Η Κάιλι Τζένερ πάντα εξαίσια, ανάβει αισθαντικά τσιγάρο στο εξώφυλλο του Vanity Fair, ενώ στον γάμο της Ντούα Λίπα υπήρχαν κομψά τασάκια σε όλα τα τραπέζια!
Στο Instagram, ένας λογαριασμός συγκεντρώνει αποκλειστικά φωτογραφίες διάσημων που καπνίζουν, ενώ στο Pinterest οι αναζητήσεις για το smoking pose αυξήθηκαν κατά 70% στις ηλικίες 18 έως 24 ετών. Το τσιγάρο επιστρέφει, όχι ακόμη στα ποσοστά κατανάλωσης, αλλά στην εικόνα του. Και αυτό αρκεί για να προκαλέσει έντονη ανησυχία στους ανθρώπους της δημόσιας υγείας, οι οποίοι βλέπουν ένα αντικείμενο που χρειάστηκαν δεκαετίες για να χάσει τη γοητεία του να μετατρέπεται ξανά σε αξεσουάρ της ποπ κουλτούρας. Και αυτή η επιθετική αισθητική επιστροφή μιας καταστροφικής και επικίνδυνης συνήθειας, καταγράφεται την ώρα που το κάπνισμα στις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκεται στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων δεκαετιών. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, το ποσοστό των Αμερικανών ενηλίκων που καπνίζουν βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 60 ετών, ενώ στους νέους καταγράφεται το χαμηλότερο ποσοστό της τελευταίας 25ετίας. Παρ’ όλα αυτά, οι άνθρωποι που εργάζονται στην πρόληψη του καπνίσματος παρακολουθούν με ανησυχία τη νέα pop τάσης, της προβολής ως αξεσουάρ μόδας του τσιγάρου, παντού από τα κοινωνικά δίκτυα και τα περιοδικά μόδας έως τις κινηματογραφικές παραγωγές.
Μια κυρία Τζέσικα Ραθ, που είναι αντιπρόεδρος της οργάνωσης Truth Initiative, δηλαδή, του μεγαλύτερου μη κερδοσκοπικού οργανισμού δημόσιας υγείας στις Ηνωμένες Πολιτείες που ασχολείται αποκλειστικά με την πρόληψη του καπνίσματος και του εθισμού στη νικοτίνη, προειδοποιεί ότι η ωραιοποίηση του καπνίσματος από την pop κουλτούρα μπορεί να οδηγήσει νέους ανθρώπους στον εθισμό και ταυτόχρονα να αποθαρρύνει όσους προσπαθούν να διακόψουν το κάπνισμα.Η οργάνωση Truth Initiative επισημαίνει ότι οκτώ από τις δέκα ταινίες που ήταν υποψήφιες φέτος για το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας περιείχαν σκηνές καπνίσματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, αυτού του είδους η προβολή μπορεί να τριπλασιάσει τις πιθανότητες οι νέοι να ξεκινήσουν τη χρήση προϊόντων καπνού. Η επιστροφή της αισθητικής των ’90s και των αρχών της δεκαετίας του 2000 ενισχύει ακόμη περισσότερο αυτή την εικόνα. Εκείνη ήταν η περίοδος κατά την οποία το τσιγάρο εξακολουθούσε να συνδέεται με την ανεξαρτησία, τον αισθησιασμό και την αντισυμβατικότητα. Την ίδια αισθητική αξιοποίησε και η σειρά Love Story, που αφηγείται τη σχέση του Τζον Φ. Κένεντι Τζούνιορ με την Κάρολιν Μπεσέτ, παρουσιάζοντας πιστά το γεγονός ότι εκείνη κάπνιζε συστηματικά. Για τη βιομηχανία της μόδας, το τσιγάρο αντιμετωπίζεται ως οπτικό εφέ μιας πόζας. Για τους ειδικούς της δημόσιας υγείας, που είναι αυστηρούληδες, όμως, κάθε τέτοια εικόνα λειτουργεί σαν έμμεση διαφήμιση.
Ο κύριος Μπράιαν Κινγκ από την Campaign for Tobacco-Free Kids λέει ότι η κοινωνία έχει αρχίσει να απομακρύνεται από τη μνήμη των κινδύνων του τσιγάρου. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, στα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και στα φακελάκια νικοτίνης. Με αυτές τις νέες, πιο εξελιγμένες τεχνολογικά συνήθειες, το συμβατικό τσιγάρο μοιάζει σχεδόν με αντικείμενο μιας άλλης εποχής. Και πολλές φορές, ό,τι μοιάζει παλιό αποκτά γοητεία και μυστήριο και γίνεται πάλι μόδα. Και όπως σε όλα τα υπόλοιπα πράγματα της ζωης μας, πια, η μάχη κατά του καπνίσματος δεν γίνεται απέναντι στις καπνοβιομηχανίες, που εδώ που τα λέμε δεν αντιμετώπισαν και τεράστιες πιέσεις, αλλά απέναντι στους αλγόριθμους, στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και στη δύναμη μιας εικόνας που μπορεί να κάνει ένα προϊόν να φαίνεται ελκυστικό μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Δεν είναι τυχαίο ότι οι οργανώσεις κατά του καπνίσματος προτείνουν πλέον τη συνεργασία με το Χόλιγουντ και τις ψηφιακές πλατφόρμες. Προτείνουν ακόμη την εμφάνιση μηνυμάτων υποστήριξης διακοπής του καπνίσματος κατά τη διάρκεια σκηνών όπου οι πρωταγωνιστές καπνίζουν, όπως συμβαίνει ήδη σε άλλες κοινωνικές εκστρατείες.
Μέγιστο πλήγμα στη ταγμένη μάχη κατά του τσιγάρου των αμερικανικών αντικαπνιστικών οργανώσεων αποτελεί το ότι η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε σημαντικές περικοπές στα προγράμματα πρόληψης και υποστήριξης διακοπής του καπνίσματος. Την ίδια στιγμή, η προηγούμενη κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν εγκατέλειψε το σχέδιο απαγόρευσης των τσιγάρων με μέντα, τα οποία παραμένουν ιδιαίτερα δημοφιλή στους νέους. Κατά τον Μπράιαν Κινγκ, που λέγαμε και πιο πάνω, όμως, η καπνοβιομηχανία στις Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθεί να δαπανά περίπου 1 εκατομμύριο δολάρια κάθε ώρα για ενέργειες προώθησης και μάρκετινγκ, χωρίς να υπάρχουν όμως αποδείξεις ότι οι καπνοβιομηχανίες βρίσκονται πίσω από το φαινόμενο των λεγόμενων cigfluencers. Ήδη θα έχετε καταλάβει, αλλά ας το εξηγησουμε κιόλας, πως cigfluencers είναι ένας νέος όρος που προέρχεται από τις λέξεις cigarette και influencer και περιγράφει διασημότητες, influencers ή λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που προβάλλουν ή εξωραΐζουν το κάπνισμα μέσα από φωτογραφίες και βίντεο, ακόμη κι αν δεν διαφημίζουν άμεσα προϊόντα καπνού. Χρειάστηκαν περισσότερα από πενήντα χρόνια επιστημονικής έρευνας, αντικαπνιστικών εκστρατειών, περιορισμών στη διαφήμιση και απαγορεύσεων στους δημόσιους χώρους για να πάψει ο καπνός του τσιγάρου και το χάιδεμα του ανάμεσα στα δάχτυλα να θεωρείται σύμβολο γοητείας.
Οι ολέθριες συνέπειες του όμως και οι κίνδυνοι δεν είναι φωτογένειες και χάνουν στο viral.
