Ήξερες ότι η Σουρωτή ξεκίνησε ως εμφιαλωτήριο Γάλλων αξιωματικών στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο

Το 1916, ενώ ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος μαίνεται και η Θεσσαλονίκη έχει μετατραπεί σε έναν από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς κόμβους, Γάλλοι στρατιώτες και αξιωματικοί που έχουν στρατοπεδεύσει στα ανατολικά της πόλης έρχονται σε επαφή με μια πηγή κοντά στον οικισμό της Σουρωτής.

Δοκιμάζουν το νερό και αντιλαμβάνονται ότι δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη πηγή. Αξιωματικοί με γνώσεις υδρογεωλογίας το εξετάζουν, και στέλνουν δείγματα για περαιτέρω αναλύσεις. Λίγο αργότερα, με δύο χειροκίνητες μηχανές, στήνεται δίπλα στην πηγή ένα υποτυπώδες εμφιαλωτήριο.

Το νερό εμφιαλώνεται αρχικά για τις ανάγκες των Γάλλων αξιωματικών, ενώ οργανώνονται αποστολές κιβωτίων μέχρι τη Γαλλία. Χωρίς να το γνωρίζουν τότε, οι στρατιώτες που «ανακάλυψαν» την ιδιαίτερη αξία της πηγής είχαν βάλει τις βάσεις για μια ελληνική εταιρεία που 110 χρόνια αργότερα εξακολουθεί να εμφιαλώνει νερό στο ίδιο χωριό.

Από την πηγή στην εμφιάλωση

Η πηγή βρίσκεται στη Σουρωτή, στις πλαγιές του Κάλαυρου, απέναντι από τον Χορτιάτη, σε έναν οικισμό που εκείνη την εποχή βρίσκεται ακόμη στα πρώτα χρόνια της ανάπτυξής του. Το υποτυπώδες εμφιαλωτήριο του 1916 δεν μένει για πολύ στην αρχική του μορφή. Ήδη από τα πρώτα χρόνια αρχίζει να διαφαίνεται η προοπτική μιας πιο οργανωμένης αξιοποίησης του νερού.

Το 1917, όταν Σέρβοι σύμμαχοι παίρνουν τη θέση των Γάλλων στην περιοχή, η εμφιάλωση περνά στην επόμενη φάση. Κατασκευάζεται διώροφο κτίριο για τη στέγαση του εμφιαλωτηρίου και το νερό παίρνει την ονομασία «Kisepe Boda», δηλαδή «υπόξινο νερό».  Μέσα σε λίγα χρόνια, μια πηγή ενός οικισμού έξω από τη Θεσσαλονίκη είχε αποκτήσει την πρώτη οργανωμένη εγκατάσταση εμφιάλωσης.

Το εμφιαλωτήριο που έμεινε

Με το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1918, οι στρατιωτικές δυνάμεις αποχωρούν. Το εμφιαλωτήριο, όμως, παραμένει. Τη λειτουργία του αναλαμβάνει ο κάτοικος της Σουρωτής Θωμάς Λώλας, ο οποίος το ανακαινίζει και συνεχίζει την αξιοποίηση της πηγής. Το 1925 η διαχείρισή της περνά στον Γεώργιο Χωναίο.

Η επόμενη σημαντική στιγμή έρχεται το 1935, όταν η πηγή αναγνωρίζεται επίσημα ως ιαματική και υπογράφεται σύμβαση εκμετάλλευσης με το Ελληνικό Δημόσιο, η οποία θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι το 1987. Τότε, έπειτα από κινητοποίηση των κατοίκων, το δικαίωμα εκμετάλλευσης περνά στην Κοινότητα Σουρωτής. Η κοινοτική επιχείρηση προχωρά στην αναγνώριση του νερού ως φυσικού μεταλλικού νερού και, σύμφωνα με την εταιρεία, η Σουρωτή εντάσσεται στον σχετικό κατάλογο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μια μικρή κατηγορία με ισχυρή ταυτότητα

Με τα χρόνια, η Σουρωτή ταυτίζεται κυρίως με το φυσικό ανθρακούχο νερό, μια σχετικά μικρή αλλά υψηλότερης αξίας κατηγορία της ελληνικής αγοράς.

Το 2025, το ανθρακούχο αντιπροσώπευε περίπου το 5% του συνολικού όγκου των πωλήσεων εμφιαλωμένου νερού στο οργανωμένο λιανεμπόριο, αλλά περίπου το 17% της αξίας τους. Οι πωλήσεις του έφτασαν τα 37,9 εκατ. ευρώ, από 32 εκατ. ευρώ έναν χρόνο νωρίτερα, ενώ ο όγκος αυξήθηκε στα 42,6 εκατ. λίτρα.

Οι 1.200 μέτοχοι

Για δεκαετίες, όμως, η Σουρωτή δεν ήταν μόνο η ιστορία ενός νερού. Ήταν και η ιστορία μιας εταιρείας στενά δεμένης με την τοπική κοινωνία. Η κοινοτική επιχείρηση εξελίσσεται σταδιακά σε μια ιδιαίτερα πολυμετοχική εταιρεία. Το 2016 η Σουρωτή ΑΕ απασχολεί περίπου 120 εργαζόμενους, ενώ στο χαρτοφυλάκιό της, πέρα από το φυσικό ανθρακούχο νερό, έχουν προστεθεί το απλό Ύδωρ Σουρωτής, κρύα τσάγια και άλλα προϊόντα.

Περίπου 1.200 μικρομέτοχοι, ανάμεσά τους οικογένειες της περιοχής και εργαζόμενοι, ελέγχουν συνολικά το 56% της εταιρείας. Ο Δήμος Θέρμης κατέχει το 16% και η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας το 4,5%. Για αρκετές οικογένειες, οι μετοχές είχαν περάσει από γενιά σε γενιά. Αυτή ακριβώς η πολυδιάσπαση του μετοχικού κεφαλαίου θα αποκτούσε ιδιαίτερη σημασία το 2016, όταν μεγάλοι επιχειρηματικοί παίκτες άρχισαν να διεκδικούν τον έλεγχο της εταιρείας.

Η μάχη για τον έλεγχο

Το 2016 η μετοχική ισορροπία αρχίζει να αλλάζει. Η Coca–Cola HBC αποκτά μέσω πλειστηριασμού περίπου το 15% της Σουρωτής, ενώ λίγο αργότερα στο μετοχικό παιχνίδι μπαίνει και ο επιχειρηματίας Ιβάν Σαββίδης, απευθυνόμενος στους μικρομετόχους με προσφορά της τάξης του 1 ευρώ ανά μετοχή.

Η καθοριστική κίνηση γίνεται το 2017. Μέσω των δημοπρασιών για τα μερίδια του Δήμου Θέρμης και του Αγροτικού Συνεταιρισμού Σουρωτής, η Belterra του ομίλου Σαββίδη ανεβάζει τη συμμετοχή της περίπου στο 60% και αποκτά τον έλεγχο της εταιρείας. Η Coca-Cola HBC δεν συμμετέχει στις συγκεκριμένες δημοπρασίες και παραμένει με ποσοστό 18,1%.

Μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια, η Σουρωτή είχε περάσει από το μοντέλο της πολυμετοχικής εταιρείας με εκατοντάδες μικρούς μετόχους σε μια νέα εποχή, με τη Belterra να έχει πλέον τον έλεγχο.

Η δύσκολη περίοδος και η επιστροφή

Η αλλαγή ιδιοκτησίας, ωστόσο, δεν έλυσε αυτομάτως τα προβλήματα της εταιρείας. Το 2017 η Σουρωτή έκλεισε με ζημιές για όγδοη συνεχόμενη χρονιά και τα επόμενα χρόνια βρέθηκε μπροστά στην ανάγκη να εκσυγχρονίσει την παραγωγή της και να βελτιώσει την αποδοτικότητά της.

Από το 2022 αρχίζει μια νέα φάση. Επενδύσεις συνολικού ύψους 2,465 εκατ. ευρώ μέσα σε μία τριετία αύξησαν, σύμφωνα με την εταιρεία, την παραγωγική δυναμικότητα κατά 80% και την αξιοποίηση του νερού της γεώτρησης από 40% σε 80%.

Η αλλαγή αποτυπώθηκε και στα οικονομικά μεγέθη. Από κύκλο εργασιών 10,25 εκατ. ευρώ το 2022, η Σουρωτή έφτασε το 2024 στα 17,15 εκατ. ευρώ, ενώ τα κέρδη προ φόρων διαμορφώθηκαν σε 1,17 εκατ. ευρώ.

Τα 110 χρόνια και η νέα μονάδα

Το 2025 ο κύκλος εργασιών διαμορφώθηκε στα 16,8 εκατ. ευρώ, με τα κέρδη προ φόρων στα 964 χιλ. ευρώ. Η εικόνα παρέμεινε κερδοφόρα, παρά τις πιέσεις από το αυξημένο κόστος παραγωγής και τον πληθωρισμό. Το επόμενο βήμα, όμως, δεν περιορίζεται στη βελτίωση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων.

Στην επετειακή εκδήλωση για τα 110 χρόνια της Σουρωτής ανακοινώθηκε η δημιουργία νέας παραγωγικής μονάδας δίπλα στις σημερινές εγκαταστάσεις. Η νέα μονάδα θα διαθέτει δύο γραμμές παραγωγής και στόχος είναι να τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2028.

Ταυτόχρονα, η εταιρεία σχεδιάζει να κινηθεί πέρα από τον στενό πυρήνα του εμφιαλωμένου νερού, με προϊόντα όπως μπύρα, τσάι και άλλα ροφήματα, καθώς και καλλυντικά με νερό Σουρωτής που θα διατίθενται μέσω φαρμακείων και e-commerce. Στο επίκεντρο μπαίνουν επίσης οι εξαγωγές, καθώς η ενίσχυση της παραγωγικής δυναμικότητας προϋποθέτει μεγαλύτερη παρουσία και εκτός της εγχώριας αγοράς.

Για περισσότερο από έναν αιώνα, η ιστορία της Σουρωτής αλλάζει μορφή χωρίς να αλλάζει τόπο. Από την πρώτη εμφιάλωση του 1916, στην κοινοτική επιχείρηση, στους 1.200 μετόχους και αργότερα στην αλλαγή ελέγχου, η πηγή παραμένει το σταθερό σημείο γύρω από το οποίο εξελίσσεται η εταιρεία.