Το αεροπορικό εισιτήριο γίνεται ο νέος φοροεισπράκτορας της Ευρώπης

Με το τέλος των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών μέσα στο 2026 ανεβαίνει αισθητά το περιβαλλοντικό κόστος των αεροπορικών εταιριών. Την ίδια ώρα, πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν ευφάνταστους τρόπους να εισπράξουν κάτι μέσα από τα εισιτήρια. Από την Αθήνα και τη Χάγη ως το Παρίσι και τις Βρυξέλλες, το εισιτήριο έχει γίνει πεδίο είσπραξης για όλους.

Το αεροπορικό εισιτήριο γίνεται ο νέος φοροεισπράκτορας της Ευρώπης

THE BULLET POINT "PREVIEW"

Το 2026 καταργήθηκε η τακτική δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπών στις αεροπορικές, με το κόστος να αυξάνεται από 11% έως 39% στους μεγάλους ομίλους.

Το φορολογικό σχέδιο της Ολλανδίας για το 2027 προβλέπει 59,43 ευρώ για τις μακρινές πτήσεις, ενώ Γαλλία και Βέλγιο έχουν ήδη αυξήσει τους δικούς τους.

Η Ryanair μεταφέρει αεροπλάνα σε χώρες με χαμηλότερους φόρους, ενώ αναμένει πρόσθετη επιβάρυνση περίπου 300 εκατ. ευρώ στη χρήση έως τον Μάρτιο του 2027.

5 MIN READ

Το 2026 καταργήθηκε η τακτική δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπών στις αεροπορικές για τις ενδοευρωπαϊκές πτήσεις, η οποία ίσχυε επί σειρά ετών. Το αποτέλεσμα φαίνεται στα οικονομικά τους μεγέθη. Στην Aegean το κόστος για εκπομπές έφτασε στο εννιάμηνο τα 73,3 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 39%.

Ωστόσο, το κόστος του άνθρακα αποτελεί μόνο ένα μέρος του λογαριασμού. Πάνω σε αυτόν, οι εθνικές κυβερνήσεις προσθέτουν τους δικούς τους φόρους, επιδιώκοντας να αποσπάσουν μερίδιο από έναν τουρισμό που μεγαλώνει χρόνο με τον χρόνο. Σε αρκετές χώρες ο φόρος στα εισιτήρια αυξάνεται, ενώ ακόμη και εκεί που μειώνεται, η επιβάρυνση του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (ETS) μπορεί να περιορίσει το όφελος της μείωσης. Μέρος της επιβάρυνσης μπορεί να περάσει στον ναύλο, με τις αεροπορικές να απορροφούν το υπόλοιπο ή να μετακινούν αεροπλάνα αλλού.

Ο άνθρακας γίνεται υπολογίσιμο κόστος για κάθε αεροπορική εταιρεία

Στην Ελλάδα η Aegean δημοσιεύει χωριστά το κόστος για εκπομπές, που έφτασε στο εννιάμηνο του 2026 τα 73,3 εκατ. ευρώ, από 52,7 εκατ. πέρυσι. Η SKY express, αντίθετα, αναφέρει ότι υπάγεται στο ευρωπαϊκό και στο βρετανικό σύστημα εμπορίας εκπομπών, χωρίς όμως να γνωστοποιεί το σχετικό ποσό στις οικονομικές της καταστάσεις.

Αντίστοιχη είναι η εικόνα σε όλη την Ευρώπη για το ίδιο χρονικό διάστημα. Η IAG, μητρική της British Airways και της Iberia, πλήρωσε 359 εκατ. ευρώ για εκπομπές, από 297 εκατ. πέρυσι, αύξηση 21% που η ίδια αποδίδει εν μέρει στο τέλος της δωρεάν κατανομής. Στην περίπτωση της Air France-KLM το αντίστοιχο κόστος έφτασε τα 291 εκατ. ευρώ, από 262 εκατ., με άνοδο 11%. Σε αυτό προστίθεται πλέον το όποιο επιπλέον κόστος των βιώσιμων καυσίμων, αφού από το 2025 το καύσιμο που διατίθεται στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια πρέπει να έχει ποσοστό ανάμειξης τουλάχιστον 2%.

Τα χρήματα αυτά δεν μένουν στον κλάδο, καθώς τα έσοδα από τη δημοπράτηση των δικαιωμάτων καταλήγουν κυρίως στους προϋπολογισμούς των κρατών μελών, με την θεωρητική υποχρέωση πάντα να διατεθούν για το κλίμα και την ενεργειακή μετάβαση.

H αντίδραση των κρατών και η περίπτωση της Ελλάδας

Πάνω σε αυτό το κόστος προστίθενται οι εθνικοί φόροι, που σε πολλές χώρες έχουν γίνει εργαλεία δημοσιονομικής πολιτικής. Πρωταθλήτρια είναι η Ολλανδία, η οποία χρεώνει φέτος πάνω από 30 ευρώ ανά επιβάτη που αναχωρεί, ενώ το φορολογικό σχέδιο για το 2027 προβλέπει κλιμάκωση ανάλογα με την απόσταση, με 59,43 ευρώ για τις πτήσεις άνω των 5.500 χιλιομέτρων, όπως οι υπερατλαντικές. Στον ίδιο δρόμο βρίσκεται η Γαλλία, η οποία από τον Μάρτιο του 2025 ανέβασε τον φόρο για τις πτήσεις εντός Ευρώπης σε οικονομική θέση από 2,63 σε 7,40 ευρώ. Στην αντίθετη κατεύθυνση από την Ολλανδία κινούνται το Βέλγιο και η Αυστρία, που επιβαρύνουν περισσότερο τις σύντομες πτήσεις. Το Βέλγιο χρεώνει 10 ευρώ για τις πτήσεις κάτω των 500 χιλιομέτρων και 5 ευρώ για τις υπόλοιπες, ενώ η Αυστρία ζητά 12 ευρώ για την πλειοψηφία των αναχωρήσεων και 30 ευρώ για τις πολύ σύντομες πτήσεις.

Ακόμη και εκεί όμως που οι κυβερνήσεις μειώνουν τον φόρο, ο λογαριασμός δεν μικραίνει απαραίτητα. Αξίζει να σταθεί κανείς στο παράδειγμα της Γερμανίας, που μείωσε τον εθνικό φόρο από τον περασμένο Ιούλιο από τα 15,5 στα 13 ευρώ, όπως και της Σουηδίας, που τον κατάργησε πλήρως το 2025. Στις πτήσεις που καλύπτει το ETS, όμως, το υψηλότερο κόστος εκπομπών μπορεί να περιορίσει το όφελος της φορολογικής μείωσης. Το τελικό αποτέλεσμα στον ναύλο λοιπόν διαφέρει κάπως από χώρα σε χώρα.

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει περιβαλλοντικός φόρος στο εισιτήριο, καθώς τα τέλη που πληρώνουν οι επιβάτες, όπως το Τέλος Εκσυγχρονισμού και Ανάπτυξης Αερολιμένων (ΤΕΑΑ), κατευθύνονται στις υποδομές των αεροδρομίων. Το κράτος εισπράττει από τον τουρισμό μέσα από τη διαμονή, με το Τέλος Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Κρίση να χρεώνεται ανά δωμάτιο και βραδιά.

Οι αεροπορικές μετακινούν αεροπλάνα εκεί που κοστίζει λιγότερο

Οι αεροπορικές, από την πλευρά τους, απαντούν με τον τρόπο που τους επιτρέπει το μοντέλο τους. Η Ryanair αναμένει πρόσθετη επιβάρυνση περίπου 300 εκατ. ευρώ από περιβαλλοντικούς φόρους της ΕΕ, όπως τους αποκαλεί η ίδια, στη χρήση που κλείνει τον Μάρτιο του 2027. Παράλληλα μεταφέρει χωρητικότητα από την Αυστρία, τη Γερμανία και την περιφερειακή Ισπανία προς την Αλβανία, την Ιταλία, το Μαρόκο, τη Σλοβακία και τη Σουηδία. Με άλλα λόγια, ο φόρος δεν επηρεάζει πλέον μόνο την τιμή του εισιτηρίου αλλά και το πού θα πετάξει ένα αεροπλάνο.

Η ελληνική αγορά δεν έμεινε έξω από αυτή τη στρατηγική. Για τον χειμώνα του 2026 η Ryanair έκλεισε τη βάση της στη Θεσσαλονίκη, αναστέλλει τις πτήσεις σε Χανιά και Ηράκλειο τους μήνες χαμηλής κίνησης και μειώνει τη χωρητικότητα στην Αθήνα. Συνολικά, σύμφωνα με την ίδια, η Ελλάδα χάνει 700.000 θέσεις και 12 δρομολόγια. Ως αιτία επικαλέστηκε τις χρεώσεις των αεροδρομίων της Fraport Greece και της Αθήνας, υποστηρίζοντας ότι η μείωση του Τέλους Ανάπτυξης Αερολιμένων από 12 σε 3 ευρώ δεν πέρασε στους επιβάτες, ισχυρισμό που η Fraport Greece απορρίπτει.

Η Ryanair πάντως δεν είναι η μόνη που αντιδρά. Στο στόχαστρο του κλάδου βρίσκεται η πρόταση της Κομισιόν να μπουν από το 2029 στο ETS οι περισσότερες αναχωρήσεις από τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο προς αεροδρόμια τρίτων χωρών σε ακτίνα 5.000 χιλιομέτρων από τη Φρανκφούρτη, όπως στην Τουρκία, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Τον Ιούνιο οι επικεφαλής των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών ομίλων, ανάμεσά τους της Lufthansa, της IAG, της Air France-KLM και της Ryanair, ζήτησαν με κοινή επιστολή να μην επεκταθεί το σύστημα και να μειωθεί το κόστος του στα επίπεδα του CORSIA, του διεθνούς συστήματος αντιστάθμισης εκπομπών που ισχύει για τις πτήσεις εκτός Ευρώπης και κοστίζει σημαντικά λιγότερο. Η Lufthansa μάλιστα έχει καταχωρίσει επίσημα στο γερμανικό μητρώο λόμπι τον στόχο να μην επεκταθεί το ETS.

Με τα σημερινά δεδομένα, μεσοπρόθεσμα η πίεση δεν πρόκειται να υποχωρήσει. Ενδεικτικά, η υποχρεωτική ανάμειξη βιώσιμων καυσίμων ανεβαίνει στο 6% το 2030. Για την Ελλάδα, ωστόσο, η μάχη για το 2029 έχει στρατηγική σημασία. Για μια πτήση από ένα γερμανικό ή γαλλικό αεροδρόμιο προς την τουριστική Ελλάδα, οι αεροπορικές πληρώνουν δικαιώματα εκπομπών, ενώ για μια αντίστοιχη πτήση προς «διπλανούς» προορισμούς, όπως η Αττάλεια της Τουρκίας και η Χουργκάντα της Αιγύπτου, δεν πληρώνουν τίποτα στο ETS. Στην πράξη, η ευρωπαϊκή κλιματική πολιτική φορτώνει τους ελληνικούς προορισμούς με ένα κόστος που δεν αγγίζει κάποιους από τους βασικούς ανταγωνιστές τους.

GOOD TO KNOW

Ως κόστος για εκπομπές εννοείται κυρίως το κόστος των δικαιωμάτων του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας εκπομπών (ETS) για τις πτήσεις εντός Ευρώπης, όπου η τακτική δωρεάν κατανομή καταργήθηκε το 2026. Η Aegean και η Air France-KLM δίνουν το κόστος του ETS. Η IAG δίνει ενιαίο ποσό που περιλαμβάνει και το CORSIA, το διεθνές σύστημα αντιστάθμισης για τις πτήσεις εκτός Ευρώπης.

Στην Aegean η αύξηση του κόστους για εκπομπές συγκεντρώθηκε στους πρώτους έξι μήνες, όταν το κόστος διπλασιάστηκε από 21,9 σε 43,8 εκατ. ευρώ. Στο τρίτο τρίμηνο, αντίθετα, μειώθηκε κατά 4%, από 30,8 σε 29,5 εκατ. ευρώ. Έτσι η αύξηση στο εννιάμηνο διαμορφώθηκε τελικά στο 39%.

Η ευρωπαϊκή υποχρέωση για βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα ξεκίνησε το 2025 με ελάχιστο ποσοστό 2%. Ανεβαίνει στο 6% το 2030 και φτάνει το 70% το 2050. Τα καύσιμα αυτά κοστίζουν σημαντικά ακριβότερα από την κηροζίνη, οπότε κάθε αύξηση του ποσοστού μεταφράζεται σε επιπρόσθετο κόστος.

Συνδεθείτε εδώ
ή αποκτήστε ετήσια συνδρομή εδώ.
THETOTALBUSINESS
Επισκόπηση απορρήτου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για να σας παρέχουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία χρήστη. Οι πληροφορίες των cookies αποθηκεύονται στο πρόγραμμα περιήγησής σας και εκτελούν λειτουργίες όπως η αναγνώρισή σας όταν επιστρέφετε στον ιστότοπό μας και βοηθώντας την ομάδα μας να καταλάβει ποια τμήματα του ιστότοπου μας θεωρείτε πιο ενδιαφέροντα και χρήσιμα.