Τα περιοδικά επιστρέφουν ως αντικείμενα

Για χρόνια το περιοδικό έμοιαζε με ένα αντικείμενο που περίμενε απλώς να εξαφανιστεί. Το internet μπορούσε να κάνει σχεδόν όλα όσα έκανε το print, μόνο γρηγορότερα. Οι ειδήσεις έφταναν αμέσως, οι φωτογραφίες ήταν άπειρες, τα άρθρα δεν περιορίζονταν από σελίδες και το smartphone έβαζε χιλιάδες εκδόσεις μέσα στην τσέπη μας.

Η λογική ήταν απλή: γιατί να περιμένεις έναν μήνα για ένα περιοδικό όταν μπορείς να έχεις νέο content κάθε δευτερόλεπτο;

Κι όμως, το print δεν εξαφανίστηκε. Και τώρα αρχίζει να αποκτά ξανά ενδιαφέρον από μια γενιά που έχει ελάχιστες αναμνήσεις από την εποχή όπου ήταν κυρίαρχο.

Η επιστροφή δεν αφορά όμως το παλιό μοντέλο των μαζικών περιοδικών. Η νέα ζωή του print είναι διαφορετική: λιγότερα τεύχη, καλύτερο χαρτί, πιο προσεγμένη φωτογραφία, μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και η αίσθηση ότι αγοράζεις ένα αντικείμενο και όχι απλώς πληροφορία.

Το περιοδικό μόδας, i-D, για παράδειγμα, επέστρεψε στα βρετανικά περίπτερα με εξαμηνιαία έκδοση και τιμή £20, στοχεύοντας ακριβώς σε ένα κοινό που αντιμετωπίζει το περιοδικό ως κάτι tangible και collectible. Παράλληλα, μεγάλοι τίτλοι μόδας κινούνται προς λιγότερα αλλά πιο premium έντυπα τεύχη.

Το print σταμάτησε να ανταγωνίζεται το internet

Ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο στοιχείο της επιστροφής. Για χρόνια οι εκδότες προσπαθούσαν να κάνουν το περιοδικό να μοιάζει περισσότερο στο internet: περισσότερη επικαιρότητα, μεγαλύτερη συχνότητα, περισσότερα θέματα, περισσότερη πληροφορία.

Σήμερα το ενδιαφέρον βρίσκεται σχεδόν στην αντίθετη κατεύθυνση. Το έντυπο δεν μπορεί να κερδίσει το smartphone στην ταχύτητα. Μπορεί όμως να κερδίσει στη συγκέντρωση.

Μια σελίδα δεν αλλάζει επειδή κάποιος άλλος έκανε refresh. Δεν υπάρχει notification στην άκρη της. Δεν υπάρχει infinite scroll. Δεν υπάρχει recommendation engine που αποφασίζει ποιο άρθρο πρέπει να διαβάσεις μετά.

Κάποιος έχει κάνει ήδη την επιλογή. Αυτό που χωράει μέσα στο τεύχος θεωρήθηκε αρκετά σημαντικό για να τυπωθεί.

Και σε μια εποχή όπου το πρόβλημα δεν είναι πλέον η έλλειψη περιεχομένου αλλά η υπερβολή του, αυτή η επιμέλεια αρχίζει να αποκτά ξανά πραγματική αξία.

Από media product σε αντικείμενο

Τα περιοδικά αλλάζουν και αισθητικά.

Η ιδέα του disposable monthly magazine —το τεύχος που αγοράζεις, διαβάζεις και πετάς— δίνει σταδιακά χώρο σε εκδόσεις που θέλουν να μείνουν στο coffee table ή στη βιβλιοθήκη.

Καλύτερη βιβλιοδεσία. Πιο βαρύ χαρτί. Μεγαλύτερη προσοχή στη φωτογραφία. Ειδικά covers. Λιγότερες εκδόσεις μέσα στον χρόνο.

Λιγότερα, more premium τέυχη, καθώς οι εκδότες αντιμετωπίζουν πλέον το print λιγότερο ως καθημερινό distribution channel και περισσότερο ως χώρο δημιουργικότητας, prestige και συλλεκτικότητας.

Η αλλαγή μοιάζει με όσα έχουν ήδη συμβεί στη μουσική.

Το Spotify δεν σκότωσε το βινύλιο επειδή το βινύλιο σταμάτησε να προσπαθεί να είναι ο πιο εύκολος τρόπος να ακούσεις μουσική. Έγινε ένας διαφορετικός τρόπος να τη ζήσεις.

Κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβαίνει τώρα και με το περιοδικό. Δεν αγοράζεις πλέον απαραίτητα το print επειδή δεν μπορείς να βρεις το περιεχόμενο αλλού.

Το αγοράζεις επειδή θέλεις το ίδιο το print.

Ένα feed που τελειώνει

Υπάρχει ακόμη μια ιδιότητα του περιοδικού που πριν από μερικά χρόνια θα έμοιαζε ασήμαντη. Τελειώνει.

Έχει πρώτη σελίδα και τελευταία. Μπορείς να το διαβάσεις ολόκληρο και να το κλείσεις. Το digital content δεν έχει τέτοιο τέλος.

Το TikTok, το Instagram, το YouTube και τα news feeds είναι σχεδιασμένα ώστε να υπάρχει πάντα κάτι ακόμη. Κάθε κομμάτι περιεχομένου είναι ταυτόχρονα και η είσοδος στο επόμενο.

Το περιοδικό δεν απαιτεί κάτι τέτοιο.

Μπορείς να αφήσεις ένα άρθρο στη μέση και να επιστρέψεις εκεί ακριβώς όπου το άφησες. Μπορείς να διπλώσεις μια σελίδα. Να σημειώσεις κάτι στο περιθώριο. Να το δώσεις σε κάποιον άλλο.

Και όταν φτάσεις στο τέλος, έχεις τελειώσει.

Σε μια καθημερινότητα γεμάτη προϊόντα που σχεδιάζονται ώστε να μην τελειώνουν ποτέ, ίσως αυτό να είναι μια μικρή πολυτέλεια.

Η αξία του να μη γνωρίζει τι θέλεις

Το περιοδικό έχει και κάτι ακόμη που γίνεται όλο και πιο ασυνήθιστο: δεν είναι εξατομικευμένο.

Ο editor δεν γνωρίζει τι έκανες click χθες. Δεν ξέρει ποια φωτογραφία κοίταξες περισσότερο ούτε ποιο θέμα εγκατέλειψες έπειτα από τρία δευτερόλεπτα. Σου παραδίδει ένα πακέτο επιλογών και σου ζητά να μπεις σε αυτό.

Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να συναντήσεις κάτι που δεν θα ζητούσες ποτέ μόνος σου.

Έναν φωτογράφο που δεν γνωρίζεις. Ένα δοκίμιο για ένα θέμα που δεν θα πληκτρολογούσες ποτέ στο Google. Ένα αντικείμενο ή έναν άνθρωπο που κανένας αλγόριθμος δεν είχε προβλέψει ότι θα σου αρέσει.

Η τυχαία ανακάλυψη ήταν κάποτε φυσικό μέρος της κατανάλωσης πολιτισμού. Σήμερα χρειάζεται σχεδόν να την αναζητήσουμε επίτηδες.

Το φυσικό αντίγραφο δημιουργεί και μνήμη

Υπάρχει επίσης μια διαφορά ανάμεσα στο να θυμάσαι ένα άρθρο και στο να θυμάσαι πού βρισκόταν μέσα σε ένα περιοδικό.

Το αντικείμενο αποκτά σύνδεση με έναν χρόνο και έναν χώρο.

Ένα τεύχος μπορεί να θυμίζει ένα ταξίδι, ένα σπίτι, μια περίοδο της ζωής σου. Μπορεί να μείνει για χρόνια σε ένα ράφι και να ξαναβρεθεί τυχαία πολύ αργότερα.

Το digital archive είναι σχεδόν απεριόριστο, αλλά παραδόξως πολλά από όσα βλέπουμε online εξαφανίζονται από τη μνήμη μας σε λίγες ώρες.

Το περιοδικό έχει φυσική παρουσία. Δεν χρειάζεται να θυμηθείς το σωστό keyword για να το ξαναβρείς. Είναι εκεί.

Η Gen Z δεν επιστρέφει στο παρελθόν

Είναι εύκολο να χαρακτηρίσουμε όλο αυτό nostalgia. Αλλά ίσως η εξήγηση είναι πιο ενδιαφέρουσα.

Η Gen Z δεν επιστρέφει στα περιοδικά επειδή θυμάται μια παιδική ηλικία χωρίς internet. Για τους περισσότερους, αυτή η εποχή δεν υπήρξε ποτέ.

Ακριβώς γι’ αυτό το print μπορεί να τους φαίνεται διαφορετικό.

Είναι slow media για μια γενιά που μεγάλωσε με fast media. Είναι ένα αντικείμενο σε έναν κόσμο subscriptions. Είναι μια ολοκληρωμένη επιλογή περιεχομένου σε έναν κόσμο όπου η επιλογή δεν σταματά ποτέ.

Η επιστροφή των fanzines το κάνει ακόμη πιο καθαρό. Νέοι δημιουργοί στη Βρετανία επιστρέφουν σε DIY εκδόσεις, cut-and-paste αισθητική και ακόμη και παλιές τεχνικές εκτύπωσης, αντιμετωπίζοντας το χαρτί ως αντίδοτο στην ψηφιακή ομοιομορφία.

Το print, λοιπόν, δεν κερδίζει επειδή έγινε ξανά απαραίτητο.

Κερδίζει επειδή έγινε προαιρετικό.

Και όταν κάτι δεν το χρειάζεσαι αλλά εξακολουθείς να το θέλεις, αποκτά διαφορετική αξία.

Κάποτε αγοράζαμε το περιοδικό επειδή εκεί βρίσκονταν οι πληροφορίες. Τώρα ίσως το αγοράζουμε επειδή, σε αντίθεση με σχεδόν όλα όσα βλέπουμε μέσα στην ημέρα, μπορείς να το κρατήσεις στα χέρια σου — και να το κρατήσεις για χρόνια.