Η τεχνητή νοημοσύνη έχει έρθει να επαναπροσδιορίσει όλους τους τομείς στους οποίους εφαρμόζεται, με τον χώρο της εργασίας να πρωταγωνιστεί σε αυτές τις αλλαγές.
Κι ενώ όλες οι κατηγορίες εργαζομένων έχουν επηρεαστεί σε έναν βαθμό, αυτοί που αντιμετωπίζουν ίσως τις πιο ουσιαστικές μεταβολές είναι οι νέοι εργαζόμενοι στην αγορά.
Για δεκαετίες, η πρώτη δουλειά σε ένα γραφείο είχε έναν σχεδόν άτυπο κανόνα. Ο junior έκανε τις πιο απλές, επαναλαμβανόμενες και συχνά κουραστικές εργασίες, όχι επειδή αυτές ήταν οι πιο ενδιαφέρουσες, αλλά επειδή μέσα από αυτές μάθαινε.
Έγραφε τις πρώτες αναφορές, μάζευε στοιχεία, έφτιαχνε παρουσιάσεις, περνούσε δεδομένα, απαντούσε σε απλά αιτήματα πελατών, παρακολουθούσε τους πιο έμπειρους συναδέλφους και σιγά σιγά καταλάβαινε πώς λειτουργεί πραγματικά μια επιχείρηση. Η δουλειά αυτή ήταν πολλές φορές αόρατη, αλλά είχε εκπαιδευτική αξία, καθώς ήταν το πρώτο σκαλοπάτι που έπρεπε να ανέβει κάποιος για να αλλάξει επίπεδο.
Σήμερα, μεγάλο μέρος αυτού του πρώτου σκαλοπατιού μπορεί να το κάνει η ΑΙ. Και αυτό δημιουργεί ένα ερώτημα που απασχολεί όλο και περισσότερο επιχειρήσεις, στελέχη ανθρώπινου δυναμικού, πανεπιστήμια και νέους επαγγελματίες. Αν η τεχνολογία αναλαμβάνει τη «δουλειά του junior», πώς θα εκπαιδευτεί η επόμενη γενιά εργαζομένων;
Η ΑΙ μπαίνει πρώτα στις απλές εργασίες κι αυτό είναι…κακό
Η παρουσία της generative AI είναι ιδιαίτερα ισχυρή σε εργασίες που μέχρι πρόσφατα αποτελούσαν βασικό μέρος της καθημερινότητας των νέων εργαζομένων.
Μπορεί να συνοψίσει μεγάλα κείμενα, να γράψει ένα πρώτο προσχέδιο, να οργανώσει πληροφορίες, να συγκρίνει δεδομένα, να προτείνει απαντήσεις σε πελάτες, να φτιάξει δομές παρουσιάσεων ή να βοηθήσει σε βασική ανάλυση.
Αυτές δεν είναι απαραίτητα οι εργασίες που δημιουργούν τη μεγαλύτερη αξία σε μια εταιρεία. Είναι όμως οι εργασίες από τις οποίες ξεκινούσε ένας νέος εργαζόμενος για να μάθει το αντικείμενο. Μέσα από την επανάληψη, τα λάθη, τις διορθώσεις και την επαφή με τους πιο έμπειρους, αποκτούσε κρίση. Έβλεπε τι σημαίνει καλή απάντηση, σωστό report, χρήσιμο brief, αξιόπιστη πληροφορία.
Η ΑΙ κάνει αυτή τη διαδικασία ταχύτερη, αλλά, αν χρησιμοποιηθεί χωρίς σχέδιο, μπορεί να την κάνει και πιο επιφανειακή.
Ειδικά όταν χρησιμοποιείται από νέους εργαζομένους, αυτοί αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να ολοκληρώσουν γρηγορότερα μια εργασία, χωρίς όμως να έχουν καταλάβει πραγματικά πώς παράγεται, τι κινδύνους κρύβει ή πώς αξιολογείται η ποιότητά της.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η απώλεια θέσεων
Η δημόσια συζήτηση γύρω από την ΑΙ συχνά εγκλωβίζεται στο ερώτημα αν θα χαθούν θέσεις εργασίας. Στην περίπτωση των νέων εργαζομένων, όμως, το θέμα είναι πιο σύνθετο. Ακόμη και αν οι entry-level θέσεις δεν εξαφανιστούν μαζικά, είναι πολύ πιθανό να αλλάξει ριζικά το περιεχόμενό τους.
Οι επιχειρήσεις μπορεί να χρειάζονται λιγότερους ανθρώπους για βασικές εργασίες εκτέλεσης, αλλά περισσότερο ανθρώπινο έλεγχο, καλύτερη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της ΑΙ και ικανότητα σύνδεσης της τεχνολογίας με τις πραγματικές ανάγκες του πελάτη ή του οργανισμού.
Με άλλα λόγια, ο junior δεν καταργείται αναγκαστικά, αλλάζει όμως η ταυτότητα της θέσης. Αναβαθμίζεται πιο γρήγορα, αλλά και πιέζεται να αποκτήσει νωρίτερα δεξιότητες που παλιότερα χτίζονταν σε βάθος χρόνου.
Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο, καθώς η ΑΙ μπορεί να βοηθήσει έναν νέο εργαζόμενο να γίνει παραγωγικός πολύ πιο γρήγορα, ταυτόχρονα όμως μπορεί να του στερήσει τον χρόνο μαθητείας που χρειαζόταν για να αποκτήσει επαγγελματική ωριμότητα. Η ταχύτητα αυξάνεται, αλλά η εμπειρία είναι ένα από τα ελάχιστα πράγματα που δεν μπορείς να… αγοράσεις.
Η νέα αξία του junior
Η επόμενη γενιά εργαζομένων δεν θα κριθεί από το αν ξέρει να χρησιμοποιεί εργαλεία ΑΙ, καθώς αυτό θεωρείται όλο και περισσότερο βασική προϋπόθεση.
Η πραγματική διαφοροποίηση θα βρίσκεται στην ικανότητα να κάνει σωστές ερωτήσεις στο ΑΙ, να αξιολογεί την απάντηση, να εντοπίζει λάθη, να καταλαβαίνει το πλαίσιο και να μην αντιμετωπίζει το αποτέλεσμα που θα του προσφέρει η… μηχανή, σαν τελικό και χωρίς λάθη.
Ο νέος εργαζόμενος θα πρέπει να μάθει να λειτουργεί ως συντονιστής και ελεγκτής της τεχνολογίας, όχι απλώς ως χρήστης της, κάτι που σημαίνει ότι θα χρειάζεται τεχνική εξοικείωση, αλλά και κριτική σκέψη. Θα πρέπει να ξέρει πότε η ΑΙ είναι χρήσιμη, πότε παράγει γενικόλογο αποτέλεσμα, πότε μπορεί να δημιουργήσει ρίσκο και πότε χρειάζεται ανθρώπινη κρίση.
Πρόκειται για αλλαγές που θα έρθουν να αναδιαμορφώσουν και τα κριτήρια πρόσληψης, αφού οι επιχειρήσεις δεν θα αναζητούν μόνο πτυχία ή βασικές ψηφιακές δεξιότητες.
Θα αναζητούν να φέρουν κοντά τους ανθρώπους που μπορούν να μαθαίνουν γρήγορα, να συνεργάζονται με εργαλεία ΑΙ, να έχουν προσοχή στη λεπτομέρεια και να κατανοούν ότι η τεχνολογία δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη ευθύνη.
Οι επιχειρήσεις πρέπει να ξανασχεδιάσουν την εκπαίδευση
Η μεγάλη πρόκληση για τις εταιρείες είναι ότι δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν την ΑΙ μόνο ως εργαλείο μείωσης κόστους.
Αν κόψουν τα πρώτα σκαλοπάτια της εργασίας, αργότερα θα βρεθούν χωρίς μεσαία στελέχη που έχουν πραγματική εμπειρία, χωρίς ανθρώπους που γνωρίζουν την κουλτούρα του οργανισμού και χωρίς φυσική δεξαμενή μελλοντικών ηγετών.
Γι’ αυτό η είσοδος των νέων εργαζομένων πρέπει να σχεδιαστεί από την αρχή, αφού πλέον η μαθητεία δεν μπορεί πια να βασίζεται απλώς στο «κάτσε δίπλα σε έναν πιο έμπειρο και μάθε». Χρειάζεται δομημένη εκπαίδευση, καθοδήγηση, σαφείς κανόνες χρήσης της ΑΙ και πραγματικές ευκαιρίες ανάληψης ευθύνης.
Ο junior της νέας εποχής δεν πρέπει να εκπαιδευτεί μόνο στο πώς να γράφει ένα prompt. Πρέπει να μάθει πώς λειτουργεί μια αγορά, πώς σκέφτεται ένας πελάτης, πώς λαμβάνεται μια επιχειρηματική απόφαση, πώς διαχειρίζεται κανείς το λάθος και πώς αξιοποιεί μια πληροφορία για να λάβει αποφάσεις.
Ο κίνδυνος της επόμενης ημέρας
Η ΑΙ μπορεί να αφαιρέσει από τους νέους εργαζομένους πολλές βαρετές και μηχανικές εργασίες, κι αυτό, από μόνο του, δεν είναι αρνητικό. Το πρόβλημα αρχίζει όταν μαζί με τις μηχανικές εργασίες αφαιρείται και η δυνατότητα να μάθει κανείς τη δουλειά από τις βάσεις της.
Η αγορά εργασίας μπαίνει σε μια περίοδο όπου οι νέοι θα μπορούν θεωρητικά να κάνουν περισσότερα, γρηγορότερα και με καλύτερα εργαλεία. Όμως η πραγματική τους αξία θα εξαρτηθεί από το αν θα αποκτήσουν βάθος, κρίση και επαγγελματική ταυτότητα, κι αυτά δεν τα προσφέρει αυτόματα κανένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης.
Οι Jurion θέσεις φτιάχνουν τους αυριανούς επαγγελματίες
Για τις επιχειρήσεις, το δίλημμα δεν είναι αν θα χρησιμοποιήσουν ΑΙ. Αυτό έχει ήδη απαντηθεί καταφατικά και δεν υπάρχει χώρος για αντίθετες απόψεις.
Το πραγματικό δίλημμα είναι αν θα τη χρησιμοποιήσουν για να αντικαταστήσουν βιαστικά το χαμηλότερο επίπεδο της εργασιακής πυραμίδας ή για να δημιουργήσουν μια νέα, πιο απαιτητική αλλά και πιο ουσιαστική διαδρομή εισόδου στην αγορά.
Γιατί αν χαθεί η δουλειά του junior, δεν χάνεται απλώς μια θέση χαμηλής εμπειρίας, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο οι επιχειρήσεις έφτιαχναν τους επαγγελματίες του αύριο.
