Η Starbucks στις ΗΠΑ, αποφάσισε της να περάσει σε εβδομαδιαία μισθοδοσία και μπόνους απόδοσης έως 1.200 δολάρια σε baristas και supervisors και αυτό δεν είναι μια απλή βελτίωση παροχών.
Πρόκειται για μια αλλαγή που επηρεάζει άμεσα τον τρόπο που δουλεύει και αμείβεται ο εργαζόμενος μέσα στην καθημερινότητα του καταστήματος. Η εβδομαδιαία πληρωμή σημαίνει ότι ο εργαζόμενος δεν περιμένει δύο εβδομάδες, όπως συνηθίζεται στις ΗΠΑ, για να δει χρήματα στον λογαριασμό του, αλλά πληρώνεται πιο συχνά, κάτι που διευκολύνει την κάλυψη βασικών εξόδων, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου οι εργαζόμενοι είναι κακοπληρωμένοι, με μισθούς να παραμένουν χαμηλοί σε σχέση με το κόστος ζωής. Ταυτόχρονα, με την εισαγωγή μπόνους που συνδέονται με την απόδοση, η Starbucks προσπαθεί να φανεί «καλό αφεντικό» και δελεαστικός χώρος εργασίας, μιας και η φήμη της έχει ιδιαίτερα τρωθεί, αφού εδώ και χρόνια αντιμετωπίζει συγκεκριμένα προβλήματα. Στην περίπτωση της Starbucks, χιλιάδες εργαζόμενοι στις ΗΠΑ έχουν μιλήσει για ασυνεπή ωράρια, με βάρδιες που αλλάζουν από εβδομάδα σε εβδομάδα, κάνοντας δύσκολο τον προγραμματισμό της καθημερινότητας και των εξόδων τους. Παράλληλα, οι αποδοχές παραμένουν χαμηλές για ένα μεγάλο μέρος των baristas, ειδικά σε πόλεις με υψηλό κόστος ζωής, όπου ο βασικός μισθός δεν καλύπτει εύκολα βασικές ανάγκες χωρίς φιλοδωρήματα. Η πίεση εντάθηκε από το 2021 και μετά, όταν ξεκίνησε ένα μαζικό κύμα συνδικαλιστικής οργάνωσης. Μέχρι σήμερα, εκατοντάδες καταστήματα στις ΗΠΑ έχουν ψηφίσει υπέρ της ένταξης στο συνδικάτο Starbucks Workers United, φέρνοντας την εταιρεία αντιμέτωπη με αιτήματα για υψηλότερους μισθούς, σταθερότερα προγράμματα και καλύτερη στελέχωση των καταστημάτων, ώστε να μειωθεί η ένταση στις βάρδιες. Οι ίδιοι οι εργαζόμενοι έχουν επανειλημμένα επισημάνει την υποστελέχωση σε ώρες αιχμής, όπου λιγότερο προσωπικό καλείται να εξυπηρετήσει μεγαλύτερο όγκο πελατών, κάτι που αυξάνει την πίεση και επηρεάζει τόσο την απόδοση όσο και την εμπειρία εργασίας. Με την εβδομαδιαία πληρωμή και τα μπόνους, η εταιρεία προσπαθεί να κάνει την εργασία πιο «άμεση» οικονομικά, ώστε ο εργαζόμενος να βλέπει πιο γρήγορα το αποτέλεσμα της δουλειάς του, και ταυτόχρονα να συνδέσει ένα μέρος του εισοδήματος με την απόδοση στο κατάστημα. Με αυτόν τον τρόπο κρατά και τον έλεγχο στο πώς μετριέται η δουλειά και ποιος ανταμείβεται περισσότερο.
Ο μισθός κάθε εβδομάδα και τι αλλάζει στην πράξη
Η μετάβαση σε εβδομαδιαία πληρωμή, που θα εφαρμοστεί από τον Αύγουστο σε όλους τους εργαζομένους της Starbucks στις ΗΠΑ, αλλάζει κυρίως την καθημερινότητα. Μέχρι σήμερα οι περισσότεροι πληρώνονταν ανά δύο εβδομάδες, κάτι που σήμαινε ότι έπρεπε να οργανώνουν έξοδα, λογαριασμούς και βασικές ανάγκες σε μεγαλύτερα διαστήματα. Με την εβδομαδιαία μισθοδοσία, το εισόδημα μπαίνει πιο συχνά και αυτό δίνει μεγαλύτερη ευελιξία, ειδικά για όσους κινούνται κοντά στον κατώτατο μισθό ή βασίζονται και στα φιλοδωρήματα. Παράλληλα, η εταιρεία επεκτείνει τους τρόπους με τους οποίους οι πελάτες μπορούν να αφήνουν φιλοδώρημα, κάτι που επηρεάζει άμεσα το τελικό εισόδημα των baristas. Αυτό σημαίνει ότι ένα μέρος των αποδοχών συνδέεται ακόμη περισσότερο με την κίνηση του καταστήματος και τη συμπεριφορά των πελατών, κάτι που ήδη ισχύει στον κλάδο, αλλά εδώ γίνεται πιο οργανωμένο και πιο εμφανές.
Μπόνους και στόχοι
Από τον Ιούλιο, η Starbucks προσθέτει και ένα σύστημα μπόνους που φτάνει έως 300 δολάρια ανά τρίμηνο, δηλαδή έως 1.200 δολάρια τον χρόνο, για baristas και υπεύθυνους βάρδιας που πετυχαίνουν συγκεκριμένους στόχους. Η βασική αλλαγή είναι ότι ένα μέρος της αμοιβής συνδέεται άμεσα με την απόδοση του καταστήματος. Η αξιολόγηση γίνεται μέσα από ένα σύστημα βαθμολόγησης από το 1 έως το 5, το οποίο λαμβάνει υπόψη την εμπειρία του πελάτη, την ταχύτητα εξυπηρέτησης στις ώρες αιχμής, την οργάνωση του προσωπικού, τη διαχείριση των αποθεμάτων και τα ζητήματα υγείας και ασφάλειας. Αυτά τα στοιχεία δεν είναι καινούργια για την καθημερινή λειτουργία, όμως τώρα αποκτούν άμεση οικονομική σημασία. Στην πράξη, η δουλειά στο κατάστημα συνδέεται πιο καθαρά με μετρήσιμα αποτελέσματα και αυτά με την αμοιβή. Κάθε βάρδια αποκτά μεγαλύτερη σημασία, καθώς επηρεάζει άμεσα το εισόδημα, όχι μόνο σε επίπεδο μισθού αλλά και σε επίπεδο επιπλέον αποδοχών.
Συνδικάτα, διαπραγματεύσεις και φωνή λαού
Οι αλλαγές δεν εμφανίζονται σε κενό. Συμπίπτουν με την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της Starbucks και του συνδικάτου Starbucks Workers United για την πρώτη συλλογική σύμβαση εργασίας, μετά από 15 μήνες στασιμότητας. Το συνδικάτο, που εκπροσωπεί περίπου το 4% των εργαζομένων στις ΗΠΑ, έχει ήδη μειώσει την απαίτηση για κατώτατο μισθό στα 17 δολάρια από 20 δολάρια που ζητούσε το 2024. Η κίνηση δείχνει συμβιβασμό, αλλά και πίεση. Σε δήλωσή του στο Business Insider, εκπρόσωπος του συνδικάτου σημειώνει ότι οι νέες πολιτικές αμοιβών αποτελούν «σαφώς μια αντίδραση στην οργάνωσή μας και στις απαιτήσεις μας για υψηλότερους καθαρούς μισθούς». Και προσθέτει μια κρίσιμη παρατήρηση: «Τα μπόνους και τα φιλοδωρήματα θα είναι σε μεγάλο βαθμό εκτός ελέγχου των barista». Όταν το μπόνους εξαρτάται από πράγματα που δεν περνούν από το χέρι του εργαζομένου, τότε το εισόδημά του παύει να είναι σταθερό. Μπορεί να κάνει σωστά τη δουλειά του, αλλά αν το κατάστημα δεν έχει κίνηση, αν υπάρχει υποστελέχωση ή αν κάτι δεν λειτουργεί καλά συνολικά, το μπόνους χάνεται. Αυτό σημαίνει ότι ένα μέρος των χρημάτων του δεν εξαρτάται μόνο από τον ίδιο, αλλά από συνθήκες που δεν ελέγχει.
Starbucks και το νέο μοντέλο εργασίας της
Η Starbucks δεν κάνει αυτή την αλλαγή από καλοσύνη της, αλλά γιατί τα τελευταία χρόνια η εικόνα της έχει πληγεί από τους ίδιους τους εργαζομένους της. Καταστήματα με ελλείψεις προσωπικού, βάρδιες που αλλάζουν τελευταία στιγμή, εργαζόμενοι που μιλούν δημόσια για εξάντληση, εξουθένωση, υψηλές απαιτήσεις και πολύ χαμηλές αποδοχές. Και πάνω σε αυτό, ο συνδικαλισμός, στην Αμερική, που δεν συνηθίζεται κιόλας, δεν είναι κάτι που προέκυψε τυχαία. Η εβδομαδιαία πληρωμή και τα μπόνους έρχονται να διορθώσουν μέρος αυτής της εικόνας, αλλά δεν αγγίζουν το βασικό πρόβλημα. Δίνουν πιο γρήγορα χρήματα και προσθέτουν ένα κίνητρο, αλλά ταυτόχρονα δένουν ένα κομμάτι του εισοδήματος με στόχους που δεν εξαρτώνται μόνο από τον εργαζόμενο. Στην πραγματικότητα η εταιρεία λέει ξεκάθαρα κάτι εξίσου ανάλγητο, πως κάνει τη χάρη στους εργαζομένους να πληρώνει πιο συχνά, αλλά ζητά περισσότερα και τα μετρά πιο αυστηρά. Η δουλειά στο κατάστημα γίνεται πιο απαιτητική, όχι απαραίτητα πιο σταθερή. Αν τα μπόνους φτάνουν σταθερά στους εργαζομένους, το μοντέλο μπορεί και να κρατήσει τους εργαζόμενους. Αν όλα αυτά είναι μόνο κινήσεις εντυπωσιασμού και επηρεασμού της κοινής γνώμης, τότε η δυσαρέσκεια που ήδη υπάρχει θα γίνει ακόμα πιο έντονη. Άλλωστε και οι πελάτες της αλυσίδας δεν μπορούν να ανέχονται καθυστερήσεις γιατί το προσωπικό αλλάζει συνεχώς και δεν είναι εκπαιδευμένο, αγέλαστα πρόσωπα, φωνές από τους επικεφαλής και να πληρώνει και τον ακριβότατο καφέ χρυσάφι. Η Starbucks προσπαθεί να κλείσει μια πληγή που άνοιξε η ίδια. Εμείς μπορούμε να πιούμε καφέ κι αλλού και οι εργαζόμενοι να βρουν τέτοιες δουλειές κι αλλού.
Το αν η τεράστια αλυσίδα καφέ θα αλλάξει ή θα αυτοκαταστραφεί, είναι μόνο δική τους υπόθεση.
