Με σαφές στρατηγικό αποτύπωμα και αυξημένες φιλοδοξίες για τον ρόλο της στο ευρωπαϊκό διαστημικό οικοσύστημα, η Ελλάδα επιχειρεί να περάσει σε μια νέα φάση συμμετοχής και επιρροής στον κλάδο του διαστήματος.
Το μήνυμα αυτό αναδείχθηκε σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε την Δευτέρα στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, παρουσία του υπουργού Δημήτρη Παπαστεργίου και του πρώτου Έλληνα αστροναύτη Αδριανού Γολέμη, με επίκεντρο τον σχεδιασμό της χώρας για ενεργότερη εμπλοκή στην ευρωπαϊκή «διαστημική συμμαχία».
Στον πυρήνα της στρατηγικής βρίσκεται η επιδίωξη ώστε η Ελλάδα να μην αποτελεί απλώς έναν παθητικό συμμετέχοντα, αλλά να αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση πολιτικών και στη λήψη αποφάσεων που αφορούν το διάστημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η ενίσχυση της παρουσίας της χώρας στους θεσμούς και τα όργανα της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA), καθώς και η διεκδίκηση μεγαλύτερου μεριδίου σε ερευνητικά και αναπτυξιακά προγράμματα, αποτελούν βασικούς άξονες αυτής της προσπάθειας.
Όπως επισημάνθηκε, η Ελλάδα φιλοδοξεί να κεφαλαιοποιήσει τη δυναμική που ήδη διαθέτει, ιδιαίτερα στον τομέα του λογισμικού και των ψηφιακών τεχνολογιών. Ελληνικές εταιρείες με εξειδίκευση στο software και σε εφαρμογές υψηλής τεχνολογίας μπορούν να διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο σε διαστημικά projects, τα οποία πλέον δεν περιορίζονται σε hardware υποδομές, αλλά επεκτείνονται σε δεδομένα, υπηρεσίες και εφαρμογές. Η μετάβαση αυτή δημιουργεί ευκαιρίες για οικοσυστήματα όπως το ελληνικό, που διαθέτει ισχυρό ανθρώπινο κεφάλαιο στον τομέα της πληροφορικής.
Το brain-gain και οι…Έλληνες αστροναύτες
Παράλληλα, η στρατηγική αυτή συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια ανάσχεσης του brain drain και την ενίσχυση του brain gain. Η ανάπτυξη ενός ισχυρού διαστημικού οικοσυστήματος στη χώρα μπορεί να λειτουργήσει ως πόλος έλξης για Έλληνες επιστήμονες και μηχανικούς που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό, προσφέροντας ευκαιρίες απασχόλησης σε cutting-edge έργα και ενισχύοντας την εγχώρια καινοτομία. Όπως τονίστηκε, η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά διαστημικά προγράμματα δεν είναι μόνο ζήτημα τεχνολογίας, αλλά και ανθρώπινου δυναμικού.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη συμβολική αλλά και ουσιαστική εκπροσώπηση της Ελλάδας στον χώρο των αστροναυτών. Η παρουσία του Ανδριανού Γολέμη αναδεικνύει την πρόθεση της χώρας να έχει ενεργό ρόλο και σε αυτό το πεδίο, ενισχύοντας τη διεθνή της εικόνα και καλλιεργώντας μια νέα γενιά επιστημόνων με προσανατολισμό στο διάστημα.
Όπως σημειώθηκε, η εκπροσώπηση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία σε ένα περιβάλλον όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται και το διάστημα καθίσταται increasingly κρίσιμο πεδίο ανταγωνισμού αλλά και συνεργασίας.
Το roadmap και οι επενδύσεις στο διάστημα
Στο ίδιο πλαίσιο, η Ελλάδα φαίνεται να κινείται πλέον πιο συστηματικά και συντονισμένα σε επίπεδο ευρωπαϊκών επαφών. Σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν, έχει ήδη διαμορφωθεί ένα σαφές roadmap, το οποίο καθορίζει τα επόμενα βήματα για την ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στον ευρωπαϊκό διαστημικό χάρτη. Οι επαφές με εταίρους στην Ευρώπη έχουν ενταθεί, ενώ η χώρα επιδιώκει να τοποθετηθεί πιο δυναμικά στις συζητήσεις για το μέλλον των διαστημικών πολιτικών και επενδύσεων.
Κρίσιμος παράγοντας για την υλοποίηση αυτής της στρατηγικής είναι η αξιοποίηση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Προγράμματα που υλοποιούνται μέσω της ESA αλλά και άλλων ευρωπαϊκών μηχανισμών προσφέρουν σημαντικές ευκαιρίες για χρηματοδότηση έργων έρευνας και ανάπτυξης, στις οποίες η Ελλάδα φιλοδοξεί να έχει αυξημένη συμμετοχή. Η συστηματική διεκδίκηση πόρων και η καλύτερη προετοιμασία των ελληνικών φορέων και επιχειρήσεων θεωρούνται απαραίτητες προϋποθέσεις για την επιτυχία.
Την ίδια ώρα, η γεωπολιτική διάσταση του διαστήματος αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Η Ευρώπη επιδιώκει να ενισχύσει την αυτονομία της σε κρίσιμες τεχνολογίες και υποδομές, και το διάστημα αποτελεί βασικό πεδίο αυτής της στρατηγικής. Η Ελλάδα, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση και τις τεχνολογικές της δυνατότητες, επιδιώκει να ενταχθεί πιο ενεργά σε αυτή τη συλλογική προσπάθεια, συμβάλλοντας τόσο σε επίπεδο υποδομών όσο και σε επίπεδο τεχνογνωσίας.
Συνολικά, όπως είπαν τα αρμόδια στελέχη, η κατεύθυνση που διαμορφώνεται καταδεικνύει μια πιο ώριμη και φιλόδοξη προσέγγιση της Ελλάδας απέναντι στο διάστημα. Από την απλή συμμετοχή, η χώρα επιχειρεί να περάσει στη συνδιαμόρφωση, διεκδικώντας ρόλο σε ένα πεδίο που αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην οικονομία, την ασφάλεια και την τεχνολογική εξέλιξη των επόμενων δεκαετιών.
Το στοίχημα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτό. Η επιτυχία θα εξαρτηθεί από τη συνέπεια στην υλοποίηση του σχεδιασμού, τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και την ικανότητα της χώρας να κινηθεί γρήγορα σε ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον. Αν τα παραπάνω συνδυαστούν αποτελεσματικά, η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να μετατραπεί από περιφερειακό παίκτη σε ουσιαστικό «γρανάζι» της ευρωπαϊκής διαστημικής μηχανής.
