Η Παρασκευή που περισσεύει

Μια διεθνής μελέτη με 2.896 εργαζόμενους σε 141 οργανισμούς βρήκε ανθρώπους λιγότερο κουρασμένους όταν μειώθηκαν οι ώρες χωρίς να μειωθεί ο μισθός. Το πραγματικό πείραμα όμως δεν έγινε την Παρασκευή. Έγινε στις άλλες τέσσερις μέρες.

Η Παρασκευή που περισσεύει

THE BULLET POINT "PREVIEW"

Σε μια διεθνή δοκιμή με 2.896 εργαζόμενους, όσοι δούλεψαν περίπου πέντε ώρες λιγότερες με τον ίδιο μισθό δήλωσαν λιγότερη εξουθένωση και μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη δουλειά. Στο τέλος της εξάμηνης δοκιμής, περίπου εννιά στους δέκα οργανισμούς κράτησαν το μοντέλο.

Το κλειδί δεν ήταν η ελεύθερη Παρασκευή αλλά η αναδιοργάνωση των άλλων τεσσάρων ημερών. Η παραγωγικότητα των επιχειρήσεων δεν μετρήθηκε.

Το 2025 η Ελλάδα είχε τη μεγαλύτερη μέση πραγματική εβδομάδα εργασίας στην ΕΕ, με 39,6 ώρες στην κύρια εργασία, έναντι 35,9 στην Ένωση.

5 MIN READ

Παρασκευή, λίγο πριν από τις πέντε. Έρχεται μια πρόσκληση για σύσκεψη. Ο τίτλος γράφει «Σύντομος συντονισμός» και το ημερολόγιο έχει κλείσει σαράντα πέντε λεπτά. Μπαίνουμε επτά άνθρωποι. Οι δύο ξέρουν γιατί είμαστε εκεί, ο ένας μιλάει, και στο τέλος συμφωνούμε να ξαναδούμε το θέμα τη Δευτέρα. Στις έξι η εβδομάδα θα θεωρείται πλήρης. Το αν όλες οι ώρες της ήταν απαραίτητες είναι άλλη συζήτηση.

Όταν ακούω για τετραήμερη εργασία, αυτή τη σύσκεψη σκέφτομαι πρώτη. Μετά σκέφτομαι την υπάλληλο στο φαρμακείο της γειτονιάς, που την ίδια ώρα έχει ακόμη κόσμο στην ουρά. Η δική της Παρασκευή δύσκολα θα μικρύνει με μια καλύτερη ατζέντα. Η τετραήμερη εργασία ξεκινά συνήθως ως συζήτηση για την Παρασκευή. Στην πραγματικότητα είναι συζήτηση για τις άλλες τέσσερις μέρες.

Τι έγινε όταν αφαιρέθηκαν πέντε ώρες

Τον Ιούλιο του 2025, το επιστημονικό περιοδικό Nature Human Behaviour δημοσίευσε μια μελέτη για την τετραήμερη εβδομάδα. Οι ερευνητές παρακολούθησαν 2.896 εργαζόμενους σε 141 οργανισμούς από έξι χώρες: την Αυστραλία, τον Καναδά, την Ιρλανδία, τη Νέα Ζηλανδία, τη Βρετανία και τις ΗΠΑ. Για έξι μήνες, οι εργαζόμενοι δούλεψαν κατά μέσο όρο περίπου πέντε ώρες λιγότερες την εβδομάδα, με τον ίδιο μισθό. Δήλωσαν λιγότερη εξουθένωση, μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη δουλειά τους και καλύτερη ψυχική και σωματική υγεία. Στις 12 εταιρείες που έμειναν στο πενθήμερο για σύγκριση δεν φάνηκε κάτι αντίστοιχο. Και κάτι ακόμη: στο τέλος της εξάμηνης δοκιμής, περίπου εννιά στους δέκα οργανισμούς κράτησαν το τετραήμερο.

Το πιο χρήσιμο εύρημα όμως βρίσκεται πριν από την έναρξη του πειράματος. Οι οργανισμοί είχαν ήδη δουλέψει πάνω στο πώς θα ξαναμοίραζαν τον χρόνο τους. Ξαναείδαν διαδικασίες, συσκέψεις και τρόπους συνεργασίας. Αυτό που δοκιμάστηκε, δηλαδή, δεν ήταν απλώς ένα μικρότερο ωράριο. Ήταν ένα μικρότερο ωράριο μαζί με έναν διαφορετικό τρόπο δουλειάς.

Η Παρασκευή δεν χαρίζεται

Αυτό σημαίνει ότι πριν χαρίσεις σε κάποιον την Παρασκευή, πρέπει να κοιτάξεις τι του ζητάς από Δευτέρα έως Πέμπτη. Γιατί στέλνει δύο φορές τα ίδια στοιχεία, πρώτα σε ένα αρχείο και μετά σε μια φόρμα; Ποιος εγκρίνει κάτι όταν λείπει ο ένας άνθρωπος που το εγκρίνει συνήθως; Και πόσοι από τους επτά του «σύντομου συντονισμού» χρειάζεται πραγματικά να είναι εκεί;

Είναι ερωτήσεις κάπως άχαρες για μια συζήτηση που υπόσχεται τριήμερο. Είναι όμως οι ερωτήσεις που πρέπει να απαντηθούν τη Δευτέρα το πρωί. Και είναι ο λόγος που η τετραήμερη εβδομάδα ενδιαφέρει τις επιχειρήσεις περισσότερο απ’ όσο φαίνεται. Δεν είναι μόνο ένα επιχείρημα για να κρατήσουν τους καλούς τους ανθρώπους. Είναι ένας καθρέφτης για το πόσος χρόνος χάνεται στον τρόπο που έχουν οργανώσει τη δουλειά.

Τέσσερις μέρες, δύο διαφορετικές εβδομάδες

Μπορείς να δουλεύεις τέσσερις μέρες επειδή μειώθηκαν οι ώρες σου. Μπορείς επίσης να δουλεύεις τέσσερις μέρες επειδή οι ώρες της πέμπτης μοιράστηκαν στις υπόλοιπες. Στο ημερολόγιο βλέπεις το ίδιο κενό. Τη διαφορά την καταλαβαίνεις στις επτά το βράδυ της Τετάρτης, όταν πρέπει να πάρεις το παιδί, να περάσεις από το σούπερ μάρκετ ή απλώς να καθίσεις κάπου.

Το Βέλγιο διάλεξε τον δεύτερο δρόμο. Από το 2022 οι εργαζόμενοι μπορούν να ζητήσουν να βγάζουν τις ίδιες ώρες σε τέσσερις μεγαλύτερες μέρες. Το Τόκιο, από τον Απρίλιο του 2025, δίνει στους δημοτικούς του υπαλλήλους μια ελεύθερη εργάσιμη μέρα την εβδομάδα, αρκεί να συμπληρώνουν τις ώρες τους. Η μελέτη εξέτασε τον πρώτο δρόμο: λιγότερες ώρες με τον ίδιο μισθό. Εκεί ανήκουν τα ευρήματά της, και όχι σε κάθε πρόγραμμα που λέγεται «τετραήμερο».

Το Excel θέλει κι αυτό μια απάντηση

Οι εργαζόμενοι ένιωσαν καλύτερα, και αυτό έχει σημασία. Η μελέτη όμως αφήνει ανοιχτό το ερώτημα που θα κάνει όποιος πληρώνει τη μισθοδοσία: τι έγινε με την παραγωγικότητα της επιχείρησης; Αυτό δεν μετρήθηκε. Οι οργανισμοί μπήκαν στη δοκιμή με δική τους επιλογή. Ήταν κυρίως μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις σε αγγλόφωνες χώρες, πιθανότατα πιο πρόθυμες να αλλάξουν από τον μέσο όρο. Και οι εργαζόμενοι απάντησαν οι ίδιοι για το πώς ένιωθαν. Για να ξέρουμε πώς στέκεται το μοντέλο σε κάθε δουλειά, χρειάζεται να μάθουμε και τι συνέβη στις παραγγελίες, στην εξυπηρέτηση και στο κόστος της βάρδιας.

Η πέμπτη μέρα κάπου πηγαίνει

Στο γραφείο μπορείς να καταργήσεις μια περιττή σύσκεψη. Στο ξενοδοχείο, κάποιος πρέπει να είναι στη ρεσεψιόν όταν φτάνει η τελευταία πτήση. Μπορεί κι εκεί να γίνει τετραήμερο, με άλλο μοίρασμα των βαρδιών ή με περισσότερο προσωπικό. Το ενδιαφέρον είναι ποιος καλύπτει τη διαφορά. Αν εσύ κλείνεις τον υπολογιστή την Πέμπτη και η συνάδελφος που μένει πίσω παίρνει άλλα τρία τηλεφωνήματα, εκείνη ξέρει πολύ καλά πού πήγε ένα κομμάτι από την Παρασκευή σου.

Και εμείς;

Την ώρα που αλλού πειραματίζονται με το πώς θα χωρέσει η δουλειά σε τέσσερις μέρες, εμείς παραμένουμε οι Ευρωπαίοι που περνούν τις περισσότερες ώρες στη δουλειά. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025 η Ελλάδα είχε τη μεγαλύτερη μέση πραγματική εβδομάδα εργασίας στην ΕΕ, με 39,6 ώρες στην κύρια εργασία, έναντι 35,9 στην Ένωση. Και ενώ αλλού η κουβέντα αφορά την τέταρτη μέρα, εδώ ο νόμος του 2023 άνοιξε την πόρτα για έκτη μέρα σε επιχειρήσεις που λειτουργούν συνεχώς.

Ο μέσος όρος κρύβει διαφορετικούς ανθρώπους. Μέσα του είναι και οι πολλοί αυτοαπασχολούμενοι της χώρας. Για όποιον κρατά μόνος του ένα μαγαζί, το να κλείσει μια μέρα έχει άλλη αριθμητική από το να αδειάσει μια μέρα στο ημερολόγιο ενός γραφείου. Και οι δύο όμως ξέρουν πόσο συχνά μια δουλειά που θα έπαιρνε δέκα λεπτά τους κράτησε εκεί μέχρι το βράδυ. Μήπως λοιπόν, πριν συζητήσουμε για την Παρασκευή, πρέπει να κοιτάξουμε καλύτερα τι ακριβώς κάνουμε από Δευτέρα έως Πέμπτη;

Η τετραήμερη εβδομάδα μοιάζει να χαρίζει μια Παρασκευή. Στην πραγματικότητα ζητά κάτι δυσκολότερο: να αποδείξουμε τι κάναμε με τις άλλες τέσσερις μέρες, και να δούμε ποιος πλήρωσε τη διαφορά.

Θα ήθελα να δω μια τέτοια δοκιμή σε ένα ελληνικό γραφείο ή κατάστημα. Στο τέλος θα ρωτούσα κι εκείνη που σχόλασε τελευταία την Παρασκευή: πόση δουλειά γλιτώσαμε και πόση έπεσε σ’ εσένα;

GOOD TO KNOW

Ολλανδία: είχε το 2025 τη μικρότερη πραγματική εβδομάδα εργασίας στην ΕΕ, με 31,9 ώρες κατά μέσο όρο, σχεδόν οκτώ ώρες λιγότερες από την Ελλάδα.

Βέλγιο: ο ίδιος νόμος του 2022 που έφερε το τετραήμερο με μεγαλύτερες μέρες καθιέρωσε και το «δικαίωμα αποσύνδεσης». Στις επιχειρήσεις με 20 και περισσότερους εργαζόμενους, οι εργαζόμενοι δεν υποχρεούνται να απαντούν σε email και μηνύματα μετά το ωράριο.

Τόκιο: μαζί με το τετραήμερο, η μητροπολιτική κυβέρνηση έδωσε και μια ρύθμιση για γονείς με παιδιά στις πρώτες τάξεις του δημοτικού: μπορούν να μειώνουν την ημερήσια εργασία τους έως δύο ώρες, με αντίστοιχη μείωση αποδοχών.

Συνδεθείτε εδώ
ή αποκτήστε ετήσια συνδρομή εδώ.
THETOTALBUSINESS
Επισκόπηση απορρήτου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για να σας παρέχουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία χρήστη. Οι πληροφορίες των cookies αποθηκεύονται στο πρόγραμμα περιήγησής σας και εκτελούν λειτουργίες όπως η αναγνώρισή σας όταν επιστρέφετε στον ιστότοπό μας και βοηθώντας την ομάδα μας να καταλάβει ποια τμήματα του ιστότοπου μας θεωρείτε πιο ενδιαφέροντα και χρήσιμα.