Η δεύτερη ζωή των Ξενία: Η αγορά διαλέγει πρώτα τα φιλέτα

Τα ξενοδοχεία Ξενία είναι από τα λίγα δημόσια ακίνητα που συνδυάζουν θέση, ιστορία και αναγνωρίσιμο brand. Τα έχτισε ο Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού (ΕΟΤ) τις δεκαετίες του 1950 και του 1960 στα πιο προνομιακά σημεία της περιφέρειας. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, τα περισσότερα έκλεισαν σταδιακά.

Η περιουσία του ΕΟΤ πέρασε στα Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα, που αργότερα συγχωνεύθηκαν στην Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ). Σήμερα η ΕΤΑΔ, θυγατρική του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου (πρώην Υπερταμείο), διαχειρίζεται 29 ακίνητα Ξενία, πρώην ξενοδοχεία και τουριστικά περίπτερα. Για αρκετά χρόνια οι διαγωνισμοί για την αξιοποίησή τους κατέληγαν άγονοι ή σε παραχωρήσεις που τελικά, για τον έναν ή τον άλλο λόγο, δεν απέδιδαν.

Το 2026 είναι η χρονιά που οι διαγωνισμοί των προηγούμενων ετών μετατρέπονται σε υπογραφές. Μέσα σε λίγους μήνες έξι Ξενία απέκτησαν μισθωτή ή πλειοδότη, ή δόθηκαν με νέα ή ανανεωμένη παραχώρηση σε δημόσιο φορέα. Δύο από αυτά πέρασαν σε επενδυτές του τουρισμού, με μισθώματα πολύ πάνω από την τιμή εκκίνησης. Σύμφωνα με την ΕΤΑΔ, το καλοκαίρι ήταν μισθωμένα 13 από τα 29 ακίνητα του δικτύου, μετρώντας και παλαιότερες συμβάσεις. Τα νέα ξενοδοχεία όμως δεν έχουν ακόμη ανοίξει: η Domes προγραμματίζει το άνοιγμα της Ουρανούπολης μέσα στη σεζόν του 2027, ενώ η Βυτίνα βρίσκεται ακόμη στο στάδιο των αδειών. Για αρκετά από τα υπόλοιπα ακίνητα δεν έχει τρέξει ακόμη νέος διαγωνισμός.

Από τους διαγωνισμούς στις συμβάσεις

Η σημερινή φάση ξεκίνησε γύρω στο 2020, όταν η ΕΤΑΔ άρχισε να βγάζει τα Ξενία σε μακροχρόνιες μισθώσεις μέσω ηλεκτρονικών διαγωνισμών. Το πρώτο μεγάλο κύμα ήρθε στα τέλη του 2023, με οκτώ διαγωνισμούς μέσα σε λίγες εβδομάδες, από την Ξάνθη και την Κομοτηνή μέχρι το Πήλιο και την Κρήτη. Από αυτό το κύμα προήλθε ο Καρτερός, ενώ το 2025 ακολούθησε η Ουρανούπολη, με επτά επενδυτικά σχήματα να τη διεκδικούν. Οι δύο συμβάσεις υπογράφηκαν τελικά τον Ιούνιο του 2026.

Από τις συμβάσεις που έχουν ανακοινωθεί τα τελευταία χρόνια, τρεις έγιναν με ιδιώτες έπειτα από διαγωνισμό, για την Έδεσσα, την Ουρανούπολη και τον Καρτερό. Τρεις ακόμη αφορούν δημόσιους φορείς: τον Δήμο Άνδρου, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου στο Ξενία Μυτιλήνης και το Υπουργείο Πολιτισμού, στο οποίο παραχωρήθηκε το Ξενία Καστοριάς για την επέκταση του Βυζαντινού Μουσείου.

Οι εξελίξεις σε έξι Ξενία το 2026

Οι φετινές εξελίξεις ακολουθούν τρία διαφορετικά μοντέλα. Τα δύο παραθαλάσσια ακίνητα προσέλκυσαν προσφορές σημαντικά υψηλότερες από τις τιμές εκκίνησης. Για ένα ορεινό και ένα αστικό Ξενία, τη Βυτίνα και την Κομοτηνή, έχουν αναδειχθεί πλειοδότες η OTUS και η Meccanica Group. Δύο ακόμη, της Άνδρου και της Μυτιλήνης, δόθηκαν με παραχώρηση σε δημόσιους φορείς χωρίς διαγωνισμό.

• Ξενία Ουρανούπολης, Χαλκιδική, στην πύλη του Αγίου Όρους. Μισθωτής η Δομές Αττικής του ομίλου Domes Resorts, για 30 έτη, με 826.875 ευρώ τον χρόνο. Υπογραφή στις 3 Ιουνίου, θα λειτουργήσει ως Casa Cook Athos.
• Ξενία Καρτερού, παραλιακή έκταση 82 στρεμμάτων έξω από το Ηράκλειο. Μισθωτής το σχήμα Γαλάζιο Καρτερός–Ήλιος και Village Planning, για 40 έτη, με 715.660 ευρώ τον χρόνο. Υπογραφή στις 5 Ιουνίου.
• Ξενία Βυτίνας, ορεινή Αρκαδία. Πλειοδότης η OTUS, για 40 έτη με δικαίωμα παράτασης δέκα ετών, με 121.004 ευρώ τον χρόνο. Τον Οκτώβριο δημοσιοποιήθηκε ότι το σχέδιο προχώρησε στο στάδιο της προέγκρισης οικοδομικής άδειας για πεντάστερο ξενοδοχείο 98 κλινών με spa.
• Ξενία Κομοτηνής, στο κέντρο της πόλης. Πλειοδότης η κατασκευαστική Meccanica Group, για 40 έτη. Το μίσθωμα δεν έχει δημοσιοποιηθεί.
• Ξενία Άνδρου, έργο του Άρη Κωνσταντινίδη. Μίσθωση παραχώρησης στον Δήμο Άνδρου για 40 έτη.
• Ξενία Μυτιλήνης. Ανανέωση της παραχώρησης στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, που το χρησιμοποιεί από το 1995.

Ποια ακίνητα παραμένουν για την ώρα στο ράφι

Το Ξενία Κοζάνης, έργο του Κωνσταντινίδη, βγήκε τον Ιούλιο σε νέο διαγωνισμό με ελάχιστο μίσθωμα 30.000 ευρώ, ύστερα από προηγούμενες απόπειρες που δεν απέδωσαν. Η προθεσμία παρατάθηκε έως τις 25 Νοεμβρίου. Για τη Δράμα και τον Ξενώνα Καλεντζίου στην Αχαΐα η ΕΤΑΔ έχει προγραμματίσει διαγωνισμό έως το τέλος του έτους. Τέσσερα Ξενία, Ξάνθη, Τσαγκαράδα, Καστανιά και Πλαταμώνας, εμφανίζονταν ήδη από πέρσι σε φάση υπογραφής συμβάσεων, και το καλοκαίρι η ΕΤΑΔ τα κατέτασσε ακόμη εκεί.

Τα δημοσιοποιημένα ετήσια ποσά για Ουρανούπολη, Καρτερό και Βυτίνα αθροίζονται σε περίπου 1,66 εκατ. ευρώ. Πάνω από το 90% αυτού του ποσού αντιστοιχεί στα δύο παραθαλάσσια, που έχουν άμεση πρόσβαση στη θάλασσα. Με άλλα λόγια, η αγορά διαλέγει τα φιλέτα. Δεν είναι όμως μόνο η θάλασσα: η Βυτίνα, σε έναν καθιερωμένο ορεινό προορισμό, βρήκε επενδυτή που ήδη προχωρά τις άδειες. Το πραγματικό πλεονέκτημα φαίνεται να είναι ένας προορισμός που μπορεί να φέρει από μόνος του επισκέπτες. Στον αντίποδα βρίσκονται τα αστικά Ξενία της περιφέρειας. Η Κομοτηνή βρήκε πλειοδότη μόνο όταν η τιμή εκκίνησης έπεσε από τα 35.000 στα 21.000 ευρώ τον χρόνο, ύστερα από προηγούμενους διαγωνισμούς που δεν απέδωσαν. Η Κοζάνη ψάχνει ακόμη μισθωτή.

Μετά το κύμα διαγωνισμών του 2023, η ΕΤΑΔ κατάφερε το 2026 να μετατρέψει αρκετές από τις διαδικασίες αξιοποίησης σε πραγματικές συμφωνίες και να πείσει την αγορά για ορισμένα από τα καλύτερα ακίνητά της. Η υπογραφή όμως είναι μόνο το πρώτο βήμα. Η επιτυχία θα κριθεί στις άδειες, στην αποκατάσταση και στην πραγματική επαναχρησιμοποίηση των ακινήτων, ως ξενοδοχείων ή με άλλες χρήσεις. Μέχρι τότε, αρκετά Ξενία παραμένουν μισθωμένα στα χαρτιά και κλειστά στην πράξη.