Η επιχειρηματικότητα αποτελεί βασικό στοιχείο λειτουργίας της οικονομίας σε μια χώρα. Η δημιουργία νέων επιχειρήσεων, η ανάπτυξη μικρών εταιρειών και η είσοδος νέων επιχειρηματιών στην αγορά επηρεάζουν την απασχόληση, την καινοτομία και τη συνολική δυναμική των κλάδων. Τα τελευταία χρόνια αυξάνεται και η συμμετοχή των γυναικών στον επιχειρηματικό χώρο, εξέλιξη που συνδέεται με τη διεύρυνση της επιχειρηματικής βάσης της οικονομίας και με την εμφάνιση νέων μορφών επιχειρηματικής πρωτοβουλίας.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η γυναικεία επιχειρηματικότητα εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντική απόσταση από την αντίστοιχη των ανδρών. Σύμφωνα με αναλύσεις διεθνών οργανισμών, όπως ο ΟΟΣΑ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι γυναίκες αποτελούν περίπου το ένα τρίτο των αυτοαπασχολουμένων και επιχειρηματιών στις ευρωπαϊκές οικονομίες. Η διαφορά αυτή δεν αφορά μόνο τον αριθμό των επιχειρήσεων που ιδρύονται, αλλά και το μέγεθος και τον ρυθμό ανάπτυξης των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Σε πολλές περιπτώσεις, οι γυναικείες επιχειρήσεις εμφανίζονται μικρότερες σε κλίμακα και δραστηριοποιούνται κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών.
Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνονται και από τις διεθνείς έρευνες για την επιχειρηματικότητα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της πρόσφατης έκθεσης Women’s Entrepreneurship Report του Global Entrepreneurship Monitor, περίπου το 10% των γυναικών διεθνώς συμμετέχει σε πρώιμο στάδιο επιχειρηματικής δραστηριότητας, δηλαδή στη δημιουργία ή την ανάπτυξη μιας νέας επιχείρησης. Το αντίστοιχο ποσοστό για τους άνδρες διαμορφώνεται περίπου στο 14%. Η διαφορά αυτή δείχνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια στην είσοδο των γυναικών στην επιχειρηματική δραστηριότητα.
Η Ελλάδα ακολουθεί σε γενικές γραμμές τις ευρωπαϊκές τάσεις, αν και παρουσιάζει ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Η επιχειρηματική δραστηριότητα στη χώρα στηρίζεται κυρίως σε μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν πάνω από το 90% του επιχειρηματικού ιστού. Η δομή αυτή δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η είσοδος νέων επιχειρηματιών είναι σχετικά συχνή. Πολλές γυναίκες δραστηριοποιούνται ως αυτοαπασχολούμενες ή ιδιοκτήτριες μικρών επιχειρήσεων, κυρίως σε τομείς όπως το εμπόριο, ο τουρισμός, οι υπηρεσίες και η εστίαση. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και ευρωπαϊκών στατιστικών δεδομένων, οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν περίπου το 30% των επιχειρηματιών και αυτοαπασχολουμένων στην Ελλάδα.
Η κατανομή αυτή συνδέεται με τη δομή της ελληνικής οικονομίας, όπου οι υπηρεσίες αποτελούν τον μεγαλύτερο τομέα δραστηριότητας. Οι γυναίκες επιχειρηματίες δραστηριοποιούνται συχνότερα σε τομείς όπως οι υπηρεσίες, η εκπαίδευση, η υγεία, οι δημιουργικές δραστηριότητες και το λιανεμπόριο. Αντίθετα, η συμμετοχή τους παραμένει περιορισμένη σε κλάδους έντασης κεφαλαίου ή τεχνολογίας, όπως η βιομηχανία, οι τεχνολογικές υπηρεσίες και οι μεγάλες παραγωγικές επιχειρήσεις.
Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη της γυναικείας επιχειρηματικότητας. Διεθνείς αναλύσεις δείχνουν ότι οι γυναίκες επιχειρηματίες έχουν συχνά μικρότερη πρόσβαση σε επενδυτικά κεφάλαια και τραπεζικό δανεισμό σε σύγκριση με τους άνδρες. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές μελέτες για την επιχειρηματική χρηματοδότηση, λιγότερο από το 10% της χρηματοδότησης venture capital στην Ευρώπη κατευθύνεται σε επιχειρήσεις που έχουν ιδρυθεί αποκλειστικά από γυναίκες. Η διαφορά αυτή δεν συνδέεται απαραίτητα με τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, αλλά συχνά με το μέγεθος των επιχειρηματικών σχεδίων, την πρόσβαση σε επενδυτές και την εμπειρία στον επιχειρηματικό χώρο.
Σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη μιας εταιρείας παίζουν και τα επαγγελματικά δίκτυα. Σε πολλές περιπτώσεις, η πορεία μιας επιχείρησης εξαρτάται όχι μόνο από το επιχειρηματικό σχέδιο, αλλά και από τις συνεργασίες, τις επαφές με επενδυτές και τις επιχειρηματικές κοινότητες στις οποίες συμμετέχει ο επιχειρηματίας. Οι γυναίκες συμμετέχουν λιγότερο σε τέτοια δίκτυα, γεγονός που μπορεί να περιορίσει τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης.
Ορισμένες διεθνείς έρευνες δείχνουν ότι οι γυναικείες επιχειρήσεις ακολουθούν συχνά διαφορετικές στρατηγικές ανάπτυξης σε σχέση με τις αντίστοιχες ανδρικές. Σύμφωνα με αναλύσεις του Global Entrepreneurship Monitor, οι γυναίκες επιχειρηματίες θέτουν λιγότερο συχνά ως προτεραιότητα την ταχεία επέκταση της δραστηριότητάς τους σε σύγκριση με τους άνδρες. Σε αρκετές περιπτώσεις επιλέγουν πιο σταδιακή πορεία και μικρότερο επιχειρηματικό ρίσκο. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να συμβάλλει σε πιο σταθερή λειτουργία των εταιρειών, αλλά συχνά περιορίζει τη γρήγορη διεύρυνση της δραστηριότητας ή την είσοδο σε μεγαλύτερες αγορές.
Η γυναικεία επιχειρηματικότητα παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια νέες τάσεις, ιδιαίτερα στον χώρο των νεοφυών επιχειρήσεων. Η ανάπτυξη του ελληνικού οικοσυστήματος startups έχει δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για γυναίκες επιχειρηματίες σε τομείς όπως η τεχνολογία, η ψηφιακή οικονομία και οι δημιουργικές υπηρεσίες. Αν και το ποσοστό των γυναικών ιδρυτριών startups παραμένει χαμηλότερο σε σχέση με τους άνδρες, η παρουσία τους αυξάνεται σταδιακά. Σύμφωνα με στοιχεία από ευρωπαϊκές και ελληνικές έρευνες για το οικοσύστημα καινοτομίας, όπως αναλύσεις του Elevate Greece και σχετικές μελέτες για τις νεοφυείς επιχειρήσεις στην Ευρώπη, οι γυναίκες συμμετέχουν περίπου στο 15%–20% των ιδρυτικών ομάδων νεοφυών επιχειρήσεων στην Ελλάδα.
Η επιχειρηματική δραστηριότητα των γυναικών στην Ελλάδα εξελίσσεται μέσα σε ένα οικονομικό περιβάλλον όπου οι μικρές επιχειρήσεις εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό πυρήνα της παραγωγικής δομής. Η συμμετοχή των γυναικών αυξάνεται σταδιακά, ιδιαίτερα σε τομείς υπηρεσιών και δημιουργικών δραστηριοτήτων. Την ίδια στιγμή, παραμένουν εμπόδια που σχετίζονται με την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, τη συμμετοχή σε επενδυτικά δίκτυα και τη δυνατότητα ανάπτυξης επιχειρήσεων μεγαλύτερης κλίμακας. Οι αλλαγές στο επιχειρηματικό περιβάλλον και τα εργαλεία στήριξης νέων επιχειρήσεων αναμένεται να επηρεάσουν τις προοπτικές της γυναικείας επιχειρηματικότητας τα επόμενα χρόνια.
