Το άγχος δεν φαίνεται στον ισολογισμό, το κόστος του όμως φαίνεται

Τέσσερις στους δέκα εργαζόμενους στον κόσμο περνούν μεγάλο μέρος της μέρας τους με άγχος. Στην Ελλάδα, έξι στους δέκα. Η ετήσια έρευνα της Gallup δείχνει ότι η πίεση μεγαλώνει όσο ανεβαίνει κανείς στην ιεραρχία. Και η λύση δεν είναι ένα ακόμη εταιρικό benefit.

Οι επιχειρήσεις έχουν μάθει να μετρούν σχεδόν τα πάντα: τζίρο, παραγωγικότητα, κόστη, απόδοση επενδύσεων. Υπάρχει όμως κάτι που σπάνια μπαίνει σε πίνακα: πώς είναι ψυχικά οι άνθρωποι που κάνουν τη δουλειά. Οι εργαζόμενοι, τα στελέχη, η ίδια η ηγεσία.

Για δεκαετίες η πίεση και η εξάντληση έμεναν πίσω από την κλειστή πόρτα του γραφείου. Άλλοτε θεωρούνταν προσωπική υπόθεση. Άλλοτε η παραδοχή μιας δυσκολίας έμοιαζε με αδυναμία. Σήμερα οι αριθμοί δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για σιωπή.

Η εικόνα σε αριθμούς

Τον Απρίλιο του 2026 η Gallup δημοσίευσε την ετήσια έρευνα State of the Global Workplace. Η έρευνα καλύπτει περισσότερες από 140 χώρες και περιοχές, με στοιχεία από όλο το 2025. Δεν μετρά ασθένειες. Μετρά πώς νιώθουν οι άνθρωποι στην καθημερινότητά τους.

Μόνο το 34% των εργαζομένων παγκοσμίως δηλώνει ότι η ζωή του πηγαίνει πραγματικά καλά. Δηλαδή, δύο στους τρεις δεν νιώθουν έτσι. Το 40% είπε ότι πέρασε μεγάλο μέρος της προηγούμενης μέρας με άγχος, ποσοστό που παραμένει υψηλότερο από πριν την πανδημία. Υπάρχει και ένα θετικό σημάδι: η συνολική ευημερία των εργαζομένων βελτιώθηκε για πρώτη φορά μετά από τρία χρόνια.

Μόλις ένας στους πέντε εργαζόμενους (20%) δηλώνει engaged στη δουλειά του. Η Gallup χρησιμοποιεί τον όρο για τον ψυχολογικό δεσμό των εργαζομένων με τη δουλειά, την ομάδα και τον εργοδότη τους. Είναι το χαμηλότερο επίπεδο από το 2020 και η δεύτερη συνεχόμενη χρονιά πτώσης. Η χαμηλή σύνδεση με τη δουλειά δεν αποτελεί διάγνωση ψυχικής δυσκολίας. Δείχνει όμως πόσο λίγοι εργαζόμενοι συμμετέχουν με ενδιαφέρον και ενθουσιασμό στην καθημερινότητα της επιχείρησης.

Και στην Ελλάδα;

Στην Ελλάδα η εικόνα είναι πιο πιεστική. Το 61% των εργαζομένων δηλώνει ότι πέρασε μεγάλο μέρος της προηγούμενης μέρας με άγχος. Είναι το υψηλότερο ποσοστό ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες που καταγράφει η Gallup, πάνω από τη Μάλτα, την Κύπρο και την Ιταλία.

Engaged στη δουλειά τους δηλώνει μόλις το 14% των Ελλήνων εργαζομένων. Είναι αρκετά κάτω από τον παγκόσμιο μέσο όρο του 20%, αν και λίγο πάνω από τον ευρωπαϊκό του 12%. Το περισσότερο άγχος, δηλαδή, δεν συνοδεύεται από υψηλή σύνδεση με τη δουλειά. Τα ελληνικά στοιχεία της Gallup είναι μέσοι όροι τριετίας έως το 2025.

Το τίμημα

Η πίεση δεν μένει στο συναίσθημα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας εκτιμούν ότι κάθε χρόνο χάνονται 12 δισεκατομμύρια εργάσιμες μέρες εξαιτίας της κατάθλιψης και του άγχους. Το κόστος για την παγκόσμια οικονομία φτάνει σχεδόν το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια. Οι δύο οργανισμοί σημειώνουν επίσης ότι η συζήτηση για την ψυχική υγεία παραμένει ταμπού στους χώρους εργασίας σε όλο τον κόσμο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η καλή ψυχική υγεία μετατρέπεται αυτόματα σε περισσότερο τζίρο. Σημαίνει ότι η εξάντληση, οι ξαφνικές άδειες, οι «αναίτιες» αποχωρήσεις και η δυσκολία συγκέντρωσης κοστίζουν κάθε μέρα. Απλώς δεν εμφανίζονται σε ξεχωριστή γραμμή.

Όσο ψηλότερα, τόσο βαρύτερα

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα της Gallup αφορά όσους διοικούν. Οι ανώτεροι ηγέτες, δηλαδή όσοι έχουν υπό τους άλλους managers, δηλώνουν ότι η ζωή τους πάει καλύτερα από εκείνη των ανθρώπων που διοικούν. Την ίδια ώρα όμως νιώθουν συχνότερα άγχος, θυμό, λύπη και μοναξιά μέσα στη μέρα. Καλύτερη ζωή στο σύνολο, χειρότερες μέρες στην πράξη.

Πιέζονται και τα μεσαία στελέχη. Μέσα σε έναν μόνο χρόνο, το ποσοστό των managers που δηλώνουν engaged έπεσε από 27% σε 22%. Είναι η μεγαλύτερη ετήσια πτώση που έχει καταγραφεί.

Εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο τυφλό σημείο της συζήτησης. Ζητάμε από τους managers να προστατεύσουν τις ομάδες τους από την εξάντληση, την ώρα που οι ίδιοι βρίσκονται όλο και περισσότερο υπό πίεση. Το στέλεχος που πρέπει διαρκώς να δείχνει ότι «αντέχει» και ο επικεφαλής που δεν νιώθει ότι μπορεί να πει «δεν ξέρω» κουβαλούν τη δική τους πίεση. Η Gallup βρίσκει όμως και την άλλη πλευρά: όταν οι ηγέτες είναι πραγματικά engaged, τα αρνητικά συναισθήματα πέφτουν σε επίπεδα ίδια ή και χαμηλότερα από εκείνα των υπόλοιπων εργαζομένων.

Τεχνητή νοημοσύνη: χρόνος ή περισσότερη δουλειά;

Η Gallup αφιέρωσε τη φετινή έκθεση στην ανθρώπινη πλευρά της επανάστασης της τεχνητής νοημοσύνης, και όχι τυχαία. Η τεχνολογία μπορεί να γλιτώνει χρόνο, δεν αποφασίζει όμως τι θα γίνει αυτός ο χρόνος. Αν κάθε κέρδος παραγωγικότητας γίνεται αμέσως περισσότερες υποχρεώσεις και πιο σφιχτές προθεσμίες, το όφελος έρχεται μαζί με νέο φόρτο. Η ηγεσία καλείται να βάζει φιλόδοξους στόχους, αλλά και να φροντίζει να μπορούν οι άνθρωποι να τους πετύχουν χωρίς να καούν.

Η οπτική μας

Γύρω από την ψυχική υγεία στη δουλειά έχει στηθεί μια ολόκληρη αγορά: προγράμματα υποστήριξης, σύμβουλοι, εφαρμογές. Μπορεί να βοηθήσουν. Όμως η ψυχική υγεία δεν προστατεύεται με ένα ακόμη benefit. Προστατεύεται από τον τρόπο που μοιράζονται οι ευθύνες, από το ωράριο, από τη δυνατότητα να ξεκουραστεί κανείς πραγματικά και από το αν νιώθει ότι ακούγεται.

Ο ΠΟΥ συστήνει εκπαίδευση των managers, ώστε να προλαμβάνουν τα περιβάλλοντα που πιέζουν και να στηρίζουν όποιον δυσκολεύεται. Τα στοιχεία της Gallup δείχνουν γιατί: όλα περνούν από τον άνθρωπο που διοικεί.

Η ψυχική ανθεκτικότητα μιας επιχείρησης δεν χτίζεται με δωρεάν εφαρμογές διαλογισμού ούτε με μία ακόμη ημέρα wellbeing. Χτίζεται στον τρόπο που διοικείται η καθημερινή δουλειά. Μια επιχείρηση μπορεί να πετυχαίνει τους στόχους της εξαντλώντας τους ανθρώπους της. Το ερώτημα είναι για πόσο. Γιατί το άγχος μπορεί να μην εμφανίζεται στον ισολογισμό. Οι συνέπειές του όμως εμφανίζονται παντού.