης. Στις μονάδες πέντε αστέρων, τα αντίστοιχα ποσοστά φτάνουν το 75,9% και το 64,1%.
Η μεγαλύτερη αλλαγή, πάντως, αφορά την τεχνητή νοημοσύνη. Σύμφωνα με την έρευνα, το 56,4% των ξενοδοχείων δηλώνει ότι γνωρίζει τις εφαρμογές της AI, ενώ στις μονάδες πέντε αστέρων το ποσοστό αγγίζει το 83,7%. Η γνώση όμως δεν σημαίνει απαραίτητα και αξιοποίηση. Μόλις το 34% χρησιμοποιεί ήδη εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, κυρίως σε πιλοτικό επίπεδο και σε λειτουργίες όπως η παραγωγή περιεχομένου, η εξυπηρέτηση πελατών και η υποστήριξη διοικητικών εργασιών. Ενδεικτικό είναι ότι το ChatGPT και το Gemini χρησιμοποιούνται ήδη από το 19,5% των ξενοδοχείων, ποσοστό υψηλότερο από άλλες εφαρμογές, όπως οι αυτόματες απαντήσεις σε πελάτες (12,7%), τα αυτόνομα εργαλεία κρατήσεων (10,7%) ή οι εφαρμογές πρόβλεψης πωλήσεων (10,2%).
Συνολικά, τα στοιχεία του ΙΤΕΠ για την ελληνική ξενοδοχία δείχνουν ότι ο αριθμός των μονάδων αυξάνεται με αργούς ρυθμούς, όμως η δυναμικότητα και κυρίως η ποιότητα του ξενοδοχειακού προϊόντος ενισχύονται αισθητά, καθώς οι επενδύσεις κατευθύνονται πλέον κυρίως στις κατηγορίες τεσσάρων και πέντε αστέρων. Είναι ενδεικτικό ότι τα ξενοδοχεία 5 αστέρων έχουν υπερδιπλασιαστεί μέσα σε μία δεκαετία, ενώ σχεδόν το μισό διαθέσιμο απόθεμα δωματίων της χώρας βρίσκεται πλέον στις δύο ανώτερες κατηγορίες. Την ίδια ώρα, ο κλάδος συνεχίζει να αναπτύσσεται οικονομικά, με τον τζίρο να φτάνει τα 12,5 δισ. ευρώ και τις διανυκτερεύσεις να αγγίζουν τα 163,7 εκατ.
Παράλληλα, οι επενδύσεις παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με σημαντικό μέρος τους να αφορά έργα βιωσιμότητας και ενεργειακής αναβάθμισης, στοιχείο που δείχνει ότι οι επιχειρήσεις προετοιμάζονται για ένα πιο απαιτητικό περιβάλλον. Η μεγάλη εκκρεμότητα παραμένει το προσωπικό. Παρά τη βελτίωση της εικόνας σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, περισσότερες από 36.000 θέσεις εξακολουθούν να μένουν κενές.
