THE BULLET POINT "PREVIEW"
Η Christine Lagarde αποχωρεί στις 7 Φεβρουαρίου 2027, εννέα μήνες νωρίτερα. Μέσα σε λίγους μήνες αλλάζουν τρία από τα έξι μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, μεταξύ τους και η πρόεδρος.
Οι δύο επίσημοι υποψήφιοι για την προεδρία είναι ο Ισπανός Pablo Hernández de Cos και ο Ολλανδός Klaas Knot. Τρεις θέσεις που ανοίγουν μαζί δύσκολα διαπραγματεύονται χωριστά.
Τη διαδικασία την άνοιξε ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης. Για την Ελλάδα, η σύνθεση της επόμενης ΕΚΤ έχει ιδιαίτερη σημασία, όπως έδειξε η εξαίρεση που επέτρεψε την αγορά ελληνικών ομολόγων στην πανδημία.
Η πρώτη τελεία. Στις 29 Οκτωβρίου, η Christine Lagarde ανακοίνωσε ότι αποχωρεί από την προεδρία της ΕΚΤ στις 7 Φεβρουαρίου 2027, περίπου εννέα μήνες πριν λήξει η θητεία της. Εξήγησε ότι δεν μπορεί πλέον να μείνει ουδέτερη, όπως απαιτεί η θέση, και ότι θέλει να μιλά ελεύθερα για ζητήματα πέρα από τη νομισματική πολιτική. Νωρίτερα, η Isabel Schnabel είχε ανακοινώσει ότι φεύγει στις 3 Ιανουαρίου για το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ενώ η θητεία του επικεφαλής οικονομολόγου Philip Lane λήγει τον Μάιο. Οι δύο επίσημοι υποψήφιοι για την προεδρία είναι ο Ισπανός Pablo Hernández de Cos, γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, και ο Ολλανδός Klaas Knot, πρώην διοικητής της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας.
Η δεύτερη τελεία. Τη διαδικασία για την προεδρία την άνοιξε ο πρόεδρος του Eurogroup, ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης. Μέχρι την προθεσμία της 6ης Νοεμβρίου κατατέθηκαν οι δύο υποψηφιότητες, και το Eurogroup τις εξέτασε για πρώτη φορά στις 9 Νοεμβρίου. Στη συνέχεια το Συμβούλιο διατυπώνει σύσταση, ακολουθεί διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την ΕΚΤ, και τον διορισμό τον κάνουν οι ηγέτες της ευρωζώνης με ενισχυμένη ειδική πλειοψηφία. Οι ηγέτες συναντώνται στις 26–27 Νοεμβρίου. Ο Γερμανός καγκελάριος Friedrich Merz έχει πει ότι Βερολίνο και Παρίσι βρίσκονται σε εντατικές συζητήσεις, και η γερμανική κυβέρνηση ζητά «επαρκή» εκπροσώπηση στην ηγεσία της ΕΚΤ. Τρεις θέσεις που ανοίγουν μαζί δύσκολα διαπραγματεύονται χωριστά.
Η γραμμή. Η ΕΚΤ είναι ο θεσμός που η Ευρώπη έχτισε για να αποφασίζει ανεξάρτητα από τις κυβερνήσεις. Τα πρόσωπα που αναλαμβάνουν αυτές τις αποφάσεις, όμως, τα επιλέγουν οι ίδιες οι κυβερνήσεις, και φέτος οι μισές θέσεις της Εκτελεστικής Επιτροπής αλλάζουν ταυτόχρονα. Το ποιος θα καθίσει πού θα επηρεάσει για χρόνια πόσο αυστηρή ή πόσο ευέλικτη θα είναι η ΕΚΤ. Γι’ αυτό οι μεγάλες χώρες δεν διαπραγματεύονται απλώς πρόσωπα. Διαπραγματεύονται την ισορροπία ανάμεσα σε όσους ανησυχούν πρώτα για τον πληθωρισμό και σε όσους ανησυχούν πρώτα για το κόστος δανεισμού.
Η άλλη ανάγνωση. Η ΕΚΤ δεν είναι ένας άνθρωπος. Τις αποφάσεις για τα επιτόκια τις παίρνει το Διοικητικό Συμβούλιο, όπου συμμετέχουν και οι διοικητές των εθνικών κεντρικών τραπεζών, και οι θεσμικοί κανόνες περιορίζουν την προσωπική ατζέντα κάθε προέδρου. Και οι δύο υποψήφιοι είναι έμπειροι κεντρικοί τραπεζίτες, όχι πολιτικά πρόσωπα. Το παζάρι μπορεί να είναι πολιτικό, όμως η καθημερινή λειτουργία της τράπεζας είναι πολύ πιο τεχνοκρατική απ’ όσο δείχνουν οι διαπραγματεύσεις.
Η σκέψη που μένει. Για την Ελλάδα, η ΕΚΤ δεν είναι μακρινός θεσμός. Τον Μάρτιο του 2020, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ έκανε εξαίρεση για τα ελληνικά ομόλογα και τα ενέταξε στο έκτακτο πρόγραμμα αγορών της πανδημίας, παρότι η χώρα δεν είχε επενδυτική βαθμίδα. Αυτό δίνει περιεχόμενο στη διαδοχή για την Αθήνα. Ο επόμενος πρόεδρος θα κληθεί να διαμορφώσει συναίνεση στο ίδιο όργανο όταν μια νέα κρίση δοκιμάσει ξανά το κόστος δανεισμού στην ευρωζώνη.
GOOD TO KNOW
Η ΕΚΤ λειτουργεί από το 1998 με έδρα τη Φρανκφούρτη. Μέχρι σήμερα είχε τέσσερις προέδρους: τον Ολλανδό Wim Duisenberg, τον Γάλλο Jean-Claude Trichet, τον Ιταλό Mario Draghi και τη Γαλλίδα Christine Lagarde.
Τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής έχουν θητεία οκτώ ετών, που δεν ανανεώνεται, ώστε να μην εξαρτώνται από την επανεκλογή τους.
Ο Έλληνας Λουκάς Παπαδήμος ήταν αντιπρόεδρος της ΕΚΤ από το 2002 έως το 2010.
