Ήξερες ότι η Sharp πήρε το όνομά της από ένα μηχανικό μολύβι και σήμερα πουλά servers τεχνητής νοημοσύνης;

Το 1915, σε ένα μικρό εργαστήριο μετάλλου στο Τόκιο, ο Τοκούτζι Χαγιακάβα (Tokuji Hayakawa) έφτιαξε ένα μηχανικό μολύβι με μεταλλικό σώμα. Οι έμποροι δεν το ήθελαν. Το μέταλλο πάγωνε τον χειμώνα και δεν ταίριαζε με τα κιμονό που φορούσαν ακόμη οι περισσότεροι Ιάπωνες.

Κανείς τότε δεν φανταζόταν ότι αυτό το μολύβι θα έδινε το όνομά του σε μια από τις πιο γνωστές εταιρείες ηλεκτρονικών στον κόσμο. Η Sharp έφτιαξε την πρώτη τηλεόραση της Ιαπωνίας και έφερε τις οθόνες LCD στα σαλόνια μας. Σήμερα ανήκει στην ταϊβανέζικη Foxconn και επενδύει σε servers τεχνητής νοημοσύνης.

Η αγκράφα και το μολύβι

Πριν από το μολύβι, ο Χαγιακάβα είχε σχεδιάσει μια αγκράφα ζώνης που ρυθμιζόταν χωρίς τρύπες, αντλώντας την έμπνευση από έναν ήρωα ταινίας. Οι παραγγελίες ήταν τόσες που το 1912 άνοιξε δικό του εργαστήριο.

Τρία χρόνια αργότερα, στο ίδιο εργαστήριο, γεννήθηκε το μολύβι. Η Ιαπωνία το αγνόησε, η Ευρώπη όμως το χρειαζόταν. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος είχε φέρει ελλείψεις, και ένας εμπορικός οίκος της Γιοκοχάμα έδωσε μεγάλη παραγγελία για εξαγωγή. Όταν το μολύβι έγινε περιζήτητο σε Ευρώπη και Αμερική, το ζήτησαν και οι Ιάπωνες έμποροι που στην αρχή το είχαν απορρίψει.

Ο Χαγιακάβα του έβαλε μια πολύ λεπτότερη μύτη και το ονόμασε Ever-Ready Sharp Pencil. Ο κόσμος το έλεγε απλώς Sharp, δηλαδή «μυτερό». Μέσα σε λίγα χρόνια το μικρό εργαστήριο είχε γίνει εργοστάσιο με πάνω από 200 εργαζόμενους.

Ο σεισμός του 1923

Όλα πήγαιναν καλά μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1923. Ο Μεγάλος Σεισμός του Κάντο και οι φωτιές που ακολούθησαν, στέρησαν τα πάντα από τον Χαγιακάβα μέσα σε λίγες μέρες: το εργοστάσιο, τα δύο του παιδιά και, λίγο αργότερα, τη σύζυγό του, που δεν επέζησε από τα εγκαύματα.

Η καταστροφή έφερε και χρέη. Μια εμπορική εταιρεία με την οποία συνεργαζόταν ζήτησε πίσω δάνεια και προκαταβολές, φοβούμενη ότι δεν θα ξανασταθεί στα πόδια του. Ο Χαγιακάβα της παραχώρησε την επιχείρηση και το μολύβι του, και δέχτηκε να πάει στην Οσάκα για να μάθει στους νέους ιδιοκτήτες πώς να το φτιάχνουν. Σύμφωνα με την ιστορία της Sharp, έφτασε εκεί μόνο με τα ρούχα που φορούσε.

Ραδιόφωνο και τηλεόραση

Ο Χαγιακάβα δεν γύρισε στο Τόκιο. Έμεινε στην Οσάκα και, ακριβώς έναν χρόνο μετά τον σεισμό, ξεκίνησε από την αρχή. Για να επιβιώσει έφτιαχνε εξαρτήματα για είδη γραφής, ώσπου ένα καινούργιο μέσο τράβηξε την προσοχή του: το ραδιόφωνο. Την άνοιξη του 1925 κατασκεύασε με την ομάδα του το πρώτο ραδιόφωνο κρυστάλλου της Ιαπωνίας. Λίγα χρόνια αργότερα, η εταιρεία ήταν ο κορυφαίος κατασκευαστής ραδιοφώνων της χώρας. Τα ραδιόφωνα πουλιούνταν με το όνομα Sharp. O Χαγιακάβα είχε χάσει το μολύβι αλλά είχε κρατήσει το όνομά του.

Το ραδιόφωνο άνοιξε τον δρόμο για την τηλεόραση. Το 1953 η εταιρεία έβγαλε την πρώτη τηλεόραση μαζικής παραγωγής της Ιαπωνίας, που κόστιζε όσο 32 μισθοί ενός νεοπροσληφθέντα εργαζόμενου. Ακολούθησαν οι φούρνοι μικροκυμάτων, οι ηλεκτρονικές αριθμομηχανές και, το 1973, η πρώτη αριθμομηχανή τσέπης με οθόνη υγρών κρυστάλλων (LCD), την τεχνολογία που θα σφράγιζε το μέλλον της εταιρείας.

Η κρίση των LCD

Το 2001 η Sharp κυκλοφόρησε τις πρώτες τηλεοράσεις AQUOS και πόνταρε το μέλλον της στις οθόνες υγρών κρυστάλλων. Για να τις παράγει σε μεγάλους αριθμούς, έχτισε τεράστια εργοστάσια, με μεγαλύτερο εκείνο στο Σακάι, κοντά στην Οσάκα.

Τα πράγματα άλλαξαν όταν η Samsung έριξε τις τιμές. Τα εργοστάσια άρχισαν να δουλεύουν με ζημιά, και το 2012, τη χρονιά που η Sharp γιόρταζε 100 χρόνια από το πρώτο εργαστήριο του Χαγιακάβα, έβαλε υποθήκη ακόμη και στα κεντρικά της γραφεία για να πάρει δάνεια. Στους 12 μήνες ως τον Μάρτιο του 2013 κατέγραψε ζημιές πάνω από 4 δισ. ευρώ, τις μεγαλύτερες στην ιστορία της.

Η εξαγορά από τη Foxconn

Τη διάσωση ανέλαβε η Foxconn, ο ταϊβανέζικος κολοσσός που συναρμολογεί τα περισσότερα iPhone. Το 2016 αγόρασε το 66% της Sharp έναντι περίπου 3 δισ. ευρώ. Ήταν η πρώτη φορά που ξένη εταιρεία αγόραζε μεγάλο ιαπωνικό όμιλο ηλεκτρονικών, και η συμφωνία προκάλεσε αντιδράσεις στη χώρα.

Οι οθόνες όμως συνέχισαν να τη βαραίνουν. Το 2024 η Sharp σταμάτησε την παραγωγή στο Σακάι και πούλησε μεγάλο μέρος του εργοστασίου στη SoftBank. Εκεί που έβγαιναν οθόνες τηλεοράσεων, στήνεται σήμερα ένα data center τεχνητής νοημοσύνης.

Η τεχνητή νοημοσύνη

Οι ιαπωνικές επιχειρήσεις επενδύουν όλο και περισσότερο στην τεχνητή νοημοσύνη, και η Sharp διεκδικεί κομμάτι αυτής της αγοράς. Από τον Σεπτέμβριο πουλά servers σε εταιρείες και δήμους που δεν θέλουν τα δεδομένα τους να φεύγουν από τη χώρα. Τους κατασκευάζει η Foxconn με τεχνολογία της Nvidia, και η Sharp βάζει το όνομα και την υποστήριξη.

Πίσω από αυτό το στοίχημα βρίσκεται ο Τετσούτζι Καβαμούρα (Tetsuji Kawamura). Στόχος του είναι πωλήσεις 1,37 δισ. ευρώ έως το 2031, σε μια αγορά που η Sharp υπολογίζει ότι οκταπλασιαστεί μέσα σε 10 χρόνια.

Πάνω από έναν αιώνα μετά το μηχανικό μολύβι που οι έμποροι δεν ήθελαν, η Sharp ποντάρει ξανά σε κάτι καινούργιο. Ο Χαγιακάβα είχε ξεκινήσει δύο φορές από το μηδέν, στο Τόκιο και στην Οσάκα. Κάπως έτσι, η εταιρεία που κρατά ακόμη το όνομα του πρώτου μηχανικού μολυβιού της κάνει σήμερα μια ακόμη νέα αρχή.