Ελευθέριος Βενιζέλος: Πώς “κινδυνεύει” να πέσει θύμα της ίδιας του της επιτυχίας

Η εντυπωσιακή ανάπτυξη του «Ελευθέριος Βενιζέλος» τα τελευταία χρόνια δημιουργεί μια ασυνήθιστη πρόκληση για τη διοίκηση του μεγαλύτερου αεροδρομίου της χώρας.

Η επιβατική κίνηση αυξάνεται ταχύτερα από τις αρχικές προβλέψεις, οι ανάγκες για νέες υποδομές γίνονται ολοένα μεγαλύτερες και το επενδυτικό πρόγραμμα καλείται να προσαρμοστεί σε δεδομένα που αλλάζουν πριν ακόμη ολοκληρωθούν οι σχετικές διαδικασίες.

Το παράδοξο είναι ότι η ίδια η επιτυχία του αεροδρομίου ενδέχεται να εξελιχθεί σε περιοριστικό παράγοντα για τη μελλοντική ανάπτυξή του. Όχι επειδή απουσιάζει η ζήτηση, αλλά επειδή η επέκταση των εγκαταστάσεων απαιτεί χρόνο, σημαντικά κεφάλαια και κατασκευαστικές παρεμβάσεις σε ένα αεροδρόμιο που πρέπει να συνεχίσει να λειτουργεί απρόσκοπτα.

Η πρόκληση αποκτά ιδιαίτερη οικονομική σημασία καθώς ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών αποτελεί πλέον εισηγμένη εταιρεία.

Κάπως έτσι, ο χρόνος ολοκλήρωσης των επενδύσεων δεν αφορά μόνο την εξυπηρέτηση εκατομμυρίων ταξιδιωτών, αλλά και την ανάπτυξη των εσόδων, την κερδοφορία και τις προσδοκίες των μετόχων.

Η ανάπτυξη που ανέτρεψε τον αρχικό σχεδιασμό

Το 2025 το αεροδρόμιο εξυπηρέτησε περίπου 34 εκατομμύρια επιβάτες, συνεχίζοντας την ανοδική πορεία των προηγούμενων ετών. Η δυναμική διατηρήθηκε και το 2026, με την επιβατική κίνηση να φτάνει τα 27,3 εκατομμύρια στο εννεάμηνο, καταγράφοντας αύξηση 4,3%.

Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει τη σημασία της Αθήνας ως διεθνούς αεροπορικού προορισμού, δημιουργεί όμως και πρόσθετες απαιτήσεις για τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις. Περισσότεροι επιβάτες σημαίνουν αυξημένες ανάγκες σε χώρους αναμονής, ελέγχους ασφαλείας, διαχείριση αποσκευών, θέσεις στάθμευσης αεροσκαφών και εμπορικές υπηρεσίες.

Το επενδυτικό πρόγραμμα είχε σχεδιαστεί με βασικό στόχο τη δημιουργία δυναμικότητας εξυπηρέτησης 40 εκατομμυρίων επιβατών ετησίως. Ωστόσο, η ταχύτερη αύξηση της κίνησης και οι τεχνικές δυσκολίες που αναδείχθηκαν κατά την προετοιμασία των έργων οδήγησαν τη διοίκηση σε επανεξέταση του τρόπου υλοποίησής του.

Τον Σεπτέμβριο αποφασίστηκε η διακοπή της προηγούμενης διαγωνιστικής διαδικασίας, η οποία βασιζόταν στη μέθοδο της πρώιμης συμμετοχής εργολάβου. Αντί ενός ενιαίου κατασκευαστικού σχεδιασμού, επιλέχθηκε μια περισσότερο σταδιακή προσέγγιση, με επιμέρους έργα και δυνατότητα προσαρμογής στις μελλοντικές ανάγκες.

Η απόφαση δεν ισοδυναμεί με εγκατάλειψη της επέκτασης, αντίθετα, σύμφωνα με τη διοίκηση, επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οι βραχυπρόθεσμες ανάγκες θα καλυφθούν χωρίς να αποκλειστούν μελλοντικές λύσεις μεγαλύτερης δυναμικότητας.

Το δύσκολο στοίχημα των κατασκευών

Η ιδιαιτερότητα του επενδυτικού προγράμματος βρίσκεται στο γεγονός ότι οι νέες εγκαταστάσεις πρέπει να κατασκευαστούν δίπλα σε υποδομές που χρησιμοποιούνται καθημερινά από δεκάδες χιλιάδες ταξιδιώτες.

Οι εργασίες ενδέχεται να επηρεάσουν τη λειτουργία των αεροσταθμών, τις εμπορικές δραστηριότητες και τη διαχείριση της επιβατικής κίνησης. Συνεπώς, η ταχύτητα κατασκευής δεν αποτελεί το μοναδικό κριτήριο, καθώς εξίσου σημαντική είναι η δυνατότητα διατήρησης της ποιότητας εξυπηρέτησης κατά τη διάρκεια των έργων.

Στις 26 Οκτωβρίου προκηρύχθηκε ο νέος διαγωνισμός για την επέκταση της νότιας πτέρυγας του κύριου αεροσταθμού και του δορυφορικού αεροσταθμού, με την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών να προγραμματίζεται για το δεύτερο εξάμηνο του 2027.

Παράλληλα, για το δεύτερο εξάμηνο του 2027 προβλέπεται νέος διαγωνισμός που θα αφορά την αρχική φάση επέκτασης της βόρειας πλευράς, ενώ, στο μεταξύ, συνεχίζονται οι εργασίες για τον πολυώροφο χώρο στάθμευσης αυτοκινήτων, τις πρόσθετες θέσεις στάθμευσης αεροσκαφών και τις εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης VIP επιβατών.

Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες για την επέκταση της δυναμικότητας έως το τέλος του 2030 εκτιμώνται πλέον σε 950 εκατ. ευρώ, σε τιμές 2026.

Γίνεται λοιπόν αντιληπτό ότι πρόκειται για ένα ιδιαίτερα απαιτητικό πρόγραμμα, η επιτυχία του οποίου θα κριθεί όχι μόνο από την ολοκλήρωση των κατασκευών, αλλά και από το κατά πόσο οι νέες υποδομές θα είναι διαθέσιμες όταν τις χρειαστεί η αγορά.

Η λιγότερο ορατή πλευρά των εσόδων

Οι πιθανές επιπτώσεις του επανασχεδιασμού δεν περιορίζονται στη χωρητικότητα των αεροσταθμών, καθώς, μια εξίσου σημαντική διάσταση αφορά τις εμπορικές δραστηριότητες, οι οποίες αποτελούν βασική πηγή εσόδων για τα σύγχρονα αεροδρόμια.

Καταστήματα, χώροι εστίασης, υπηρεσίες στάθμευσης και άλλες δραστηριότητες δημιουργούν έσοδα πέρα από τις χρεώσεις που συνδέονται άμεσα με τις αεροπορικές εταιρείες και τους επιβάτες.

Η σημασία τους, μάλιστα, αποτυπώνεται και στα οικονομικά αποτελέσματα του πρώτου εξαμήνου του 2026, όταν τα έσοδα από μη αεροπορικές δραστηριότητες αυξήθηκαν κατά 3,5%, στα 80,4 εκατ. ευρώ, παρά τη μείωση των εσόδων από αεροπορικές δραστηριότητες.

Η μετάθεση της ανάπτυξης νέων εμπορικών επιφανειών ενδέχεται, επομένως, να επηρεάσει τον χρόνο κατά τον οποίο το αεροδρόμιο θα μπορέσει να αξιοποιήσει πρόσθετες πηγές εισοδήματος.

Χαρακτηριστική είναι η εκτίμηση της UBS, σύμφωνα με την οποία η αύξηση των εμπορικών χώρων κατά 60% τοποθετείται πλέον στην περίοδο 2030–2031, ενώ η αύξηση κατά 100% μετατίθεται έως το 2033. Υπενθυμίζεται ότι ο προηγούμενος σχεδιασμός προέβλεπε αύξηση κατά 150% έως το 2032.

Η διαφορά δεν αφορά απλώς περισσότερα τετραγωνικά μέτρα, αλλά και τον χρόνο κατά τον οποίο οι νέοι χώροι θα μπορούν να αποφέρουν έσοδα, επηρεάζοντας τις προβλέψεις για τις μελλοντικές ταμειακές ροές της εταιρείας.

Περισσότεροι επιβάτες χωρίς αντίστοιχη αύξηση κερδών

Τα οικονομικά αποτελέσματα του εννεαμήνου που δόθηκαν στη δημοσιότητα αναδεικνύουν μια ακόμη ενδιαφέρουσα αντίφαση.

Παρά την αύξηση της επιβατικής κίνησης κατά 4,3%, τα συνολικά έσοδα και λοιπά εισοδήματα ενισχύθηκαν μόλις κατά 0,6%, στα 530 εκατ. ευρώ. Την ίδια ώρα, το προσαρμοσμένο EBITDA υποχώρησε κατά 1,3%, στα 331,2 εκατ. ευρώ, ενώ τα καθαρά κέρδη μειώθηκαν κατά 6,6%, στα 173,5 εκατ. ευρώ.

Η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί να αποδοθεί στις καθυστερήσεις της επέκτασης και συνδέεται κυρίως με τις προσαρμογές των αεροπορικών χρεώσεων βάσει του ρυθμιστικού πλαισίου, ενώ η αυξημένη δραστηριότητα συνοδεύεται και από υψηλότερες λειτουργικές δαπάνες.

Αποδεικνύει, ωστόσο, ότι η αύξηση του αριθμού των επιβατών δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε ανάλογη αύξηση της κερδοφορίας.

Για μια εισηγμένη εταιρεία, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η επενδυτική αξιολόγηση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα δημιουργίας μελλοντικών κερδών και όχι αποκλειστικά από την εξέλιξη της επιβατικής κίνησης.

Το χρηματιστηριακό μήνυμα και η επόμενη ημέρα

Οι εξελίξεις αυτές αποτυπώνονται και στην πρόσφατη έκθεση της UBS, η οποία υποβάθμισε τη σύστασή της για τη μετοχή του ΔΑΑ από Neutral σε Sell, μειώνοντας την τιμή-στόχο στα 10,30 ευρώ, από 10,70 ευρώ προηγουμένως.

Ο ελβετικός οίκος εκτιμά ότι η χρηματιστηριακή αποτίμηση έχει ενσωματώσει προσδοκίες υψηλότερες από εκείνες που δικαιολογεί η προβλεπόμενη εξέλιξη της κερδοφορίας την επόμενη διετία.

Για το 2027 προβλέπει EBITDA 421 εκατ. ευρώ και καθαρά κέρδη 202 εκατ. ευρώ, ενώ για το 2028 εκτιμά EBITDA 460 εκατ. ευρώ και καθαρά κέρδη 220 εκατ. ευρώ.

Σημειώνεται ότι η αξιολόγηση δεν αμφισβητεί τη μακροπρόθεσμη δυναμική του αεροδρομίου, αναδεικνύει, όμως, τη σημασία του χρονοδιαγράμματος των επενδύσεων και της χρονικής μετάθεσης των προσδοκώμενων εσόδων.

Την ίδια στιγμή, η εταιρεία καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο διαφορετικές ανάγκες. Από τη μία, πρέπει να δημιουργήσει εγκαίρως τις υποδομές που θα υποστηρίξουν την επόμενη περίοδο ανάπτυξης, ενώ, από την άλλη, καλείται να αποφύγει υπερβολικά βεβιασμένες επενδύσεις, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου η επιβατική ζήτηση μπορεί να εμφανίσει βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις.

Το κρίσιμο ερώτημα για το «Ελευθέριος Βενιζέλος» δεν είναι πλέον μόνο πόσους επιβάτες θα υποδέχεται τα επόμενα χρόνια, αλλά πόσο γρήγορα θα μπορέσει να δημιουργήσει τις υποδομές που απαιτούνται για να τους εξυπηρετήσει και να αξιοποιήσει οικονομικά αυτή την ανάπτυξη.

Εάν το επενδυτικό πρόγραμμα προχωρήσει με τον απαιτούμενο ρυθμό, η αυξημένη ζήτηση μπορεί να αποτελέσει ισχυρό πλεονέκτημα για την επόμενη δεκαετία.

Εάν όμως η ανάπτυξη της κίνησης συνεχίσει να προηγείται της ολοκλήρωσης των έργων, το μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας θα βρεθεί αντιμέτωπο με ένα παράδοξο που μέχρι πρόσφατα δύσκολα θα μπορούσε να φανταστεί. Να διαθέτει περισσότερους δυνητικούς πελάτες από όσους μπορούν να εξυπηρετήσουν με άνεση οι υποδομές του.