THE BULLET POINT "PREVIEW"
Ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, θα διαθέσουν έως το τέλος Ιανουαρίου 2027 42,6 εκατ. βαρέλια από τα στρατηγικά τους αποθέματα, από τα οποία τα 20,5 εκατ. είναι diesel.
Τον Σεπτέμβριο οι παγκόσμιες εξαγωγές diesel ήταν σχεδόν 700.000 βαρέλια την ημέρα χαμηλότερες από πέρσι, και ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας βλέπει στενότητα βαθιά μέσα στο 2027.
Τα αποθέματα κερδίζουν χρόνο, δεν φτιάχνουν diesel. Τα ελληνικά δυιλιστήρια ωφελούνται από τη στενότητα των έτοιμων καυσίμων.
Η πρώτη τελεία. Στις 29 Οκτωβρίου, ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους η Ελλάδα, η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, ανακοίνωσαν ότι θα διαθέσουν από τα στρατηγικά τους αποθέματα 42,6 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και καυσίμων έως το τέλος Ιανουαρίου 2027. Τα 20,5 εκατ. είναι diesel. Η κίνηση ακολουθεί τη δέσμευση των G7 στις αρχές Οκτωβρίου να επιταχύνουν τη διάθεση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και καυσίμων, και την έκκληση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας να επισπευστούν οι απελευθερώσεις πριν από τον χειμώνα. Ο Επίτροπος Ενέργειας Dan Jørgensen λέει ότι η ΕΕ δεν περιμένει πρόβλημα επάρκειας, αλλά ότι τα νοικοκυριά πιέζονται.
Η δεύτερη τελεία. Η μεγαλύτερη στενότητα βρίσκεται στα έτοιμα καύσιμα. Οι εξαγωγές αργού από τον Κόλπο έχουν ανακάμψει σημαντικά, όμως τα διυλισμένα καύσιμα έχουν μείνει πολύ πίσω. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, τον Σεπτέμβριο οι παγκόσμιες εξαγωγές diesel ήταν σχεδόν 700.000 βαρέλια την ημέρα χαμηλότερες από έναν χρόνο πριν, κυρίως λόγω απωλειών από τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή. Η μέση τιμή του diesel στην ΕΕ έφτασε στα τέλη Σεπτεμβρίου στο ιστορικό υψηλό των 2,24 ευρώ το λίτρο, πριν υποχωρήσει περίπου στα 2,15 ευρώ στα τέλη Οκτωβρίου. Ο Οργανισμός εκτιμά ότι η στενότητα θα κρατήσει βαθιά μέσα στο 2027 και ότι τα χαμένα αποθέματα δεν θα αρχίσουν να αναπληρώνονται πριν από το δεύτερο εξάμηνο.
Η γραμμή. Το diesel είναι το καύσιμο της πραγματικής οικονομίας: φορτηγά, αγροτικά μηχανήματα, κατασκευές, βιομηχανία και, σε αρκετές χώρες, θέρμανση. Όταν ακριβαίνει, ακριβαίνουν μαζί η μεταφορά, η παραγωγή τροφίμων και τελικά το ράφι. Η Ευρώπη παραμένει σημαντικά εξαρτημένη από τις εισαγωγές diesel, χωρίς πλέον τη Ρωσία, τον παραδοσιακό μεγάλο εξωτερικό προμηθευτή της. Τα αποθέματα κερδίζουν χρόνο. Δεν φτιάχνουν diesel.
Η άλλη ανάγνωση. Δεν είναι 2022. Η ΕΕ δεν περιμένει ελλείψεις, το αργό ρέει ξανά και η απελευθέρωση αποθεμάτων δείχνει ότι οι μηχανισμοί ασφαλείας λειτουργούν. Ο άμεσος κίνδυνος είναι κυρίως η τιμή. Και η τιμή εξαρτάται από τρία πράγματα που η Ευρώπη δεν ελέγχει: τον καιρό, τη σταθερότητα των ροών από τον Κόλπο και την εξέλιξη της σύγκρουσης με το Ιράν. Ο Trump έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι νέα πλήγματα μπορεί να ακολουθήσουν μετά τις αμερικανικές εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.
Η σκέψη που μένει. Για την Ελλάδα, η κρίση έχει δύο όψεις. Ο καταναλωτής και ο μεταφορέας πληρώνουν ακριβότερο πετρέλαιο. Οι ελληνικές ραφινερίες, όμως, ωφελούνται από τη στενότητα των έτοιμων καυσίμων. Η HELLENiQ ENERGY εξήγαγε στο δεύτερο τρίμηνο το 48% του όγκου πωλήσεών της και αύξησε κατά 35% τις εξαγωγές diesel και καυσίμου αεροπλάνων, κυρίως προς ευρωπαϊκές αγορές με έλλειμμα. Τα προσαρμοσμένα EBITDA του κλάδου Διύλισης, Εφοδιασμού και Εμπορίας αυξήθηκαν κατά 95%, στα 318 εκατ. ευρώ. Το diesel θυμίζει ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν κρίνεται μόνο από το πού βρίσκεις πετρέλαιο, αλλά και από το πού το διυλίζεις.
GOOD TO KNOW
Υποχρεωτικά αποθέματα: σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία (οδηγία 2009/119/ΕΚ), κάθε κράτος-μέλος πρέπει να διατηρεί αποθέματα πετρελαίου ίσα με 90 ημέρες καθαρών εισαγωγών ή 61 ημέρες κατανάλωσης, όποιο είναι μεγαλύτερο.
Το κενό της Ρωσίας: από τις 5 Φεβρουαρίου 2023 η ΕΕ απαγορεύει τις εισαγωγές ρωσικών προϊόντων πετρελαίου, όπως το diesel. Μέχρι τότε η Ρωσία ήταν ο μεγαλύτερος εξωτερικός προμηθευτής diesel της Ευρώπης.
Γιατί υπάρχει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας: ιδρύθηκε το 1974, μετά το πετρελαϊκό εμπάργκο του 1973, ακριβώς για να συντονίζει τα κοινά αποθέματα των χωρών-μελών σε περιόδους κρίσης.
