Υπάρχουν εταιρείες που δεν κατανοούνται εύκολα. Δεν πουλούν κάτι που μπορείς να κρατήσεις στα χέρια σου, δεν έχουν πελάτες που γνωρίζεις, και ο ρόλος τους στη ζωή σου, αν υπάρχει, παραμένει αόρατος. Η Palantir είναι μία από αυτές. Και ακριβώς επειδή λειτουργεί στο σκοτάδι εδώ και 20 χρόνια, η ιστορία της αξίζει να ειπωθεί ολόκληρη.
H 11η Σεπτεμβρίου και μια ιδέα που γεννήθηκε από τραγωδία
Το 2002, ο Πίτερ Θιλ είναι ήδη πλούσιος. Το PayPal, στο οποίο ήταν συνιδρυτής μαζί με τον Έλον Μασκ και τον Μαξ Λέβτσιν, εξαγοράστηκε από την eBay για 1,5 δισ. δολάρια. Έχει χρήματα, χρόνο και μια ιδέα που δεν τον αφήνει ήσυχο: τι θα γινόταν αν οι αλγόριθμοι που χρησιμοποιούσε το PayPal για να εντοπίζει απάτες μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να εντοπίζουν τρομοκράτες; Η πληροφορία για την 11η Σεπτεμβρίου, λέει ο Θιλ, «ήταν εκεί». Απλώς κανείς δεν μπορούσε να τη συνδέσει.
Το 2003, μαζί με τους Άλεξ Καρπ, Τζο Λόνσντεϊλ, Στίβεν Κόεν και Νέιθαν Γκέτινγκς, ιδρύει την Palantir Technologies. Το όνομα προέρχεται από τον «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών» του Τόλκιν: τα Palantíri ήταν μαγικές κρυστάλλινες σφαίρες που επέτρεπαν σε όποιον τις κατείχε να βλέπει μακριά και να γνωρίζει τα αθέατα. Τα γραφεία της εταιρείας πήραν ονόματα από τον ίδιο κόσμο: Shire (Πάλο Άλτο), Rivendell (Μακλίν, Βιρτζίνια), Minas Tirith (Ουάσιγκτον).
Η Palantir ιδρύθηκε ως εταιρεία λογισμικού, αλλά αυτός ο ορισμός δεν λέει σχεδόν τίποτα. Στην πράξη, κατασκευάζει πλατφόρμες που παίρνουν τεράστιους όγκους δεδομένων από εντελώς διαφορετικές πηγές, τα συνδέουν και τα μετατρέπουν σε αποφάσεις. Τα τέσσερα προϊόντα της χαρτογραφούν αυτή την εμβέλεια: το Gotham για άμυνα και υπηρεσίες πληροφοριών, το Foundry για επιχειρήσεις, το Apollo για ανάπτυξη και διαχείριση λογισμικού σε οποιοδήποτε περιβάλλον – ακόμα και σε ταξινομημένα δίκτυα ή πεδίο μάχης – και το AIP, η πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης που μετατρέπει δεδομένα και διαδικασίες σε εργαλεία για ανθρώπους και AI agents. Με άλλα λόγια: λογισμικό που βλέπει αυτό που οι άνθρωποι δεν μπορούν να δουν μόνοι τους.
Όταν η CIA είναι ο μόνος που πιστεύει σε σένα
Στην αρχή, κανείς δεν θέλει να επενδύσει στην Palantir. Ο «σωτήρας-επενδυτής» ήρθε το 2005 εντελώς απρόσμενα. Η In-Q-Tel, ο επενδυτικός βραχίονας της CIA, επενδύει 2 εκατ. δολάρια, σήμα αναγνώρισης που ανοίγει τις πόρτες για συμβόλαια με το FBI, την NSA και άλλες υπηρεσίες ασφαλείας. Ο Θιλ επενδύει ο ίδιος πάνω από 30 εκατ. δολάρια από την προσωπική του περιουσία. Για σχεδόν μια δεκαετία, η Palantir ζει αποκλειστικά από το κράτος, και το κράτος δεν είναι εύκολος πελάτης.
Από τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας στους εταιρικούς πελάτες
Το σημείο καμπής ήρθε όταν η Palantir άρχισε να στρέφεται στον ιδιωτικό τομέα. Εταιρείες όπως η JPMorgan Chase, η Airbus και η Ferrari ανακάλυψαν ότι η ίδια τεχνολογία που εντοπίζει δίκτυα τρομοκρατών μπορεί να εντοπίζει οικονομικές απάτες, να βελτιστοποιεί εφοδιαστικές αλυσίδες και να αναλύει δεδομένα αγώνων F1 σε πραγματικό χρόνο. Η Ferrari χρησιμοποιεί το Foundry, το εμπορικό προϊόν της Palantir, για να παίρνει αποφάσεις συντήρησης κατά τη διάρκεια των αγώνων.
Το 2020, η Palantir έγινε δημόσια εταιρεία μέσω Άμεσης Εισαγωγής (Direct Listing) στο χρηματιστήριο, αρνούμενη τη παραδοσιακή Αρχική Δημόσια Προσφορά (IPO), μια κίνηση που ταίριαζε στο ύφος της.
Μια εταιρεία που για 20 χρόνια δεν είχε κέρδη
Για σχεδόν 20 χρόνια από την ίδρυσή της, η Palantir δεν έβγαζε κέρδος. Εισήχθη στο χρηματιστήριο με αποτίμηση γύρω στα 16,5 δισ. δολάρια. Τα πράγματα, όμως, άλλαξαν: η μετοχή έφτασε σε ιστορικό υψηλό τον Νοέμβριο του 2025 στα 207 δολάρια, ενώ τον Μάρτιο του 2026 κινείται γύρω στα 148-155 δολάρια, με κεφαλαιοποίηση 355 δισ. δολαρίων, κατατάσσοντάς την ανάμεσα στις 30-35 πιο πολύτιμες εταιρείες παγκοσμίως.
Τα έσοδα για το 2025 έφτασαν τα 4,48 δισ. δολάρια, αύξηση 56% σε σχέση με το 2024. Τα κέρδη ξεπέρασαν το 1,6 δισ. δολάρια
Ο CEO Άλεξ Καρπ, που κάποτε δεν του έδιναν χρήματα ούτε οι φίλοι του, έλαβε το 2024 πακέτο αποδοχών 6,8 δισ. δολαρίων, και έγινε ο υψηλότερα αμειβόμενος CEO εισηγμένης εταιρείας στις ΗΠΑ. Ο τίτλος ανήκει σε έναν άνθρωπο με διδακτορικό στη νεοκλασική κοινωνική θεωρία, που στις συνεντεύξεις του μιλάει για Χέγκελ και Στράους και παράλληλα δηλώνει ότι η εταιρεία του είναι «η πρώτη που είναι εντελώς anti-woke».
Η άλλη πλευρά
Εδώ αρχίζει η ιστορία που τα περισσότερα άρθρα για την Palantir αποφεύγουν να αφηγηθούν. Γιατί η εταιρεία που ιδρύθηκε με σκοπό να «μειώσει την τρομοκρατία διαφυλάσσοντας τις ατομικές ελευθερίες», αυτά ήταν τα λόγια του ίδιου του Θιλ το 2013, βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο κάποιων από τις πιο έντονες συζητήσεις για ανθρώπινα δικαιώματα στον κόσμο.
Η Palantir είναι ένας από τους μεγαλύτερους εργολάβους της ICE, της αμερικανικής υπηρεσίας μετανάστευσης. Από το 2011 έως το 2025, η ICE της έχει δώσει συμβόλαια αξίας τουλάχιστον 248 εκατ. δολαρίων. Το σύστημα ImmigrationOS που ανέπτυξε, δίνει σε κάθε πράκτορα της ICE πρόσβαση σε ένα δίκτυο κυβερνητικών και ιδιωτικών βάσεων δεδομένων: διευθύνσεις, οικογενειακές σχέσεις, οικονομικές συναλλαγές. Τον Απρίλιο του 2025, υπέγραψε νέο συμβόλαιο 30 εκατ. δολαρίων για την παρακολούθηση «αυτοαπελάσεων».
Λίγο νωρίτερα, τον Ιανουάριο του 2024, η Palantir ανακοίνωσε «στρατηγική συνεργασία» με το Υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ για «αποστολές σχετικές με τον πόλεμο». Η Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ Φρανσέσκα Αλμπανέζε ανέφερε «εύλογους λόγους» να πιστεύει ότι η τεχνολογία της Palantir τροφοδοτεί συστήματα AI που παράγουν λίστες στόχων στη Γάζα. Η εταιρεία αρνείται ότι τα προϊόντα της χρησιμοποιούνται για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο Καρπ δήλωσε δημόσια ότι είναι «περήφανος» για τη συνεργασία με Ισραήλ.
Το αποτέλεσμα είναι ένα κύμα αντίδρασης που δεν έχει προηγούμενο. Τον Οκτώβριο του 2024, ο νορβηγικός επενδυτικός κολοσσός Storebrand πούλησε τις μετοχές του αξίας 24 εκατ. δολαρίων. Τον Ιούλιο του 2025, ακτιβιστές κατέλαβαν το λόμπι των γραφείων της εταιρείας στο Σιάτλ. Πανεπιστήμια σε όλη τη χώρα ανακοίνωσαν αποεπένδυση. Πάνω από 200 υπάλληλοι της εταιρείας υπέγραψαν επιστολές διαμαρτυρίας. Κάποιοι παραιτήθηκαν.
Η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη
Η ιστορία της Palantir είναι μια απόδειξη για το τι συμβαίνει όταν η τεχνολογία ξεφεύγει από τα εργαστήρια και μπαίνει στην πραγματική ζωή. Ξεκίνησε με ένα ηθικό ερώτημα: πώς να εντοπίσεις τρομοκράτες χωρίς να καταστρέψεις τις ατομικές ελευθερίες. Σήμερα αντιμετωπίζει ένα άλλο ηθικό ερώτημα, εξίσου δύσκολο: πού σταματά η «εθνική ασφάλεια» και πού αρχίζει η κατάχρηση εξουσίας;
Ο Θιλ και ο Καρπ έχουν επιλέξει στρατόπεδο και το λένε ανοιχτά. Αυτό είναι κάτι σπάνιο στον κόσμο των big tech, όπου οι περισσότερες εταιρείες κρύβονται πίσω από ουδέτερη εταιρική γλώσσα. Αλλά η επιλογή στρατοπέδου έχει κόστος.
Στον «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών», τα Palantíri δεν ήταν κακά αντικείμενα. Αλλά σε λάθος χέρια, μπορούσαν να καταστρέψουν τον κάτοχό τους, και όλους γύρω του. Ο Τόλκιν το ήξερε. Αν το γνωρίζει και η εταιρεία που επέλεξε αυτό το όνομα, είναι ερώτημα που αξίζει να μένει ανοιχτό.
