Ήξερες ότι η Zara θα λεγόταν Zorba, από τον “Αλέξη Ζορμπά”, και άλλαξε όνομα εξαιτίας ενός μπαρ;

Τα καλούπια για τα γράμματα της ταμπέλας ήταν ήδη έτοιμα. Ήταν άνοιξη του 1975 και ο Αμάνθιο Ορτέγκα (Amancio Ortega) είχε διαλέξει το όνομα για το πρώτο του κατάστημα στη Λα Κορούνια, στη βορειοδυτική άκρη της Ισπανίας. Το είχε δανειστεί από το «Zorba the Greek», την ταινία του 1964 που στην Ελλάδα γνωρίσαμε ως «Αλέξης Ζορμπάς» και ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο με το συρτάκι του Άντονι Κουίν.

Το κατάστημα λοιπόν θα λεγόταν Zorba. Δύο τετράγωνα πιο κάτω όμως λειτουργούσε ήδη ένα μπαρ με το ίδιο ακριβώς όνομα. Ο ιδιοκτήτης του συναντήθηκε με τον Ορτέγκα και του είπε ότι δύο Zorba στην ίδια γειτονιά θα μπέρδευαν τον κόσμο.

Ο Ορτέγκα κράτησε τα καλούπια που υπήρχαν, ανακάτεψε και αφαίρεσε δύο γράμματα, πρόσθεσε ένα ακόμα Α και κατέληξε σε ένα νέο όνομα: ZARA. Η αντίδρασή του έδειχνε ήδη τον τρόπο με τον οποίο θα δούλευε η εταιρεία για τα επόμενα 50 χρόνια: γρήγορη προσαρμογή, ελάχιστη σπατάλη.

Την ιστορία την έχει διηγηθεί η ίδια η εταιρεία. Το 2012 ο τότε διευθυντής επικοινωνίας, Χεσούς Ετσεβαρία (Jesús Echevarría), είπε σε συνέντευξή του στους New York Times ότι το Zorba επιλέχθηκε επειδή «απλώς ήταν ωραίο όνομα».

Το πρώτο Zara άνοιξε τον Μάιο του 1975, στους αριθμούς 64-66 της οδού Χουάν Φλόρεθ, στο κέντρο της πόλης. Λειτούργησε για μισό αιώνα και έκλεισε τον περασμένο Ιανουάριο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης του δικτύου, λίγους μήνες αφότου είχε ανακαινιστεί για την επέτειο των 50 χρόνων.

Οι ρόμπες της GOA

Όταν άνοιξε το κατάστημα, ο Ορτέγκα είχε ήδη 12 χρόνια εμπειρίας στη ραπτική. Έραβε ρόμπες στη Λα Κορούνια, σε μια επιχείρηση που είχε ιδρύσει μαζί με την πρώτη του σύζυγο, Ροσαλία Μέρα. Την ονόμασε Confecciones GOA, από τα αρχικά του γραμμένα ανάποδα.

Για χρόνια η GOA δούλευε για λογαριασμό άλλων. Η στροφή στη λιανική ήρθε όταν ένας Γερμανός αγοραστής ακύρωσε μια παραγγελία, μέσα σε περίοδο κρίσης. Ο Ορτέγκα βρέθηκε με απόθεμα που έπρεπε να διαθέσει και αναζήτησε ένα πιο ευέλικτο μοντέλο.

Η λύση ήταν να πουλά ο ίδιος όσα έραβε, χωρίς να εξαρτάται από τις αποφάσεις ενός πελάτη. Το 1985, 10 χρόνια μετά το πρώτο κατάστημα, ο Ορτέγκα συγκέντρωσε τη Zara και τα εργοστάσιά του σε μια μητρική εταιρεία, την Inditex (Industria de Diseño Textil), που ελέγχει μέχρι σήμερα όλες τις αλυσίδες του ομίλου.

Το μοντέλο της ταχύτητας

Αυτή η ένωση παραγωγής και πώλησης έγινε με τα χρόνια επιχειρηματικό μοντέλο. Μια παραδοσιακή αλυσίδα έστελνε τα σχέδιά της σε εργοστάσια της Κίνας ή της Ινδίας και γέμιζε τα καταστήματα κυρίως την άνοιξη και το φθινόπωρο. Η Zara έστελνε σε κάθε κατάστημα μόνο 3 ή 4 κομμάτια από κάθε σχέδιο.

Οι διευθυντές των καταστημάτων κατέγραφαν τι αγόραζαν οι πελάτες, τι άφηναν στο ράφι και τι σχολίαζαν στους πωλητές. Κάθε μέρα ενημέρωναν τα κεντρικά στο Αρτέιχο, δίπλα στη Λα Κορούνια, όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα η έδρα του ομίλου. Εκεί οι σχεδιαστές έφτιαχναν γρήγορα νέα σχέδια για τα εργοστάσια.

Τα πιο «μοδάτα» κομμάτια ράβονταν σε Ισπανία, Πορτογαλία, Μαρόκο και Τουρκία. Τα εργοστάσια εκεί κόστιζαν περισσότερο από ό,τι στην Ασία, όμως ένα ρούχο έφτανε από το σχέδιο στο ράφι σε 2 με 3 εβδομάδες.

Ο Ορτέγκα δεν ξόδευε πολλά σε διαφήμιση. Τα χρήματα πήγαιναν σε καταστήματα στους ακριβότερους δρόμους, δίπλα σε οίκους πολυτελείας, κάποιοι από τους οποίους κατηγορούσαν τη Zara ότι αντέγραφε τα σχέδιά τους.

Ο πλουσιότερος άνθρωπος για 4 ώρες

Το πρώτο Zara εκτός Ισπανίας άνοιξε το 1988 στο Πόρτο. Στα χρόνια που ακολούθησαν, ο όμιλος δημιούργησε τις Pull&Bear και Bershka και εξαγόρασε τις Massimo Dutti και Stradivarius. Έτσι μετέφερε τη συνταγή της Zara σε άλλα κοινά και σε άλλες τιμές.

Τον Μάιο του 2001 η Inditex μπήκε στο χρηματιστήριο. Μέσα σε 25 χρόνια, όποιος κράτησε τη μετοχή είδε συνολική απόδοση πάνω από 1.630%, μαζί με τα μερίσματα. Τον περασμένο Αύγουστο η αξία της εταιρείας στο χρηματιστήριο έφτασε στο ρεκόρ των 181 δισ. ευρώ.

Η άνοδος της μετοχής έβαλε τον Ορτέγκα ανάμεσα στους πλουσιότερους ανθρώπους του κόσμου. Μάλιστα τον Οκτώβριο του 2015 το Forbes τον κατέταξε για λίγο πρώτο στον κόσμο, μπροστά από τον Μπιλ Γκέιτς. Η πρωτιά κράτησε περίπου 4 ώρες, μέχρι να ανέβει η μετοχή της Microsoft την ίδια μέρα.

Το 2011 ο Ορτέγκα άφησε την προεδρία, παραμένει όμως ο μεγαλύτερος μέτοχος με ποσοστό περίπου 59% μέσω των εταιρειών του Pontegadea και Partler 2006. Στη λίστα του Forbes για το 2026 είναι 10ος στον κόσμο, με περιουσία 127,9 δισ. ευρώ.

Τα νούμερα του 2026 και η κόρη

Η Inditex έκλεισε την τελευταία της χρήση, τον Ιανουάριο του 2026, με την τέταρτη συνεχόμενη χρονιά ρεκόρ. Οι πωλήσεις έφτασαν σχεδόν τα 40 δισ. ευρώ και τα καθαρά κέρδη τα 6,22 δισ. ευρώ, περίπου 6% περισσότερα από την προηγούμενη χρονιά. Από αυτά τα κέρδη ο Ορτέγκα εισπράττει μέρισμα ρεκόρ 3,23 δισ. ευρώ. Πρόεδρος του ομίλου είναι σήμερα η κόρη του ιδρυτή, Μάρτα Ορτέγκα (Marta Ortega), και διευθύνων σύμβουλος ο Όσκαρ Γκαρθία Μαθέιρας (Óscar García Maceiras).

Το 2026 ξεκίνησε ακόμη καλύτερα για τον όμιλο. Από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούλιο, οι πωλήσεις αυξήθηκαν 7,6% στα 19,755 δισ. ευρώ και τα καθαρά κέρδη 6,8% στα 2,98 δισ. ευρώ. Και τα δύο είναι ρεκόρ για εξάμηνο.

Παρά τα ρεκόρ του ομίλου, όμως, η Zara δείχνει να μένει πίσω. Στο ίδιο εξάμηνο οι πωλήσεις της, μαζί με τη Zara Home και τη Lefties, αυξήθηκαν μόλις 4,81%, ενώ η Oysho, η Stradivarius και η Bershka ενισχύθηκαν από 16% έως 21%.

Η αλυσίδα από την οποία ξεκίνησαν όλα φέρνει ακόμη σχεδόν το 70% των εσόδων, αλλά τρέχει πιο αργά από τις άλλες εταιρείες του ομίλου.

Η απάντηση της Μάρτα Ορτέγκα είναι να ανεβάσει τη Zara προς μια πιο premium εικόνα, με ακριβότερες συλλογές και καταστήματα που θυμίζουν οίκους μόδας. Το στοίχημα έχει ρίσκο, γιατί το μοντέλο που έκανε τη Zara τόσο μεγάλη στηρίχτηκε στις χαμηλές τιμές και στην ταχύτητα. Τώρα η ίδια αλυσίδα καλείται να πείσει τους πελάτες να πληρώσουν περισσότερο για το όνομά της.