Από τον Μαρινόπουλο στα Mere: Τα μεγάλα σήματα σούπερ μάρκετ που κατέβασαν ρολά στην Ελλάδα

Η είδηση έγινε γνωστή σχεδόν χωρίς προειδοποίηση. Τα 11 καταστήματα Mere σε πόλεις της περιφέρειας κατέβασαν ρολά, οι παραγγελίες και οι παραδόσεις προς το δίκτυο σταμάτησαν και περίπου 170 εργαζόμενοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα εξαιρετικά αβέβαιο τοπίο.

Η εταιρεία μιλά για προσωρινή αναστολή και αναζητεί νομική λύση, επομένως δεν έχει ακόμη γραφτεί οριστικός επίλογος.

Η αιτία, πάντως, δεν βρίσκεται στην κατανάλωση ή σε μια ξαφνική οικονομική κατάρρευση της ελληνικής θυγατρικής. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέταξε στην 21η δέσμη κυρώσεων κατά της Ρωσίας τον Σεργκέι Σνάιντερ, συνιδρυτή του ομίλου Svetofor και βασικό μέτοχο με 79% της Torg Hellas.

Οι περιορισμοί στις συναλλαγές και η δέσμευση περιουσιακών στοιχείων κατέστησαν πρακτικά αδύνατη τη συνέχιση της λειτουργίας με την υπάρχουσα δομή.

Η Mere είχε ανοίξει το πρώτο ελληνικό κατάστημα στη Λάρισα τον Μάιο του 2021, φέρνοντας ένα ακραία λιτό μοντέλο hard discount, με προϊόντα πάνω σε παλέτες, περιορισμένους κωδικούς και ελάχιστο λειτουργικό κόστος.

Παρά τις ζημιές που κατέγραψε, ο τζίρος της Torg Hellas είχε αυξηθεί το 2024 στα 11,99 εκατ. ευρώ και η διοίκηση σχεδίαζε νέα καταστήματα.

Αυτή ακριβώς η εικόνα ανάπτυξης έκανε την αναστολή ακόμη πιο αιφνιδιαστική, ενώ άπαντες -και ειδικά οι εργαζόμενοι της εταιρείας- περιμένουν τις εξελίξεις.

Dia: Η πρώτη μεγάλη εξαφάνιση του discount

Ένα όνομα που κάποτε πρωταγωνίστησε στην Ελλάδα και τώρα πλέον δεν υπάρχει, είναι η Dia η οποία εμφανίστηκε στη χώρα μας το 1995 και συνέδεσε το όνομά της με την πρώτη μαζική ανάπτυξη του οργανωμένου discount.

Μικρότερα καταστήματα, έντονη παρουσία προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και έμφαση στη χαμηλή τιμή αποτέλεσαν τα βασικά στοιχεία ενός μοντέλου που τότε ήταν πολύ λιγότερο οικείο στον Έλληνα καταναλωτή.

Μέχρι το 2010 είχε φτάσει τα 381 καταστήματα, όμως δεν οδηγήθηκε σε κλασικό λουκέτο. Η Carrefour κατείχε το 80% της Dia Hellas και ο όμιλος Μαρινόπουλου το υπόλοιπο 20%.

Η αλυσίδα ενσωματώθηκε στην Carrefour Μαρινόπουλος και το σήμα της αποσύρθηκε σταδιακά. Επρόκειτο περισσότερο για εταιρική απορρόφηση και ενοποίηση δικτύων παρά για κατάρρευση, αν και για τον καταναλωτή το αποτέλεσμα ήταν το ίδιο, αφού οι γνώριμες κόκκινες πινακίδες εξαφανίστηκαν.

Aldi: Μια εξαιρετικά σύντομη μεγάλη απόπειρα

Η άφιξη της Aldi στα τέλη του 2008 είχε παρουσιαστεί ως μία από τις μεγαλύτερες επενδυτικές εισόδους στο ελληνικό λιανεμπόριο.

Ο γερμανικός όμιλος σχεδίαζε εκατοντάδες καταστήματα και ένα πρόγραμμα ανάπτυξης δεκαετίας, θέλοντας να μεταφέρει στην Ελλάδα τη διεθνώς επιτυχημένη συνταγή του hard discount.

Η πραγματικότητα αποδείχθηκε εντελώς διαφορετική. Η Aldi πρόλαβε να δημιουργήσει 38 καταστήματα και να απασχολήσει περίπου 700 εργαζομένους, αλλά τον Ιούλιο του 2010 ανακοίνωσε ότι θα αποχωρήσει έως το τέλος του έτους.

Η επένδυση κρίθηκε μη βιώσιμη, καθώς η αλυσίδα δεν απέκτησε γρήγορα την κλίμακα που απαιτούσε το μοντέλο της και βρέθηκε μπροστά στην ελληνική κρίση τη χειρότερη δυνατή στιγμή. Σε λιγότερο από δύο χρόνια, ένα σχέδιο για 400 καταστήματα είχε μετατραπεί σε πλήρη έξοδο.

Ατλάντικ: Κατάρρευση μέσα στην κρίση

Η Ατλάντικ ξεκίνησε το 1980 από ένα κατάστημα στην Αργυρούπολη και αναπτύχθηκε με μεγάλη ταχύτητα, τόσο οργανικά όσο και μέσω εξαγορών.

Εισήχθη στο Χρηματιστήριο το 2000, δημιούργησε πανελλαδικό δίκτυο και στα μέσα της δεκαετίας είχε φτάσει περίπου τα 180 καταστήματα, μαζί με παρουσία στη χονδρική και το δίκτυο μικρότερων σημείων Arista.

Η ανάπτυξη, όμως, στηρίχθηκε σε υψηλό δανεισμό και σε ένα μοντέλο που άρχισε να ασφυκτιά όταν οι τράπεζες περιόρισαν τη χρηματοδότηση και οι προμηθευτές έκλεισαν τις πιστώσεις.

Το 2010, κι ενώ η κατάσταση στην οικονομία της Ελλάδας άρχισε να χειροτερεύει επικίνδυνα, η εταιρεία ζήτησε προστασία από τους πιστωτές.

Καταστήματα παραχωρούνταν ή πωλούνταν για την κάλυψη οφειλών, το δίκτυο συρρικνωνόταν μήνα με τον μήνα και στις αρχές του 2011 είχαν απομείνει μόλις 35 σημεία.

Η Ατλάντικ δεν απορροφήθηκε ως ενιαία αλυσίδα αλλά διαλύθηκε κομμάτι κομμάτι, αφήνοντας πίσω οφειλές που υπολογίστηκαν περίπου στα 300 εκατ. ευρώ.

Carrefour: Η αποχώρηση που δεν ήταν οριστική

Η Carrefour απέκτησε ισχυρή παρουσία στην Ελλάδα μέσω της συνεργασίας της με τον όμιλο Μαρινόπουλου, η οποία ξεκίνησε το 1999. Τα μεγάλα υπερμάρκετ Carrefour, τα Carrefour Μαρινόπουλος και τα Carrefour Express δημιούργησαν ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα της αγοράς.

Το 2012, μέσα στην ύφεση και ενώ ο γαλλικός όμιλος αναδιάρθρωνε τη διεθνή παρουσία του, η Carrefour πούλησε το 50% της κοινής εταιρείας στην οικογένεια Μαρινόπουλου και αποχώρησε επιχειρηματικά από την Ελλάδα.

Τα σήματά της παρέμειναν για μερικά ακόμη χρόνια στα καταστήματα, μέχρι την κατάρρευση της Μαρινόπουλος.

Η αποχώρηση, ωστόσο, δεν αποδείχθηκε οριστική, αφού το 2022 η Carrefour επέστρεψε με διαφορετικό μοντέλο, μέσω συμφωνίας franchise με τη Retail & More, ανοίγοντας αρχικά πέντε καταστήματα σε Ζάκυνθο και Χαλκιδική.

Βερόπουλος: Η εξαγορά από την Metro που «γέννησε» τα My market

Οι αδελφοί Βερόπουλοι άνοιξαν το πρώτο τους σούπερ μάρκετ στο Περιστέρι το 1973 και δημιούργησαν μία από τις πιο αναγνωρίσιμες ελληνικές αλυσίδες.

Η Βερόπουλος ανέπτυξε ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία στην περιφέρεια, συνεργάστηκε με τη Spar και έφτασε να διαθέτει περίπου 180 καταστήματα στην Ελλάδα, ενώ παράλληλα επεκτάθηκε στη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία.

Το ελληνικό δίκτυο πέρασε τον Φεβρουάριο του 2016 στη Metro ΑΕΒΕ, ιδιοκτήτρια των My market. Δεν επρόκειτο για πτώχευση ανάλογη με εκείνη της Ατλάντικ ή της Μαρινόπουλος, αλλά για εξαγορά σε μια περίοδο κατά την οποία η Βερόπουλος αντιμετώπιζε πιέσεις και η συγκέντρωση της αγοράς επιταχυνόταν.

Τα καταστήματα άλλαξαν σταδιακά ταμπέλες, οι δραστηριότητες ενσωματώθηκαν στη Metro και το όνομα Βερόπουλος χάθηκε από την Ελλάδα. Η οικογένεια, πάντως, διατήρησε τις δραστηριότητες στα Βαλκάνια με τα σήματα Vero και Super Vero.

Μαρινόπουλος: Το μεγαλύτερο σοκ της αγοράς

Καμία εξαγορά, πτώχευση ή αποχώρηση από την αγορά δεν είχε το μέγεθος και τον συμβολισμό της Μαρινόπουλος. Η οικογένεια άνοιξε το 1962 στο Κολωνάκι το Self Service Μαρινόπουλος, ένα από τα πρώτα σύγχρονα καταστήματα αυτοεξυπηρέτησης στην Ελλάδα. Ακολούθησαν τα Prisunic, η συνεργασία με την Continent και, από το 1999, η κοινή πορεία με την Carrefour.

Μετά την αποχώρηση των Γάλλων το 2012, η ελληνική πλευρά συνέχισε μόνη, διατηρώντας ένα τεράστιο δίκτυο και πραγματοποιώντας νέες εξαγορές παρά την ύφεση.

Οι καθυστερήσεις προς τους προμηθευτές μεγάλωσαν, τα ράφια άρχισαν να αδειάζουν το 2015 και τον Ιούνιο του 2016 η εταιρεία κατέθεσε αίτηση προστασίας υπό το βάρος υποχρεώσεων άνω του 1 δισ. ευρώ.

Η λύση ήρθε μέσω του σχεδίου εξυγίανσης και της ανάληψης του δικτύου από τον Σκλαβενίτη το 2017. Το σήμα Μαρινόπουλος εξαφανίστηκε, όχι όμως και ο βασικός κορμός της επιχείρησης, αφού εκατοντάδες καταστήματα συνέχισαν να λειτουργούν με νέα ταυτότητα και περίπου 10.800 θέσεις εργασίας διασώθηκαν.

Η μεγαλύτερη κατάρρευση στην ιστορία του ελληνικού λιανεμπορίου μετατράπηκε ταυτόχρονα στη μεγαλύτερη διάσωση του κλάδου.

Kάθε ιστορία είναι διαφορετική

Στο οργανωμένο λιανεμπόριο σχεδόν κάθε ιστορία των ηχηρών ονομάτων που πλέον δεν έχουν εμπορική παρουσία στην Ελλάδα έχει και κάτι διαφορετικό να διηγηθεί.

Κάθε ιστορία είναι διαφορετική αλλά με κοινό αποτέλεσμα

Η Dia και ο Βερόπουλος χάθηκαν μέσω απορρόφησης, η Carrefour έφυγε και επέστρεψε, η Aldi εγκατέλειψε γρήγορα ένα σχέδιο που δεν απέδωσε, η Ατλάντικ κατέρρευσε και η Μαρινόπουλος διασώθηκε μέσα από άλλον όμιλο.

Οι ταμπέλες κατέβηκαν σε όλες τις περιπτώσεις, αλλά πίσω από καθεμία κρυβόταν μια εντελώς διαφορετική επιχειρηματική ιστορία.

Σήμερα, η προσοχή έχει στραφεί στη Mere, η οποία βρίσκεται μπροστά σε σημαντικό κίνδυνο και αναζητά τρόπο επαναλειτουργίας. Ο χρόνος θα δείξει αν θα τα καταφέρει ή αν το όνομά της θα γραφτεί οριστικά στη λίστα των αλυσίδων σούπερ μάρκετ που πλέον δεν έχουν δραστηριότητα στη χώρα μας.