THE BULLET POINT "PREVIEW"
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur εφαρμόζεται προσωρινά από την 1η Μαΐου και προβλέπει σταδιακή κατάργηση δασμών στο 91% των ευρωπαϊκών εξαγωγών, ενώ η δικαστική μάχη στην Ευρώπη συνεχίζεται.
Σύμφωνα με το Χρηματιστήριο του Ροσάριο, οι εξαγωγές της Αργεντινής προς την ΕΕ αυξήθηκαν 13,1% το τρίμηνο Μαΐου–Ιουλίου, χωρίς να είναι σαφές πόσο οφείλεται στη συμφωνία.
Για την Ελλάδα, οι εξαγωγές τροφίμων στη Mercosur ήταν 34,3 εκατ. ευρώ το 2024, ενώ 21 ελληνικές γεωγραφικές ενδείξεις, ανάμεσά τους η φέτα, αποκτούν προστασία.
Η πρώτη τελεία. Από την 1η Μαΐου εφαρμόζεται προσωρινά το εμπορικό σκέλος της συμφωνίας της ΕΕ με τη Mercosur, δηλαδή τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Ουρουγουάη και την Παραγουάη. Η συμφωνία, που υπογράφηκε στις 17 Ιανουαρίου, προβλέπει σταδιακή κατάργηση των δασμών στο 91% των ευρωπαϊκών εξαγωγών προς τη Mercosur. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όταν ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες μειώσεις, οι ευρωπαϊκές εταιρείες θα γλιτώνουν πάνω από 4 δισ. ευρώ τον χρόνο σε δασμούς, κυρίως σε αυτοκίνητα, μηχανήματα και φάρμακα. Παράλληλα, οι χώρες της Mercosur προστατεύουν πλέον 344 ευρωπαϊκές γεωγραφικές ενδείξεις.
Η δεύτερη τελεία. Μια πρώτη ένδειξη έρχεται από την Αργεντινή. Σύμφωνα με το Χρηματιστήριο του Ροσάριο, η αξία των εξαγωγών της προς την ΕΕ αυξήθηκε κατά 13,1% το τρίμηνο Μαΐου–Ιουλίου σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2025, χωρίς αυτό να δείχνει πόση από την αύξηση οφείλεται στη συμφωνία. Η συμφωνία ανοίγει ποσοστώσεις με χαμηλό ή μηδενικό δασμό για ευαίσθητα προϊόντα, όπως 99.000 τόνους βοδινού και 180.000 τόνους πουλερικών. Στην Ευρώπη, όμως, η υπόθεση δεν έχει κλείσει. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε τον Ιανουάριο, με 334 ψήφους έναντι 324, τη γνώμη του Δικαστηρίου της ΕΕ, και η Πολωνία προσέφυγε για να ακυρωθεί η προσωρινή εφαρμογή. Στις 29 Σεπτεμβρίου το Δικαστήριο απέρριψε το αίτημά της να την αναστείλει. Η κύρια προσφυγή παραμένει ανοιχτή.
Η γραμμή. Μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, η Ευρώπη χρησιμοποιεί το εμπόριο ως γεωπολιτικό εργαλείο. Σε έναν κόσμο με δασμούς και κινεζική υπερπαραγωγή, ανοίγει μια αγορά περίπου 270 εκατ. καταναλωτών για τη βιομηχανία της. Οι εντονότερες ανησυχίες συγκεντρώνονται στην κτηνοτροφία. Τα οφέλη είναι διάχυτα, οι φόβοι συγκεντρωμένοι.
Η άλλη ανάγνωση. Οι φόβοι μπορεί να αποδειχθούν μεγαλύτεροι από τον κίνδυνο. Για τα ευαίσθητα προϊόντα, οι ποσότητες που εισάγονται με χαμηλό ή μηδενικό δασμό περιορίζονται με ποσοστώσεις, και η συμφωνία προβλέπει μηχανισμό που επιτρέπει στην ΕΕ να παρέμβει αν οι εισαγωγές αυξηθούν απότομα. Υπάρχει, όμως, και πολιτικός κίνδυνος: μια συμφωνία που εφαρμόζεται πριν επικυρωθεί δίνει επιχειρήματα σε όσους λένε ότι οι Βρυξέλλες προχωρούν πιο γρήγορα από τους πολίτες τους.
Η σκέψη που μένει. Για την Ελλάδα, το ισοζύγιο είναι λεπτό. Οι ελληνικές εξαγωγές τροφίμων στη Mercosur ήταν μόλις 34,3 εκατ. ευρώ το 2024 και αντιμετώπιζαν δασμούς από 27% έως 55%. Προστατεύονται 21 ελληνικές γεωγραφικές ενδείξεις, ανάμεσά τους η φέτα, η μαστίχα Χίου και ο κρόκος Κοζάνης, με μεταβατική περίοδο για όσους χρησιμοποιούσαν ήδη το όνομα «φέτα» εκεί. Τον Ιανουάριο, την ώρα που η συμφωνία προκαλούσε αντιδράσεις στον ευρωπαϊκό αγροτικό κόσμο, οι Έλληνες αγρότες βρίσκονταν επίσης στους δρόμους. Η συμφωνία θα κριθεί από το αν ο μικρός Έλληνας παραγωγός θα φτάσει στο Σάο Πάολο πριν φτάσει περισσότερο νοτιοαμερικανικό κρέας στο ελληνικό ράφι.
GOOD TO KNOW
Μια διαπραγμάτευση μιας γενιάς: οι συνομιλίες ΕΕ–Mercosur ξεκίνησαν το 1999. Η πρώτη πολιτική συμφωνία ήρθε το 2019 και η τελική μορφή κλείδωσε στο Μοντεβιδέο τον Δεκέμβριο του 2024.
Τι είναι η Mercosur: η «Κοινή Αγορά του Νότου» ιδρύθηκε το 1991 με τη Συνθήκη της Ασουνσιόν από Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη. Η Βολιβία έγινε πλήρες μέλος το 2024, αλλά δεν καλύπτεται από τη συμφωνία με την ΕΕ.
Μια αγορά άνω των 700 εκατ. ανθρώπων: μαζί, ΕΕ και Mercosur δημιουργούν μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο.
