Σε έναν τόπο όπου το κρασί έχει ιστορία χιλιάδων ετών, ενώ δεν υπήρχε οργανωμένο οινοποιείο, η οινολόγος Μελίνα Τάσσου αποφάσισε να κάνει το βήμα. Το 2004, χρονιά των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, δημιούργησε το Κτήμα Κίκονες στη Ροδόπη, το πρώτο οινοποιείο του νομού στη σύγχρονη εποχή.
Οι Κίκονες ήταν αρχαίος θρακικός λαός, άρρηκτα συνδεδεμένος με την παραγωγή και το εμπόριο κρασιού. Κατοικούσαν στην περιοχή μεταξύ της λίμνης Βιστωνίδας και των εκβολών του Έβρου και αναφέρονται τόσο στην Ιλιάδα όσο και στην Οδύσσεια του Ομήρου. Σύμφωνα με την παράδοση, είχαν αναπτύξει σημαντική οινική δραστηριότητα ήδη από την εποχή του Τρωικού Πολέμου, προμηθεύοντας με κρασί για χρόνια την περιοχή και τους εμπλεκόμενους στον πόλεμο. «Ξεκινήσαμε το πρώτο οινοποιείο στην ουσία του νομού Ροδόπης, γιατί δεν υπήρχε άλλο οινοποιείο από την εποχή των Κικόνων. Γι’ αυτό το ονομάσαμε και Κίκονες», λέει η Μελίνα Τάσσου.
Από τον Όμηρο στη σύγχρονη οινοποίηση
Η ιστορία των Κικόνων είναι βαθιά δεμένη με τον μύθο του Οδυσσέα. Όταν ο ήρωας της Οδύσσειας έφυγε από την Τροία για να επιστρέψει στην Ιθάκη, η πρώτη του στάση ήταν στη χώρα των Κικόνων, στα αρχαία Ίσμαρα. Σήμερα, το όνομα αυτό διασώζεται στο βουνό Ίσμαρος, στην περιοχή της Μαρώνειας, ενώ ο βασιλιάς των Κικόνων, ο Μάρωνας, έδωσε το όνομά του στη σημερινή Μαρώνεια.
Κατά την ομηρική αφήγηση, ο Μάρωνας, που ήταν και ιερέας του Απόλλωνα, πρόσφερε στον Οδυσσέα δώδεκα αμφορείς με κρασί. Ήταν το κρασί που, σύμφωνα με τον μύθο, χρησιμοποίησε αργότερα ο Οδυσσέας για να μεθύσει τον Κύκλωπα Πολύφημο, να τον τυφλώσει και να δραπετεύσει από τη σπηλιά του. Αυτή την ιστορική και μυθολογική συνέχεια θέλησε να αξιοποιήσει η Μελίνα Τάσου, δημιουργώντας ένα οινοποιείο που συνδέει την αρχαία παράδοση της Θράκης με τη σύγχρονη παραγωγή κρασιού.
Η πρώτη οινική προσπάθεια στη σύγχρονη Ροδόπη
Το Κτήμα Κίκονες ξεκίνησε με τον πρώτο του τρύγο το 2004. Για τη Ροδόπη, η δημιουργία του αποτέλεσε σημείο αναφοράς, καθώς επανέφερε την οργανωμένη οινοποίηση σε μια περιοχή με πολύ μεγάλη ιστορία, αλλά χωρίς σύγχρονη οινοποιητική παρουσία. Η Μελίνα Τάσσου δεν προερχόταν από οικογένεια οινοποιών. Η οικογένειά της είχε σχέση με τον πρωτογενή τομέα και την αγροτική παραγωγή, όμως όχι ειδικά με το κρασί. Η ίδια, ωστόσο, είχε από μικρή ιδιαίτερη σχέση με τη χημεία, τις μυρωδιές και τη γαστρονομία.
Όπως περιγράφει, αρχικά ήθελε να γίνει αρωματοποιός. Την ενδιέφερε ο τρόπος με τον οποίο η χημεία μπορεί να μετατρέψει απλές ενώσεις σε ένα όμορφο ή δυσάρεστο άρωμα. Την ίδια στιγμή, μέσα από την οικογένειά της, είχε έντονη επαφή με τη μαγειρική και την αναζήτηση ιδιαίτερων γεύσεων. Ο συνδυασμός αυτών των δύο ενδιαφερόντων, της αρωματοποιίας και της γαστρονομίας, την οδήγησε τελικά στην οινολογία.
Σπουδές από τη Γεωπονική έως το Μπορντό
Σπούδασε Γεωπονία και Επιστήμη Τροφίμων στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, αποκτώντας τη γνώση που απαιτείται για να παρακολουθεί όλη τη διαδρομή της παραγωγής, από το αμπέλι έως το τελικό προϊόν. Ακολούθησαν οι σπουδές οινολογίας στο Μπορντό, μία από τις σημαντικότερες οινικές περιοχές του κόσμου, όπου απέκτησε το δίπλωμα οινολόγου. Η επιστημονική της κατάρτιση τής επέτρεψε να προσεγγίσει το κρασί ολιστικά. Από το χωράφι και την καλλιέργεια του αμπελιού μέχρι την οινοποίηση, την εμφιάλωση και τελικά την πώληση. «Είναι μία παραγωγή από το αμπέλι μέχρι τη φιάλη. Και μέχρι την πώληση τελικά», λέει χαρακτηριστικά.
Οικογενειακή υπόθεση με ρίζες στον πρωτογενή τομέα
Στην πορεία του Κτήματος Κίκονες συνοδοιπόρος της Μελίνας Τάσσου είναι και ο αδελφός της, Βασίλης Τάσσου, επίσης γεωπόνος. Η οικογένεια είχε ήδη εμπειρία από την αγροτική παραγωγή, γεγονός που λειτούργησε ως βάση για τη δημιουργία του οινοποιείου. Η ίδια αναγνωρίζει ότι η επαφή με τη γη, την τροφή και την παραγωγή υπήρχε από νωρίς μέσα στην οικογένεια. Αυτή η σχέση με τον πρωτογενή τομέα, σε συνδυασμό με την εξειδικευμένη γνώση στην οινολογία, έδωσε στο εγχείρημα τη δυνατότητα να σταθεί σε επαγγελματικές βάσεις.
Το αμπέλι, ο καιρός και οι δυσκολίες της παραγωγής
Η παραγωγή κρασιού παραμένει άμεσα εξαρτημένη από τον καιρό και τις συνθήκες κάθε χρονιάς. Όπως εξηγεί η Μελίνα Τάσσου, οι βροχές του χειμώνα μπορούν να λειτουργήσουν ευεργετικά για το αμπέλι, αρκεί να μη συμπέσουν με κρίσιμα στάδια, όπως η ανθοφορία. Οι βροχές πάνω στην ανθοφορία μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα και να απαιτήσουν πολλές αμπελουργικές παρεμβάσεις, καθώς αυξάνεται ο κίνδυνος ασθενειών. Για αυτό, όπως σημειώνει, είναι σημαντικό ότι οι φετινές βροχές ήρθαν νωρίτερα, πριν ακόμη βγουν τα πρώτα φύλλα στα αμπέλια. Κύρια ποικιλία που αξιοποιεί το Κτήμα, είναι το Λημνιό, η αρχαιότερη εκ των ποικιλιών, η οποία επίσης αναφέρεται από το Όμηρο.
Ένα οινοποιείο που στηρίζεται στην ταυτότητα του τόπου
Το Κτήμα Κίκονες εκτός επιχειρηματική προσπάθεια στον χώρο του κρασιού, είναι ένα εγχείρημα που επιδιώκει να επανασυνδέσει τη Ροδόπη με τη βαθιά οινική της ιστορία. Από τους αρχαίους Κίκονες και τον βασιλιά Μάρωνα έως τη σημερινή Μαρώνεια και τον Ίσμαρο, η περιοχή κουβαλά μια παράδοση που η Μελίνα Τάσσου θέλησε να μεταφέρει στη σύγχρονη εποχή. Ακόμη και το σήμα του οινοποιείου, το άλογο, παραπέμπει στους Κίκονες, οι οποίοι είχαν στα νομίσματά τους από τη μία πλευρά το σταφύλι και από την άλλη το άλογο. Το άλογο συνδεόταν με τη ζωή και τον πόλεμο των αρχαίων Θρακών, ενώ ακόμη και σήμερα, όπως σημειώνει η Μελίνα Τάσσου, στα βουνά της Ροδόπης υπάρχουν ελεύθερα κοπάδια αλόγων. Με αυτόν τον τρόπο, το Κτήμα Κίκονες χτίζει την ταυτότητά του πάνω σε τρεις άξονες με επίκεντρο την ιστορία, την επιστημονική γνώση και την γη του τόπου.
