Ο άνθρωπος που κράτησε επί επτά χρόνια τα κλειδιά του Smithsonian, του φύλακα της αμερικανικής μνήμης αποχωρεί!
Ο Λόνι Μπαντς ο Γραμματέας του Smithsonian Institution, δηλαδή ο ανώτατος διοικητικός επικεφαλής ολόκληρου του οργανισμού, ανακοίνωσε ότι εγκαταλείπει την ηγεσία του, ενώ ο Λευκός Οίκος πιέζει τον οργανισμό να παρουσιάζει μια πιο πατριωτική και λιγότερο ενοχλητική για την δική του ιδεολογία, εκδοχή της ιστορίας των ΗΠΑ. Ο Μπαντς απέδωσε, μεν, την απόφασή του σε προσωπικούς λόγους, αλλά ο χρόνος της ανακοίνωσης, δεν τον κάνει πιστευτό, αφού η κυβέρνηση Τραμπ τον έχει κατηγορήσει για «ακραίο πολιτικό ακτιβισμό», έχει εξετάσει, κρίνει και επικρίνει τις εκθέσεις του και έχει απειλήσει τη χρηματοδότησή του.
Η κληρονομιά ενός Άγγλου που δεν πήγε ποτέ του στην Αμερική
Το Smithsonian Institution ιδρύθηκε το 1846, από τον Τζέιμς Σμίθσον, Άγγλο επιστήμονα, που δεν είχε επισκεφθεί ποτέ τις ΗΠΑ, που άφησε την περιουσία του στη νέα χώρα για τη δημιουργία ενός ιδρύματος που θα υπηρετούσε «την αύξηση και τη διάδοση της γνώσης». Από εκείνη την κληρονομιά γεννήθηκε το μεγαλύτερο σύμπλεγμα μουσείων, εκπαίδευσης και έρευνας στον κόσμο. Σήμερα διαθέτει 21 μουσεία και γκαλερί, 20 βιβλιοθήκες, ερευνητικά κέντρα και τον Εθνικό Ζωολογικό Κήπο. Στις συλλογές του βρίσκονται έργα τέχνης, διαστημόπλοια, ορυκτά, απολιθώματα, επιστημονικά δείγματα και εκατομμύρια αντικείμενα από την πολιτική και κοινωνική ζωή των ΗΠΑ. Στο National Museum of American History φυλάσσεται η σημαία που ενέπνευσε τον αμερικανικό εθνικό ύμνο. Στο National Air and Space Museum παρουσιάζεται το αεροπλάνο των αδελφών Ράιτ και το διαστημόπλοιο Apollo 11. Το National Museum of African American History and Culture παρουσιάζει τη ιστορία, την αδικία, τη φρίκη της δουλείας, τον φυλετικό διαχωρισμό και τους αγώνες των μαύρων Αμερικανών για πολιτικά δικαιώματα. Αυτά τα μουσεία δέχονται εκατομμύρια επισκέπτες και η είσοδος στα περισσότερα είναι δωρεάν. Το Smithsonian είναι ένα από τα μέρη όπου η Αμερική συναντά το παρελθόν της, με επιστήμονες, ειδικούς και μελετητές να έχουν αφοσιώσει όχι μόνο το έργο τους αλλά και την ίδια τη ζωή τους στη αλήθεια και τη μνήμη της μεγάλης αυτής πατρίδας, κάποτε, των απελπισμένων. Και εκεί ακριβώς, είναι που αρχίζει η μεγάλη πολιτική σύγκρουση.
Η επέμβαση του Λευκού Οίκου
Τον Μάρτιο του 2025, ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα με τίτλο «Αποκατάσταση της Αλήθειας και της Λογικής στην Αμερικανική Ιστορία». Το διάταγμα ζητούσε να απομακρυνθεί από τα μουσεία ό,τι η κυβέρνηση θεωρεί «ακατάλληλη ιδεολογία» και «διχαστική» παρουσίαση του παρελθόντος. Η συνέχεια ήρθε στις 4 Ιουλίου 2026, όταν οι ΗΠΑ γιόρταζαν τα 250 χρόνια από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας. Το Συμβούλιο Εσωτερικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου δημοσίευσε έκθεση 162 σελίδων για το National Museum of American History. Κατηγορούσε τη διοίκησή του ότι προβάλλει «συγκαλυμμένο αντιαμερικανισμό» και ότι δίνει υπερβολικό βάρος στον ρατσισμό, στη δουλεία, στις ανισότητες, στο φύλο και στη μετανάστευση, λες και οι ΗΠΑ θα υπήρχαν χωρίς αυτά. Για την κυβέρνηση, το μουσείο έχει υποβαθμίσει τους ιδρυτές των ΗΠΑ και δυσκολεύεται να εμπνεύσει εθνική υπερηφάνεια. Για τους ιστορικούς που αντιδρούν, μια χώρα με δουλεία, εμφύλιο πόλεμο, φυλετικούς αποκλεισμούς και σκληρές κοινωνικές συγκρούσεις χρειάζεται ολόκληρη την ιστορία της. Η επιλογή μόνο των ένδοξων κεφαλαίων δημιουργεί εθνική διαφήμιση, όχι ιστορική γνώση.
Μια παλιά σημαία και ο πατριωτισμός, που δεν επιβάλλεται, αλλά εμπνέεται
Η διευθύντρια του National Museum of American History, Άνθια Χάρτιγκ, κλήθηκε τον Ιούλιο στο Κογκρέσο. Εκεί βρέθηκε αντιμέτωπη με Ρεπουμπλικανούς βουλευτές που κατηγόρησαν το μουσείο για υπερβολικά πολιτική και προοδευτική στάση. Η απάντησή της είχε την περιγραφή παιδιών δέκα ετών, που στέκονται μπροστά στην ιστορική σημαία Star Spangled Banner, που κυμάτιζε στο οχυρό ΜακΧένρι το 1814, κατά τη διάρκεια βρετανικού βομβαρδισμού και παρέμενε υψωμένη μετά τον χαμό, εμπνέοντας τον Φράνσις Σκοτ Κι να γράψει το ποίημα που έγινε ο εθνικός ύμνος των ΗΠΑ. Τα παιδιά με το χέρι στην καρδιά, χωρίς να τους το έχει ζητήσει κανείς, συγκινούνται απ τα όσα κουβαλάει αυτό το παλιο κομμάτι υφάσματος για την υπόσχεση της «γης των ελεύθερων». «Εκεί το National Museum of American History βρίσκεται στην πιο δυνατή στιγμή του. Ο πατριωτισμός δεν επιβάλλεται, εμπνέεται», ήταν η απάντηση της Χάρτιγκ. Εξήγησε ακόμα στους ρεπουμπλικάνους πολιτικους που την εξέταζαν ιερά σχεδόν, πως η προσθήκη ξεχασμένων προσώπων και γεγονότων δεν διαγράφει όσα προηγήθηκαν, αλλά συμπληρώνουν τα κενά που άφησαν παλαιότερες εκδοχές της ιστορίας.
Ο πρώτος Αφροαμερικανός επικεφαλής του Smithsonian
Ο Λόνι Μπαντς έγινε το 2019 ο πρώτος Αφροαμερικανός και ο πρώτος ιστορικός στην ηγεσία του Smithsonian. Εργάστηκε στον οργανισμό σχεδόν 40 χρόνια και υπήρξε ο ιδρυτικός διευθυντής του National Museum of African American History and Culture. Η αποχώρησή του αφήνει ανοιχτή τη σημαντικότερη θέση του οργανισμού σε μια ιδιαίτερα δύσκολη στιγμή. Τον διάδοχό του θα επιλέξει το 17μελές Διοικητικό Συμβούλιο του Smithsonian και όχι προσωπικά ο πρόεδρος. Στο συμβούλιο, όμως, συμμετέχει και ο «χιλιμπίλι» αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, στον οποίο ο Τραμπ έχει αναθέσει τον έλεγχο της «ακατάλληλης ιδεολογίας» στα μουσεία.
Ο Μπαντς φεύγει στο τέλος της χρονιάς και η μάχη για το ποια Αμερική θα γίνεια επίσημη ιστορία και μνήμη, έχει, ήδη ξεκινήσει.
