THE BULLET POINT "PREVIEW"
Η πρόταση της Επιτροπής θέλει να απαγορεύσει τις «παγίδες» του διαδικτύου, να κάνει ευκολότερη την ακύρωση συνδρομών και να επιτρέπει στον χρήστη να απενεργοποιεί λειτουργίες όπως η ατελείωτη κύλιση.
Όποιος θέλει πρόσβαση στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά παίζει με ευρωπαϊκούς κανόνες. Έτσι η προστασία του καταναλωτή γίνεται και εργαλείο ισχύος.
Η πρόταση αφορά και τα ελληνικά e-shops. Για όσα προσφέρουν συνδρομές, προβλέπει ευκολότερη ακύρωση online και ειδοποίηση πριν από τη χρέωση μετά τη δωρεάν δοκιμή.
Η πρώτη τελεία. Στις 11 Νοεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρόταση κανονισμού για την ψηφιακή δικαιοσύνη (Digital Fairness Act). Στο στόχαστρο μπαίνουν πρακτικές όπως οι ψεύτικες ενδείξεις ότι ένα προϊόν εξαντλείται και οι δωρεάν δοκιμές που καταλήγουν σε χρέωση χωρίς έγκαιρη υπενθύμιση. Η πρόταση προβλέπει ευκολότερη ακύρωση συνδρομών online και δυνατότητα για τον χρήστη να απενεργοποιεί λειτουργίες όπως η ατελείωτη κύλιση. Βάζει επίσης όρια στη διαφήμιση προς ανηλίκους και αυστηρότερους κανόνες για το influencer marketing: το εμπορικό περιεχόμενο θα δηλώνεται καθαρά και ευθύνες θα έχουν και οι επιχειρήσεις πίσω από την προώθηση.
Η δεύτερη τελεία. Οι νέοι κανόνες θα αφορούν όποιον πουλά σε Ευρωπαίους καταναλωτές, όπου κι αν έχει την έδρα του. Την ίδια ημέρα, με χωριστή πρόταση, η Επιτροπή ζήτησε να μπορεί η ίδια να ερευνά μεγάλες υποθέσεις που αφορούν πολλές χώρες της ΕΕ και να επιβάλλει πρόστιμα έως 6% του παγκόσμιου ετήσιου τζίρου. Και οι δύο προτάσεις θα περάσουν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη. Η Επιτροπή και οι εθνικές αρχές έχουν ήδη κινηθεί εναντίον μεγάλων πλατφορμών. Το 2025, για παράδειγμα, το ευρωπαϊκό δίκτυο αρχών προστασίας καταναλωτή ειδοποίησε τη Shein για πρακτικές που, κατά την εκτίμησή του, παραβιάζουν το ευρωπαϊκό δίκαιο καταναλωτή, όπως οι ψεύτικες εκπτώσεις και οι ψεύτικες προθεσμίες αγοράς.
Η γραμμή. Η Ευρώπη έχασε τον αγώνα για να φτιάξει τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες. Οι περισσότερες είναι αμερικανικές ή κινεζικές. Κρατά όμως κάτι που αυτές χρειάζονται: μια ενιαία αγορά περίπου 450 εκατομμυρίων ανθρώπων. Όποιος θέλει πρόσβαση σε αυτήν παίζει με ευρωπαϊκούς κανόνες. Έτσι η προστασία του καταναλωτή γίνεται και εργαλείο ισχύος. Δεν είναι δασμός, αλλά αλλάζει τον τρόπο που βγάζουν χρήματα εταιρείες στην άλλη άκρη του κόσμου. Αν η ακύρωση μιας συνδρομής γίνει εύκολη, αλλάζει και το πόσα υπολογίζει να εισπράξει μια πλατφόρμα από τις αυτόματες ανανεώσεις.
Η άλλη ανάγνωση. Η δύναμη των κανόνων έχει και κόστος. Τον Δεκέμβριο του 2025, μετά το πρόστιμο της ΕΕ στην πλατφόρμα X, η Ουάσιγκτον προειδοποίησε ότι μπορεί να επιβάλει τέλη ή περιορισμούς σε ευρωπαϊκές υπηρεσίες. Και μέσα στην Ευρώπη, η BusinessEurope προειδοποιεί ότι η νέα πρόταση επικαλύπτεται με κανόνες που ήδη ισχύουν, την ώρα που οι Βρυξέλλες υπόσχονται απλοποίηση. Το ίδιο κόστος συμμόρφωσης έχει πολύ διαφορετικό βάρος για ένα μικρό e-shop και για μια πλατφόρμα με εκατομμύρια πελάτες.
Η σκέψη που μένει. Οι Έλληνες καταναλωτές αγοράζουν από τις ίδιες παγκόσμιες πλατφόρμες με όλους τους Ευρωπαίους, και μια μικρή χώρα δύσκολα θα μπορούσε μόνη της να επιβάλει κανόνες σε έναν ψηφιακό κολοσσό. Ως μέρος της ΕΕ, μπορεί. Για ένα ελληνικό e-shop με συνδρομές, η αλλαγή θα φανεί στην οθόνη του πελάτη. Εφόσον εγκριθεί η πρόταση, το κατάστημα θα πρέπει να του δίνει έναν απλό τρόπο να ακυρώνει online και να τον ειδοποιεί πριν αρχίσει να χρεώνεται για μια δωρεάν δοκιμή. Για όποιον στηρίζει τα έσοδά του στις αυτόματες ανανεώσεις, το ερώτημα είναι πόσοι πελάτες θα μείνουν όταν η έξοδος γίνει εύκολη.
GOOD TO KNOW
Η καθηγήτρια νομικής Anu Bradford ονόμασε «φαινόμενο των Βρυξελλών» τη διάδοση των ευρωπαϊκών κανόνων πέρα από την ΕΕ. Μια εταιρεία μπορεί να εφαρμόσει το ίδιο πρότυπο και σε άλλες αγορές, επειδή της κοστίζει λιγότερο από το να διατηρεί διαφορετικά συστήματα.
Η νέα πρόταση έρχεται να συμπληρώσει τους δύο μεγάλους ψηφιακούς νόμους της ΕΕ: τον DSA, που ορίζει τις υποχρεώσεις των ψηφιακών πλατφορμών απέναντι στους χρήστες και στο περιεχόμενο, και τον DMA, που ρυθμίζει τον ανταγωνισμό στις ψηφιακές αγορές.
