Η αποσύνδεση είναι η νέα πολυτέλεια

Δεν μας λείπει μόνο η ησυχία. Μας λείπει ο εαυτός που ακούγαμε μέσα σε αυτήν. Το να μη χρειάζεται να απαντήσεις έχει γίνει προνόμιο.

Η αποσύνδεση είναι η νέα πολυτέλεια

THE BULLET POINT "PREVIEW"

Στο Grand Velas Riviera Maya όποιος θέλει πλήρη αποσύνδεση αφήνει τις συσκευές του σε κουτί με δύο κλειδιά, υπό την επίβλεψη ειδικού «Reset Concierge».

Η HMD επανέφερε το 2023 το Nokia 2660 Flip και το παρουσίασε ως εργαλείο αποτοξίνωσης από το smartphone.

Στην Ελλάδα ο ν. 4808/2021 δίνει στον τηλεργαζόμενο δικαίωμα αποσύνδεσης: μπορεί να μην επικοινωνεί για τη δουλειά εκτός ωραρίου και κατά τις νόμιμες άδειές του.

5 MIN READ

Υπήρχε μια εποχή που το τηλέφωνο ζούσε στο χολ. Είχε μια θέση στο σπίτι, ένα τραπεζάκι, ένα κεντητό πετσετάκι από κάτω και ένα καλώδιο που δεν έφτανε ποτέ ως το δωμάτιό σου, όσο κι αν το τέντωνες. Αν χτυπούσε και δεν ήσουν εκεί, δεν ήσουν εκεί. Τελεία. Κανείς δεν θύμωνε. Θα ξαναπαίρνανε.

Η απουσία ήταν η φυσική κατάσταση του ανθρώπου και η επικοινωνία ήταν η εξαίρεση. Ήταν μια μικρή γιορτή που είχε αρχή και τέλος. Ανάμεσα στα τηλεφωνήματα υπήρχε κάτι που τότε δεν είχε όνομα, γιατί δεν χρειαζόταν: χρόνος μόνο δικός σου.

Σήμερα αυτός ο χρόνος έχει γίνει προϊόν. Και, όπως όλα τα σπάνια προϊόντα, είναι ακριβός. Η αγορά έχει ήδη καταλάβει την αντιστροφή: όσο περισσότερο η σύνδεση γίνεται αυτονόητη, τόσο μεγαλύτερη αξία μπορεί να αποκτήσει η οργανωμένη απουσία της.

Ορισμένα πολυτελή ξενοδοχεία προσφέρουν πλέον την αποσύνδεση ως μέρος της εμπειρίας. Στα θέρετρα Miraval του ομίλου Hyatt η χρήση προσωπικών ψηφιακών συσκευών περιορίζεται στα δωμάτια και σε συγκεκριμένους χώρους. Στο Grand Velas Riviera Maya στο Μεξικό ο επισκέπτης που επιλέγει το πρόγραμμα ψηφιακής αποτοξίνωσης έχει δικό του «Reset Concierge». Αν θέλει πλήρη αποσύνδεση, οι συσκευές του κλειδώνονται σε ειδικό κουτί με δύο κλειδιά, ένα για εκείνον και ένα για τη ρεσεψιόν, όπως κάποτε ο θυρωρός έπαιρνε τα παλτά. Το πρόγραμμα κοστίζει από 1.047 δολάρια το άτομο τη βραδιά σε δίκλινη διαμονή, μαζί με τη σουίτα. Βάλαμε δηλαδή τιμή σε κάτι που οι γονείς μας είχαν τζάμπα. Το Global Wellness Summit ανέδειξε την «αναλογική ευεξία» ως την πρώτη τάση ευεξίας του 2025. Εκτιμά ότι θα επηρεάσει τα ταξίδια, την τεχνολογία, τη δημόσια πολιτική, ακόμη και τον τρόπο που σχεδιάζουμε τα σπίτια μας.

Όμως αυτή η πολυτέλεια, όπως όλες, δεν μοιράζεται εξίσου. Όταν υπάρχει κάποιος να απαντήσει για σένα, ένα Σαββατοκύριακο χωρίς κινητό είναι πιο εύκολο. Όταν από την απάντησή σου εξαρτάται η επόμενη δουλειά, η σιωπή μπορεί να έχει κόστος. Η ησυχία, όπως ο χρόνος, έχει γίνει και ζήτημα θέσης, χωρίς να το πολυσυζητάμε.

Κάποιες χώρες προσπάθησαν να βάλουν όρια με νόμους, και όλες στον ίδιο χώρο: στη δουλειά. Η Γαλλία έγραψε το «δικαίωμα στην αποσύνδεση» στην εργατική νομοθεσία και ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2017. Η Αυστραλία το θέσπισε τον Αύγουστο του 2024 για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις και τον Αύγουστο του 2025 το επέκτεινε και στις μικρές, παρά τις έντονες αντιδράσεις των εργοδοτών. Ο νόμος της δεν απαγορεύει στον εργοδότη να επικοινωνήσει. Δίνει στον εργαζόμενο το δικαίωμα να μη διαβάσει και να μην απαντήσει εκτός ωραρίου, εφόσον η άρνησή του είναι εύλογη. Στην Ελλάδα το δικαίωμα αποσύνδεσης υπάρχει από τον ν. 4808/2021 για όσους δουλεύουν με τηλεργασία. Και οι τρεις νόμοι λένε κάτι κοινό: η απουσία δεν είναι πια αυτονόητη. Πρέπει να την προστατεύει κάποιος κανόνας.

Η ίδια στροφή φαίνεται στα ίδια τα κινητά. Η HMD, που κατασκευάζει σήμερα τα Nokia, ξανάβγαλε το 2023 το Nokia 2660 Flip σε νέα χρώματα και το παρουσίασε ως εργαλείο «αποτοξίνωσης» από το smartphone. Το 2024 επανέφερε το Nokia 3210 για να γιορτάσει τα 25 χρόνια του, ένα κινητό που για πολλούς από εμάς θυμίζει πρώτους έρωτες και μηνύματα μετρημένα σε χαρακτήρες. Η αμερικανική Light άρχισε τον Μάρτιο του 2025 να στέλνει το Light Phone III, ένα κινητό χωρίς social media, browser και email, και δεν το πουλάει φθηνά. Σε όλη την ιστορία της τεχνολογίας πληρώναμε περισσότερα για να πάρουμε περισσότερα. Τώρα πληρώνουμε περισσότερα για να πάρουμε λιγότερα.

Η νοσταλγία, που είναι πάντα πιο έξυπνη απ’ όσο της αναγνωρίζουμε, εξηγεί το γιατί. Η νοσταλγία σπάνια αφορά το παρελθόν. Είναι ένας τρόπος να πούμε τι μας λείπει στο παρόν. Δεν μας λείπει το καλώδιο στο χολ αλλά η αναμονή. Μας λείπει η βαρεμάρα, εκείνη η γόνιμη, ήσυχη βαρεμάρα όπου γεννιούνταν οι ιδέες, τα όνειρα και καμιά φορά και οι αποφάσεις της ζωής μας. Σήμερα δεν βαριόμαστε ποτέ. Γεμίζουμε κάθε κενό με μια οθόνη, στην ουρά, στο φανάρι, στο ασανσέρ, πριν κοιμηθούμε. Και μαζί με τα κενά χάσαμε κι αυτό που κατοικούσε μέσα τους.

Πίσω από όλα αυτά υπάρχει όμως κάτι πιο ελπιδοφόρο απ’ όσο φαίνεται. Οι άνθρωποι δεν θέλουν απλώς να ξεφύγουν από την τεχνολογία. Θέλουν να ξαναβρούν την ικανότητα να είναι μόνοι με τον εαυτό τους χωρίς να τρομάζουν. Να κάτσουν κάπου και να μη χρειάζονται τίποτα. Αυτό που αγοράζουμε, τελικά, δεν είναι η απουσία σήματος. Είναι η ελπίδα ότι, αν σωπάσουν όλα τα άλλα, θα ακούσουμε επιτέλους τι λέμε εμείς στον εαυτό μας. Η νέα πολυτέλεια δεν είναι το βουνό, η θάλασσα ή η βίλα με την πισίνα. Είναι μια ώρα την ημέρα που δεν ανήκει σε κανέναν άλλον.

Για τις επιχειρήσεις αυτό δεν είναι μόνο ευκαιρία αλλά και καθρέφτης. Θα υπάρχουν πάντα εταιρείες που θα πουλάνε την ησυχία ως εμπειρία πολυτελείας, και καλά θα κάνουν. Οι σημαντικότερες όμως θα είναι αυτές που θα πάψουν να την παίρνουν από τους ανθρώπους τους: δεν θα στέλνουν μηνύματα τα μεσάνυχτα και δεν θα μετρούν την αφοσίωση με την ταχύτητα της απάντησης. Μια εταιρεία που σέβεται τη σιωπή των εργαζομένων της λέει κάτι πολύ συγκεκριμένο για το τι θεωρεί άνθρωπο.

Ίσως λοιπόν να μη χρειαζόμαστε άλλο ένα κουτί για τα κινητά στη ρεσεψιόν. Ίσως χρειαζόμαστε απλώς να θυμηθούμε το τηλέφωνο στο χολ. Όταν χτυπούσε κι εμείς λείπαμε, ο κόσμος δεν χαλούσε. Απλώς περίμενε. Και εμείς, όσο περίμενε, ζούσαμε.

GOOD TO KNOW

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε τον Ιανουάριο του 2021 από την Κομισιόν να προτείνει ευρωπαϊκό νόμο για το δικαίωμα στην αποσύνδεση. Η Κομισιόν άνοιξε διάλογο με εργοδότες και συνδικάτα σε δύο φάσεις: την πρώτη από τον Απρίλιο ως τον Ιούνιο του 2024 και τη δεύτερη από τις 25 Ιουλίου ως τις 6 Οκτωβρίου 2025. Η ΕΕ δεν έχει ακόμη θεσπίσει ειδική νομοθεσία για το δικαίωμα στην αποσύνδεση.

Συνδεθείτε εδώ
ή αποκτήστε ετήσια συνδρομή εδώ.
THETOTALBUSINESS
Επισκόπηση απορρήτου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για να σας παρέχουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία χρήστη. Οι πληροφορίες των cookies αποθηκεύονται στο πρόγραμμα περιήγησής σας και εκτελούν λειτουργίες όπως η αναγνώρισή σας όταν επιστρέφετε στον ιστότοπό μας και βοηθώντας την ομάδα μας να καταλάβει ποια τμήματα του ιστότοπου μας θεωρείτε πιο ενδιαφέροντα και χρήσιμα.