Πώς η Τρίπολη γίνεται κόμβος του ελληνικού φαρμάκου

Τρεις ελληνικές φαρμακευτικές εταιρείες επενδύουν πάνω από 400 εκατ. ευρώ σε μια πόλη που μέχρι πρόσφατα βρισκόταν έξω από τον χάρτη της μεγάλης φαρμακευτικής παραγωγής. Πίσω από το νέο παραγωγικό κέντρο βρίσκεται και ένας μηχανισμός που μετέτρεψε μέρος ενός μεγάλου κόστους για τον κλάδο σε κίνητρο για επενδύσεις.

Στη Βιομηχανική Περιοχή της Τρίπολης, τρεις ελληνικές φαρμακευτικές εταιρείες αναπτύσσουν νέες παραγωγικές μονάδες. Η DEMO, η Win Medica του ομίλου ΕΛΠΕΝ και η FARAN έχουν δρομολογήσει επενδύσεις συνολικού ύψους άνω των 400 εκατ. ευρώ, με τις σχετικές ανακοινώσεις να κάνουν λόγο για περισσότερες από 1.500 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας. Η Τρίπολη αποκτά έτσι, μέσα σε λίγα χρόνια, μια θέση στον νέο παραγωγικό χάρτη του ελληνικού φαρμάκου.

Πρόκειται για μία από τις πιο ενδιαφέρουσες βιομηχανικές ιστορίες της χώρας. Και για να την καταλάβει κανείς, πρέπει να απαντήσει σε τρία ερωτήματα: τι χτίζεται, πώς γεννιέται ένας κόμβος, και γιατί τώρα.

Τι χτίζεται

Η DEMO στήνει ένα συγκρότημα οκτώ μονάδων παραγωγής: τέσσερις για πρώτες ύλες φαρμάκων, δηλαδή τις δραστικές ουσίες από τις οποίες φτιάχνονται τα σκευάσματα, και τέσσερις για τελικά φάρμακα. Η συνολική δυναμικότητα σε πλήρη λειτουργία θα φτάνει τους 270 τόνους πρώτων υλών και τα 324 εκατ. τεμάχια τελικών φαρμάκων ετησίως. Σύμφωνα με την εταιρεία, θα είναι η πρώτη φορά που πρώτες ύλες φαρμάκων παράγονται στην Ελλάδα.

Η Win Medica χτίζει μονάδα παραγωγής ογκολογικών φαρμάκων σε στερεή μορφή, όπως δισκία και κάψουλες. Με τη μονάδα αυτή, η Win Medica, από αμιγώς εμπορική εταιρεία, περνά πλέον και στην παραγωγή. Η FARAN κατασκευάζει μονάδα για ενέσιμα φάρμακα, με σχέδιο να προχωρήσει αργότερα και σε βιοτεχνολογικά.

Πώς γεννιέται ένας βιομηχανικός κόμβος

Το ενδιαφέρον στην Τρίπολη δεν βρίσκεται μόνο στο μέγεθος των επενδύσεων. Βρίσκεται στο ότι τρεις φαρμακευτικές επενδύουν ταυτόχρονα στην ίδια βιομηχανική περιοχή. Εκεί αρχίζει να αλλάζει η οικονομική γεωγραφία μιας πόλης. Ένα μεγάλο εργοστάσιο δημιουργεί θέσεις εργασίας. Πολλά εργοστάσια του ίδιου κλάδου μπορούν να δημιουργήσουν οικοσύστημα.

Η DEMO έχει και μια οικογενειακή σύνδεση με την περιοχή: η Αρκαδία ήταν ο τόπος καταγωγής του ιδρυτή της, Σταύρου Δέμου. Η ταυτόχρονη παρουσία τριών μεγάλων επενδύσεων, όμως, δημιουργεί κάτι ευρύτερο. Η συγκέντρωση μονάδων στον ίδιο χώρο μπορεί να δημιουργήσει κοινή δεξαμενή εργαζομένων, προμηθευτών και υπηρεσιών, που θα κάνει την περιοχή πιο ελκυστική και για επόμενες επενδύσεις.

Εκεί βρίσκεται και το μεγαλύτερο στοίχημα της πόλης. Ένα εργοστάσιο φαρμάκων χρειάζεται χημικούς, φαρμακοποιούς, μηχανικούς και τεχνικούς ποιοτικού ελέγχου. Γι’ αυτό, από το εαρινό εξάμηνο του 2026, λειτουργεί στην Τρίπολη η πρώτη Ακαδημία Επαγγελματικής Κατάρτισης Φαρμάκου στη χώρα, που ιδρύθηκε από το υπουργείο Παιδείας σε συνεργασία με την Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας. Οι σπουδές είναι δωρεάν, και οι εταιρείες της ΠΕΦ έχουν δεσμευτεί να απορροφούν τουλάχιστον το 40% των πιστοποιημένων αποφοίτων. Η πρόκληση, επομένως, δεν είναι μόνο να χτιστούν τα εργοστάσια. Είναι να δημιουργηθεί και η δεξαμενή ανθρώπων που θα τα λειτουργήσει.

Γιατί τώρα: όταν το βάρος γίνεται εργαλείο

Για να καταλάβει κανείς το timing, πρέπει να γνωρίζει το clawback. Όταν η δημόσια δαπάνη για φάρμακα ξεπερνά τον προϋπολογισμό που έχει ορίσει το κράτος, τη διαφορά την επιστρέφουν οι φαρμακευτικές εταιρείες. Για τον κλάδο, είναι ένα βαρύ και απρόβλεπτο κόστος, που η ΠΕΦ ζητά εδώ και χρόνια να μειωθεί.

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά: ο συμψηφισμός. Οι εταιρείες μπορούν να μειώσουν μέρος του clawback που οφείλουν, αν πραγματοποιήσουν επιλέξιμες δαπάνες στην Ελλάδα, για έρευνα, κλινικές μελέτες ή νέες μονάδες παραγωγής. Ο μηχανισμός είχε θεσπιστεί πριν από το Ταμείο Ανάκαμψης. Το Ταμείο τού έδωσε όμως μεγαλύτερη χρηματοδοτική δύναμη. Ήδη από το 2022, οι φαρμακευτικές εταιρείες είχαν καταθέσει στη σχετική δράση προτάσεις συνολικού προϋπολογισμού περίπου 605 εκατ. ευρώ, που αφορούσαν τόσο έργα έρευνας όσο και παραγωγικές επενδύσεις. Η ίδια η DEMO αναφέρει ότι το έργο της στην Τρίπολη εντάσσεται σε αυτή τη δράση.

Με απλά λόγια, ο μηχανισμός μείωσε μέρος της επιβάρυνσης για τις εταιρείες που κάνουν επιλέξιμες επενδύσεις, ενισχύοντας το κίνητρο να δημιουργήσουν παραγωγική ικανότητα στην Ελλάδα.

Γιατί μετράει

Η πανδημία και οι ελλείψεις φαρμάκων των τελευταίων ετών έδειξαν πόσο εξαρτημένη είναι η Ευρώπη από την Ασία, ιδιαίτερα για τις πρώτες ύλες. Μια χώρα που μπορεί να τις παράγει έχει πλεονέκτημα όχι μόνο εμπορικό, αλλά και στρατηγικό. Η παραγωγή πρώτων υλών στην Τρίπολη είναι, γι’ αυτό, ίσως το πιο σημαντικό κομμάτι της ιστορίας: δεν αφορά μόνο το πού φτιάχνεται το φάρμακο, αλλά και το από τι φτιάχνεται.

Τα ερωτήματα που ανοίγουν

Η ιστορία της Τρίπολης δεν έχει ολοκληρωθεί. Η Win Medica επεκτείνει ήδη τη μονάδα της και η DEMO προσλαμβάνει προσωπικό για τις νέες εγκαταστάσεις, αλλά ο κόμβος θα κριθεί όταν όλες οι μονάδες λειτουργούν σε πλήρη δυναμικότητα.

Το πρώτο ερώτημα είναι οι άνθρωποι. Μπορεί μια πόλη μεσαίου μεγέθους να προσελκύσει και να κρατήσει εξειδικευμένους επιστήμονες, ανταγωνιζόμενη την Αθήνα και το εξωτερικό;

Το δεύτερο είναι οι αγορές. Η εξαγωγική αξιοποίηση της νέας δυναμικότητας θα είναι κρίσιμη για την απόδοση των επενδύσεων, ιδιαίτερα σε απαιτητικές αγορές όπως οι ΗΠΑ, όπου χρειάζεται πιστοποίηση από τις αμερικανικές αρχές.

Το τρίτο είναι το πιο ουσιαστικό. Ο συμψηφισμός δεν τελειώνει με το Ταμείο Ανάκαμψης: για την περίοδο 2026–2027 έχει προβλεφθεί νέα δράση συμψηφισμού έως 150 εκατ. ευρώ συνολικά, με χρηματοδότηση από τον τακτικό προϋπολογισμό του υπουργείου Υγείας. Όμως δεν θα κριθεί εκεί το πείραμα της Τρίπολης.

Θα κριθεί όχι στο πόσα εργοστάσια κατάφερε να προσελκύσει με τη βοήθεια των κινήτρων, αλλά στο αν αυτά τα εργοστάσια θα δημιουργήσουν τις συνθήκες για να προσελκύσει η περιοχή νέες επενδύσεις, χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από τα κίνητρα. Αν συμβεί αυτό, η Τρίπολη δεν θα έχει αποκτήσει απλώς τρεις νέες μονάδες. Θα έχει αποκτήσει μια νέα οικονομική ταυτότητα.