Το πρωτάθλημα των 100 εκατομμυρίων και το ερώτημα που πρέπει να θέσει η Ελλάδα

Η Γαλλία ξεπερνά τα 100 εκατομμύρια διεθνείς τουριστικές αφίξεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες προηγούνται στις εισπράξεις. Η Ελλάδα έχει ήδη κερδίσει τη θέση της στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη. Το επόμενο στοίχημα δεν είναι απλώς πόσοι ακόμη θα έρθουν, αλλά τι θα αφήσουν πίσω τους.

Κάθε χρόνο, οι χώρες μετρούν τις αφίξεις σαν να ανακοινώνουν αποτελέσματα πρωταθλήματος. Ποια ανέβηκε, ποια έπεσε, ποια έσπασε το επόμενο ρεκόρ.

Η εικόνα του 2024 προσφέρεται για τέτοιες συγκρίσεις. Η Γαλλία πέρασε το όριο των 100 εκατομμυρίων διεθνών τουριστικών αφίξεων. Η Ισπανία την ακολούθησε σε μικρή απόσταση. Στην κορυφή των τουριστικών εισπράξεων, όμως, βρίσκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι αφίξεις απαντούν σε μία ερώτηση: πόσοι πήγαν; Οι εισπράξεις απαντούν σε μια άλλη: πόσα ξόδεψαν συνολικά; Για την Ελλάδα, που συγκαταλέγεται ήδη στους μεγαλύτερους τουριστικούς προορισμούς, υπάρχει και μια τρίτη ερώτηση. Τι αποδίδει κάθε επιπλέον ταξίδι στον προορισμό που το υποδέχεται;

ΜΙΑ ΘΕΣΗ ΣΤΗ ΛΙΣΤΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ

Η διεθνής κατάταξη των αφίξεων αναδεικνύει την κλίμακα της Γαλλίας, της Ισπανίας, των ΗΠΑ, της Τουρκίας και άλλων μεγάλων προορισμών. Είναι χρήσιμη για να δούμε το μέγεθος της ταξιδιωτικής κίνησης. Δεν αρκεί, όμως, για να αξιολογήσουμε τι κερδίζει κάθε χώρα από αυτήν.

Δύο προορισμοί μπορούν να δεχθούν παρόμοιο αριθμό ταξιδιωτών και να καταγράψουν διαφορετικές εισπράξεις. Η διάρκεια παραμονής, το είδος του ταξιδιού, οι τιμές και οι επιλογές δαπάνης επηρεάζουν το αποτέλεσμα. Η Ισπανία είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα επειδή συνδυάζει πολύ μεγάλο όγκο αφίξεων με υψηλές συνολικές εισπράξεις. Δείχνει ότι η κλίμακα και η αξία μπορούν να αναπτύσσονται μαζί. Δεν δείχνει, ωστόσο, ότι αυτή είναι η κατάλληλη διαδρομή για κάθε χώρα ή για κάθε περιοχή της.

Η Ελλάδα έχει ήδη δοκιμάσει τι σημαίνει να υποδέχεσαι πολλούς περισσότερους ανθρώπους από όσους κατοικούν στη χώρα. Το ερώτημα δεν είναι αν μπορεί να προσελκύσει και άλλους. Είναι πού, πότε και με ποιο όφελος.

ΤΙ ΕΔΕΙΞΕ ΤΟ 2024

Τα οριστικά στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το 2024 έδειξαν μια φαινομενικά παράδοξη εικόνα. Η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση αυξήθηκε κατά 12,8%, αλλά οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 4,8%. Η μέση δαπάνη ανά ταξίδι μειώθηκε κατά 7%. Η πρώτη, εύκολη ανάγνωση θα ήταν ότι ήρθαν περισσότεροι άνθρωποι και ξόδεψαν λιγότερα. Όμως τα ίδια στοιχεία δείχνουν κάτι ακριβέστερο: η δαπάνη ανά διανυκτέρευση αυξήθηκε, ενώ η μέση διάρκεια παραμονής μειώθηκε από 6,5 σε 5,9 διανυκτερεύσεις.

Δηλαδή ο επισκέπτης ξόδευε περισσότερα για κάθε βράδυ που έμενε στην Ελλάδα, αλλά το ταξίδι του διαρκούσε λιγότερο. Γι’ αυτό η μέση δαπάνη ανά ταξίδι υποχώρησε. Η διαφορά έχει σημασία. Αν διαβάσεις μόνο το ποσό ανά ταξίδι, μπορεί να καταλήξεις στο συμπέρασμα ότι το τουριστικό προϊόν έχασε αξία. Αν κοιτάξεις και τις διανυκτερεύσεις, βλέπεις ότι η πραγματική μεταβολή ήταν πιο σύνθετη.

ΚΑΙ ΤΟ 2025 ΑΛΛΑΞΕ ΞΑΝΑ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

Τα οριστικά στοιχεία για το 2025 δεν επιτρέπουν να μετατρέψουμε το 2024 σε μόνιμη τάση. Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 9,4%, περισσότερο από την εισερχόμενη κίνηση, η οποία αυξήθηκε κατά 6,4%. Η μέση δαπάνη ανά ταξίδι ανέβηκε κατά 2,8% και η δαπάνη ανά διανυκτέρευση κατά 7,7%. Η μέση παραμονή, ωστόσο, μειώθηκε ξανά, στις 5,6 διανυκτερεύσεις.

Μέσα σε δύο χρονιές, λοιπόν, η δαπάνη ανά ταξίδι πρώτα έπεσε και έπειτα ανέβηκε. Η διάρκεια παραμονής συνέχισε να μικραίνει.

Αυτό είναι πιο χρήσιμο από ένα εύκολο σύνθημα περί «ποιοτικού τουρισμού». Μας λέει ότι η Ελλάδα μπορεί να αυξάνει τα έσοδά της, αλλά εξακολουθεί να έχει λόγο να εξετάζει πόσες ημέρες μένει ο επισκέπτης, σε ποιες περιοχές πηγαίνει και τι μπορεί να κάνει εκεί πέρα από το κατάλυμα.

ΤΙ ΑΞΙΖΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ Ο ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΣ;

Ένας επιπλέον ταξιδιώτης δεν έχει την ίδια επίδραση σε κάθε τόπο και κάθε μήνα. Σε έναν προορισμό με διαθέσιμες υποδομές και επιχειρήσεις που μπορούν να δουλέψουν για μεγαλύτερο μέρος του έτους, η πρόσθετη ζήτηση μπορεί να δημιουργήσει δουλειές και εισόδημα. Σε έναν ήδη πιεσμένο προορισμό, στην κορύφωση της σεζόν, μπορεί να αυξήσει τις εισπράξεις αλλά και το κόστος για τις μετακινήσεις, το νερό, τη στέγαση και την καθημερινότητα των κατοίκων.

Δεν αρκεί, επομένως, να ζητάμε περισσότερους επισκέπτες ή υψηλότερη δαπάνη ανά επισκέπτη. Χρειάζεται να ρωτάμε πόση αξία μένει στην τοπική οικονομία και τι απαιτείται για να παραχθεί. Αυτή η ερώτηση αλλάζει και τη συζήτηση για την τουριστική ανάπτυξη. Φέρνει στο προσκήνιο τη διάρκεια της σεζόν, τη διασπορά της κίνησης, τις μεταφορές, τις τοπικές επιχειρήσεις και την ικανότητα ενός τόπου να παραμένει καλό μέρος για να ζεις ενώ είναι δημοφιλές μέρος για να ταξιδεύεις.

ΤΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΠΑΙΞΟΥΜΕ

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι μπορεί να τραβήξει την προσοχή του κόσμου. Το έχει ήδη κάνει. Ούτε χρειάζεται να θεωρήσει αποτυχία το ενδεχόμενο να μη βρεθεί σε μια συγκεκριμένη θέση της παγκόσμιας δεκάδας. Η κατάταξη μετρά αφίξεις. Δεν μετρά αν μια επιπλέον άφιξη βελτιώνει το εισόδημα μιας περιοχής, αν παρατείνει τη λειτουργία των επιχειρήσεών της ή αν εντείνει την πίεση που ήδη δέχεται.

Το 2024 έδειξε πόσο διαφορετικά μπορούν να κινηθούν οι αφίξεις, οι εισπράξεις και η διάρκεια παραμονής. Το 2025 έδειξε ότι η εικόνα μπορεί να αλλάξει ξανά μέσα σε έναν χρόνο. Γι’ αυτό ο στόχος δεν μπορεί να είναι απλώς ένα νέο ρεκόρ. Η επιτυχία θα είναι να μπορούμε να πούμε, για κάθε επιπλέον ταξίδι, ότι άφησε αρκετή αξία στον τόπο που το φιλοξένησε — και ότι ο τόπος μπορεί να υποδεχθεί και τον επόμενο.