THE BULLET POINT "PREVIEW"
Στην Ευρώπη ο ιαματικός τουρισμός έχει μετεξελιχθεί σε ολοκληρωμένο μοντέλο φιλοξενίας, με funds και ξενοδοχειακούς ομίλους που αγοράζουν και διαχειρίζονται θέρετρα.
Στην Ελλάδα το Δημόσιο κατέχει τα μεγάλα ιαματικά ακίνητα. Ο επενδυτής αποκτά δικαίωμα εκμετάλλευσης για δεκαετίες, αλλά οι συμβάσεις καθυστερούν.
Στο εξωτερικό, όπου το κράτος στηρίζει τον κλάδο, όπως στην Ισπανία, το κάνει σε κλίμακα σχεδόν 200.000 διαμονών τον χρόνο.
Ο ιαματικός τουρισμός σε επίπεδο Ευρώπης έχει περάσει σε ενδιαφέρουσα φάση. Η αξία του δεν τελειώνει πλέον με το «ύδωρ». Απλώνεται στις υπηρεσίες διαμονής, στο καλό φαγητό, στο wellness και σε ό,τι άλλο ξοδεύει ο επισκέπτης όσο μένει εκεί. Πρόκειται δηλαδή για τη μετατροπή του μοντέλου σε κανονικότατο resort. Ιδιωτικοί όμιλοι αναλαμβάνουν τη λειτουργία ιστορικών ξενοδοχείων και ανοίγουν σε νέες χώρες. Σε χώρες όπως η Ιταλία, η Γερμανία και η Αυστρία, ο κλάδος προσελκύει σημαντικά κεφάλαια και επανεπενδύει.
Η Ελλάδα έχει τις ιαματικές πηγές. Διαθέτει πλέον και ιδιώτες που ενδιαφέρονται να επενδύσουν. Ωστόσο, οι επενδύσεις που καταγράφονται περνούν κυρίως από το Δημόσιο, είτε ως παραχώρηση ακινήτου είτε με κάποια μορφή επιδότησης. Διαγωνισμοί παίρνουν παρατάσεις και συμβάσεις μένουν σε εκκρεμότητα. Γενικά, το θέμα σπάνια συζητιέται.
Πώς το εξελίσσουν οι άλλοι στην Ευρώπη
Η περίπτωση της Ιταλίας έχει ενδιαφέρον. Σύμφωνα με την Unioncamere (Ένωση Ιταλικών Εμπορικών Επιμελητηρίων) και το ερευνητικό ινστιτούτο Isnart, οι ιαματικοί προορισμοί της χώρας εκτιμάται ότι συγκέντρωσαν το 2025 περίπου 24 εκατ. διανυκτερεύσεις, με τη δαπάνη των επισκεπτών να ξεπερνά τα 5 δισ. ευρώ. Το 60% της δαπάνης προήλθε από ξένους.
Τα επενδυτικά κεφάλαια δείχνουν έμπρακτο ενδιαφέρον για τον κλάδο. Το 2025 η εταιρεία επενδυτικών κεφαλαίων CVC και η Therme Group ίδρυσαν την κοινοπραξία Therme Horizon, με αποτίμηση πάνω από 1 δισ. ευρώ. Μέσω αυτής εξαγόρασαν τον Δεκέμβριο του 2025 τρία γερμανικά συγκροτήματα θερμών λουτρών. Στην Τοσκάνη το Terme di Saturnia δρομολογεί επενδύσεις 15 εκατ. ευρώ για το 2026 και το 2027. Στην Αυστρία ο ξενοδοχειακός όμιλος Falkensteiner μπαίνει στη διαχείριση της Therme Loipersdorf. Η ουγγρικής προέλευσης Ensana, που διαχειρίζεται ξενοδοχεία σε ιαματικά θέρετρα, ανοίγει φέτος στη Γερμανία και σχεδιάζει να διπλασιάσει το χαρτοφυλάκιό της έως το 2030.
Η εικόνα δεν είναι ρόδινη παντού. Στην Ουγγαρία οι επισκέψεις στα λουτρά έμειναν το 2025 περίπου 20% κάτω από το 2019. Στη Γαλλία ο κλάδος δίνει κάθε χρόνο μάχη για να μη μειωθεί η κάλυψη από την κρατική ασφάλιση. Ακόμα και όπου το κράτος πληρώνει, όμως, πληρώνει σε μεγάλη κλίμακα. Στην Ισπανία το πρόγραμμα του IMSERSO, του δημόσιου φορέα για υπηρεσίες σε ηλικιωμένους, επιδοτεί το 2026 197.000 διαμονές σε ιαματικά θέρετρα, με φαγητό και χρήση των λουτρών. Στη Σλοβακία σχεδόν δύο στους τρεις εγχώριους επισκέπτες των θέρετρων πλήρωσαν πέρσι μόνοι τους.
Όλες οι παραπάνω χώρες έχουν ένα κοινό. Μετρούν τα δεδομένα του κλάδου και ξέρουν πού βρίσκονται.
Στην Ελλάδα ο κρατικός παράγοντας κρατά τα κλειδιά
Εντός συνόρων, ο «θεματοφύλακας» του κλάδου είναι το ελληνικό Δημόσιο. Ο νόμος του 2006 έδωσε την κυριότητα των δημόσιων ιαματικών πόρων στον ΕΟΤ, ανεξάρτητα από το σε ποιον ανήκει το οικόπεδο. Τα μεγάλα ακίνητα με πηγές βρίσκονται σήμερα στην ΕΤΑΔ, την εταιρεία ακινήτων του Δημοσίου, και στο Υπερταμείο. Ο επενδυτής σπάνια αγοράζει. Παίρνει το ακίνητο με μίσθωση ή δικαίωμα επιφανείας για 40 έως 99 χρόνια. Για το ίδιο το νερό χρειάζεται συνήθως χωριστή σύμβαση με την ΕΤΑΔ. Η αξιοποίηση προϋποθέτει και έγκριση του πολεοδομικού σχεδιασμού με Προεδρικό Διάταγμα.
Ιδιωτικό ενδιαφέρον έχει υπάρξει. Ενδεικτικά, ο όμιλος Μήτση αναδείχθηκε πλειοδότης για τα λουτρά των Καμένων Βούρλων στις αρχές του 2023, με επένδυση 50 εκατ. ευρώ. Τον Φεβρουάριο του 2026 η σύμβαση εκκρεμούσε ακόμα. Δίπλα, στον Κονιαβίτη, η ισπανική Inmo Parck Invest σχεδιάζει έργα τουλάχιστον 200 εκατ. ευρώ. Ο διαγωνισμός για τις Θερμοπύλες βγήκε τον Μάιο του 2026 και η προθεσμία για προσφορές μετατέθηκε για τις 15 Δεκεμβρίου.
Ο δεύτερος δρόμος είναι η επιδότηση. Η δράση του Ταμείου Ανάκαμψης για ιαματικές εγκαταστάσεις έχει συνολική δημόσια δαπάνη 19,7 εκατ. ευρώ. Μόνο μέσα στο 2026 το υπουργείο Τουρισμού έχει εκδώσει τουλάχιστον τέσσερις αποφάσεις που μεταθέτουν τα χρονοδιαγράμματα των εγκεκριμένων σχεδίων. Το πρόγραμμα του ΟΠΕΚΑ για το 2026 προβλέπει λούσεις σε ιαματικές εγκαταστάσεις για 2.513 άτομα.
Στην Ελλάδα λειτουργούν ήδη επιχειρήσεις που επενδύουν και αναπτύσσονται. Το Thermae Sylla στην Αιδηψό συνδυάζει ιαματικό νερό με ξενοδοχείο πέντε αστέρων και εστίαση. Το Mitsis Galini στα Καμένα Βούρλα λειτουργεί ως wellness resort. Στον Πολιχνίτο της Λέσβου τα λουτρά «Ιπποκράτης» λειτουργούν με ιδιωτική διαχείριση από την TKC Koleksion.
Ωστόσο, η απόσταση από την Ευρώπη φαίνεται σε τρία σημεία:
- Το ιδιωτικό κεφάλαιο μπαίνει αλλιώς. Στο εξωτερικό τα funds αγοράζουν θέρετρα που ήδη λειτουργούν. Στην Ελλάδα οι μεγάλες ιδιωτικές επενδύσεις περιμένουν ακόμα να ξεκινήσουν.
- Έξω η αγορά μετριέται. Υπάρχουν στοιχεία για επισκέψεις, διανυκτερεύσεις και δαπάνη, και κρατικά προγράμματα που γεμίζουν τα θέρετρα. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει αντίστοιχη συγκεντρωτική εικόνα.
- Ο χρόνος κυλά αργά. Στα Καμένα Βούρλα η σύμβαση εκκρεμεί χρόνια μετά τον διαγωνισμό. Στις Θερμοπύλες η προθεσμία για προσφορές έχει ήδη μετατεθεί.
Το μοντέλο υπάρχει και δουλεύει. Στην Ελλάδα όμως τα μεγάλα δημόσια ακίνητα, εκεί όπου θα μπορούσε να αποκτήσει κλίμακα, παραμένουν σε αναμονή.
GOOD TO KNOW
Το ισπανικό μοντέλο. Το πρόγραμμα κοινωνικού ιαματικού τουρισμού του IMSERSO είχε το 2025 πληρότητα 93,55%, με πάνω από 250.000 αιτήσεις για τις διαθέσιμες θέσεις. Ο συνταξιούχος πληρώνει μέρος του πακέτου, που περιλαμβάνει διαμονή και φαγητό, και το κράτος καλύπτει τη διαφορά. Οι διαμονές γίνονται σε 85 θέρετρα.
Μητρώο πηγών. Το Υπουργείο Τουρισμού τηρεί Γενικό Μητρώο Ιαματικών Φυσικών Πόρων. Σε αυτό καταγράφονται για κάθε πηγή ο ιδιοκτήτης, ο μισθωτής ή ο παραχωρησιούχος, μαζί με τις αναλύσεις του νερού. Συγκεντρωτικά στοιχεία για το ποιος κατέχει πόσες πηγές δεν δημοσιεύονται.
