THE BULLET POINT "PREVIEW"
Τα σύγχρονα ποδοσφαιρικά γήπεδα εξελίσσονται σε πολυχρηστικές υποδομές, με τη βιωσιμότητα, την ενεργειακή απόδοση και τις ψηφιακές τεχνολογίες να αποτελούν πλέον βασικά κριτήρια σχεδιασμού. Η νέα αυτή φιλοσοφία έχει ενσωματωθεί και στις αναθεωρημένες οδηγίες της FIFA για τα νέα γήπεδα και τις ανακαινίσεις.
Παραδείγματα όπως το Europa-Park Stadion και το Spotify Camp Nou δείχνουν ότι η παραγωγή ενέργειας, η κυκλική οικονομία και τα «έξυπνα» συστήματα διαχείρισης ενσωματώνονται στον σχεδιασμό των γηπέδων. Στόχος είναι η μείωση του λειτουργικού κόστους, η εξοικονόμηση φυσικών πόρων και η λειτουργία των εγκαταστάσεων καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Η ίδια τάση επηρεάζει και τα μεγάλα έργα που σχεδιάζονται στην Ελλάδα, όπως το νέο «Γεώργιος Καραϊσκάκης», το γήπεδο του Παναθηναϊκού στον Βοτανικό και η Νέα Τούμπα. Τα νέα γήπεδα σχεδιάζονται ως πολυχρηστικές αστικές υποδομές που συνδυάζουν αθλητικές, εμπορικές και ψυχαγωγικές χρήσεις.
Τα σύγχρονα ποδοσφαιρικά γήπεδα σχεδιάζονται με εντελώς διαφορετική φιλοσοφία από εκείνη που επικρατούσε μέχρι πριν από λίγα χρόνια. Δεν αποτελούν μόνο χώρους διεξαγωγής αγώνων, αλλά πολυλειτουργικές υποδομές που φιλοξενούν συναυλίες, εμπορικές δραστηριότητες, εταιρικές εκδηλώσεις και υπηρεσίες ψυχαγωγίας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και νερού, ο περιορισμός του λειτουργικού κόστους, η αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών και η δημιουργία εγκαταστάσεων που μπορούν να λειτουργούν αποδοτικά για δεκαετίες αποτελούν βασικά κριτήρια για κάθε νέο έργο.
Η νέα αυτή προσέγγιση έχει ενσωματωθεί και στις αναθεωρημένες Football Stadium Guidelines της FIFA, στις οποίες η βιωσιμότητα αποτελεί βασική παράμετρο του σχεδιασμού κάθε νέου ποδοσφαιρικού γηπέδου ή έργου ανακαίνισης. Οι οδηγίες καλύπτουν ολόκληρο τον κύκλο ζωής ενός γηπέδου, από τη μελέτη και την κατασκευή έως τη λειτουργία και τη συντήρησή του, με βασικές προτεραιότητες τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, τη διαχείριση του νερού, την επιλογή των δομικών υλικών, την εφαρμογή αρχών κυκλικής οικονομίας και την αξιοποίηση διεθνών πιστοποιήσεων όπως τα LEED και BREEAM.
Η παραγωγή ενέργειας ενσωματώνεται στον σχεδιασμό
Ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα αυτής της νέας φιλοσοφίας είναι το Europa-Park Stadion της Φράιμπουργκ. Το γήπεδο σχεδιάστηκε ώστε να καλύπτει σημαντικό μέρος των ενεργειακών του αναγκών μέσω μεγάλης φωτοβολταϊκής εγκατάστασης στην οροφή του, η οποία αποδίδει περίπου 2,4 εκατομμύρια kWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως. Το ενεργειακό του σύστημα συμπληρώνουν η τηλεθέρμανση, οι μονάδες αποθήκευσης ενέργειας και η αυτοματοποιημένη διαχείριση των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, περιορίζοντας σημαντικά τόσο την κατανάλωση όσο και τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.
Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί πλέον βασικό μέρος του σχεδιασμού πολλών νέων ευρωπαϊκών γηπέδων, καθώς προβλέπεται ήδη από την αρχιτεκτονική μελέτη της εγκατάστασης.
Η κυκλική οικονομία γίνεται μέρος της κατασκευής
Η βιωσιμότητα δεν αφορά μόνο τα νέα έργα αλλά και την αναβάθμιση ιστορικών γηπέδων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Spotify Camp Nou, το οποίο ανακατασκευάζεται στο πλαίσιο του έργου Espai Barça. Η ανακατασκευή διατηρεί και αξιοποιεί μεγάλο μέρος των υφιστάμενων κατασκευών, προβλέπει την ανακύκλωση των υλικών που προκύπτουν από τις κατεδαφίσεις, την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων και τη συλλογή βρόχινου νερού για την άρδευση του αγωνιστικού χώρου και των χώρων πρασίνου. Οι επιλογές αυτές περιορίζουν την κατανάλωση νέων πρώτων υλών και μειώνουν το συνολικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα του έργου. Αντίστοιχες πρακτικές εφαρμόζονται σε όλο και περισσότερα ευρωπαϊκά γήπεδα, καθώς η επαναχρησιμοποίηση υλικών θεωρείται εξίσου σημαντική με τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης.
Τα γήπεδα λειτουργούν ως «έξυπνα» κτίρια
Η νέα γενιά ποδοσφαιρικών γηπέδων συνδυάζει την παραγωγή καθαρής ενέργειας με προηγμένες ψηφιακές υποδομές. Οι εγκαταστάσεις εξοπλίζονται με ολοκληρωμένα συστήματα διαχείρισης κτιρίων (Building Management Systems), αισθητήρες που παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο την κατανάλωση ενέργειας και νερού, φωτισμό LED, αυτοματοποιημένο έλεγχο κλιματισμού και εξαερισμού, καθώς και ψηφιακές εφαρμογές που βελτιώνουν τόσο τη λειτουργία των εγκαταστάσεων όσο και την εμπειρία των φιλάθλων.
Η ενσωμάτωση αυτών των τεχνολογιών περιορίζει το λειτουργικό κόστος, επιτρέπει τη συνεχή παρακολούθηση της κατανάλωσης πόρων και διευκολύνει τη λειτουργία των γηπέδων ως πολυχώρων που παραμένουν ενεργοί καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ανεξάρτητα από το πρόγραμμα των αγώνων.
Η νέα γενιά ποδοσφαιρικών γηπέδων στην Ελλάδα
Η τάση αυτή επηρεάζει ήδη και τα μεγάλα έργα που βρίσκονται σε φάση σχεδιασμού ή υλοποίησης στην Ελλάδα. Τα νέα γήπεδα σχεδιάζονται ως σύνθετες αστικές υποδομές, με χρήσεις που εκτείνονται πέρα από τη διεξαγωγή ποδοσφαιρικών αγώνων.
Το νέο «Γεώργιος Καραϊσκάκης», το οποίο παρουσιάστηκε πρόσφατα από την ΠΑΕ Ολυμπιακός, σχεδιάζεται με χωρητικότητα άνω των 53.000 θεατών και με στόχο να λειτουργεί ως πολυχρηστική εγκατάσταση καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Ξεχωριστή θέση στον σχεδιασμό του καταλαμβάνουν οι ψηφιακές υποδομές, με χαρακτηριστικότερο στοιχείο τη LED επιφάνεια περίπου 10.000 τετραγωνικών μέτρων που, σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, θα τοποθετηθεί στην οροφή του γηπέδου και θα είναι ορατή τόσο από το εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό της εγκατάστασης. Όπως ανέφερε ο γενικός διευθυντής της ΠΑΕ Ολυμπιακός, Κώστας Καραπαπάς, η συγκεκριμένη λύση εμπνεύστηκε από το γήπεδο της FK Krasnodar και αποτελεί βασικό στοιχείο του συνολικού σχεδιασμού του έργου.
Το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού στον Βοτανικό εντάσσεται στο έργο της Διπλής Ανάπλασης, το οποίο περιλαμβάνει νέους κοινόχρηστους χώρους, εκτεταμένες παρεμβάσεις πρασίνου και σημαντικές αστικές υποδομές. Το γήπεδο αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού που συνδυάζει αθλητικές εγκαταστάσεις, δημόσιους χώρους και την αναβάθμιση της περιοχής, ενισχύοντας τον ρόλο του στην ευρύτερη αστική ανάπτυξη και όχι μόνο ως χώρου διεξαγωγής αγώνων.
Αντίστοιχα, η Νέα Τούμπα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα αθλητικών υποδομών που σχεδιάζονται στη χώρα. Σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα επίσημες παρουσιάσεις και ανακοινώσεις του Α.Σ. ΠΑΟΚ, το νέο γήπεδο σχεδιάζεται ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες διεθνείς προδιαγραφές, με έμφαση στη λειτουργικότητα, στην εμπειρία των φιλάθλων και στη δυνατότητα αξιοποίησης της εγκατάστασης για πολλαπλές χρήσεις. Το έργο αναμένεται επίσης να συμβάλει στην αναβάθμιση της ευρύτερης περιοχής, ενισχύοντας τον πολυλειτουργικό χαρακτήρα που αποκτούν σταδιακά οι σύγχρονες αθλητικές εγκαταστάσεις.
