Ως μοντέλο ανάπτυξης που προσφέρει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε περιόδους αβεβαιότητας επιβεβαιώνεται το franchise, τόσο στην Ελλάδα όσο και στις ΗΠΑ. Η λογική του οργανωμένου δικτύου, της αναγνωρίσιμης εμπορικής ταυτότητας και της υποστήριξης από τη μητρική εταιρεία φαίνεται να λειτουργεί ως «δίχτυ ασφαλείας» για τους επιχειρηματίες που θέλουν να ξεκινήσουν ή να επεκτείνουν δραστηριότητα, χωρίς να ξεκινούν από το μηδέν.
Στην Ελλάδα, το franchise παραμένει στενά συνδεδεμένο με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Τόσο οι μητρικές εταιρείες όσο και τα καταστήματα που λειτουργούν με το συγκεκριμένο μοντέλο εντάσσονται κατά κύριο λόγο στην κατηγορία των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων. Τα περισσότερα σημεία απασχολούν από λίγα άτομα έως μερικές δεκάδες εργαζομένους, ενώ η καθημερινή διαχείριση παραμένει στα χέρια του δικαιοδόχου, ο οποίος αξιοποιεί την τεχνογνωσία, το brand, τα προϊόντα και την υποστήριξη του δικαιοπαρόχου.
Περισσότερα από 350 ενεργά συστήματα franchise στην Ελλάδα
Η ελληνική αγορά αριθμεί σήμερα περισσότερα από 350 ενεργά συστήματα franchise, δηλαδή εταιρείες που έχουν προχωρήσει σε άνοιγμα τουλάχιστον ενός καταστήματος franchise τα τελευταία χρόνια και εξακολουθούν να αναπτύσσουν ή να υποστηρίζουν το μοντέλο. Οι μονάδες franchise ξεπερνούν τις 17.000, δείχνοντας ότι το συγκεκριμένο μοντέλο έχει αποκτήσει ισχυρό αποτύπωμα στην ελληνική επιχειρηματικότητα.
Ιδιαίτερα υψηλό εμφανίζεται και το ποσοστό επιτυχίας, το οποίο εκτιμάται πάνω από 95%. Η εικόνα αυτή συνδέεται με το γεγονός ότι ένα κατάστημα franchise σπάνια «χάνεται» με τον τρόπο που μπορεί να κλείσει μία ανεξάρτητη επιχείρηση. Ακόμη και όταν ένας δικαιοδόχος αποχωρεί, το κατάστημα μπορεί να περάσει σε άλλον franchisee ή να το αναλάβει η ίδια η μητρική εταιρεία, ώστε να μη χαθεί το σημείο και η εμπορική παρουσία του brand.
Παρά τη δυναμική του, η διείσδυση του franchise στην Ελλάδα παραμένει σχετικά περιορισμένη, λίγο πάνω από 7%%, γεγονός που δείχνει ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης. Η συνολική συνεισφορά του κλάδου στην εθνική οικονομία υπολογίζεται κοντά στα 6 δισ. ευρώ, ποσό που αποτυπώνει τον ρόλο του όχι μόνο στο λιανεμπόριο και στην εστίαση, αλλά και στην απασχόληση, στην κατανάλωση και στην περιφερειακή επιχειρηματικότητα.
Πρωταγωνιστεί στην Ελλάδα η καφεστίαση
Η εστίαση εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό πρωταγωνιστή της ελληνικής αγοράς franchise. Καφέ, street coffee concepts, μικρές αλυσίδες γρήγορης εξυπηρέτησης και καταστήματα καθημερινής κατανάλωσης παραμένουν στις πρώτες επιλογές των υποψήφιων επενδυτών. Μετά την περίοδο των lockdowns, η αγορά επανήλθε, αν και με μεγαλύτερη επιλεκτικότητα. Ο έντονος ανταγωνισμός έχει περιορίσει το ενδιαφέρον σε πιο ευέλικτα μοντέλα, με χαμηλότερες λειτουργικές απαιτήσεις και ταχύτερη απόδοση, όπως τα street coffee shops.
Η σύγκριση με τις ΗΠΑ δείχνει τη διαφορά κλίμακας, αλλά και την κοινή βάση του μοντέλου. Σύμφωνα με στοιχεία της International Franchise Association, οι επιχειρήσεις franchise στις ΗΠΑ απέδειξαν την ανθεκτικότητά τους και το 2025, παρά το περιβάλλον πιέσεων από την κατανάλωση, τα κόστη και τη χρηματοδότηση. Η παραγωγή των franchise στην αμερικανική αγορά εκτιμάται ότι αυξήθηκε κατά 1,1% το 2025, ξεπερνώντας τα 900 δισ. δολάρια. Οι μονάδες franchise αυξήθηκαν κατά 1,3%, σε περισσότερες από 830.000, ενώ η απασχόληση ξεπέρασε τα 8,7 εκατομμύρια εργαζομένους.
Για το 2026, η International Franchise Association προβλέπει περαιτέρω ανάπτυξη στις ΗΠΑ. Η παραγωγή των franchise αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,6%, ξεπερνώντας τα 920 δισ. δολάρια, ενώ οι μονάδες εκτιμάται ότι θα φτάσουν περίπου τις 845.000. Η απασχόληση αναμένεται να προσεγγίσει τα 8,9 εκατομμύρια εργαζομένους, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του franchise ως βασικού πυλώνα της αμερικανικής μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας.
Η αμερικανική αγορά δείχνει πώς λειτουργεί το franchise σε μεγάλη κλίμακα. Κεντρικές προμήθειες, ισχυρά brands, οργανωμένη εκπαίδευση, τεχνολογικά εργαλεία, πρόσβαση σε δεδομένα και δυνατότητα ταχύτερης προσαρμογής βοηθούν τα δίκτυα να αντέχουν καλύτερα στις πιέσεις από ό,τι πολλές ανεξάρτητες επιχειρήσεις. Το ίδιο ισχύει, σε μικρότερη κλίμακα, και στην Ελλάδα, όπου το franchise προσφέρει στον νέο επιχειρηματία ένα έτοιμο λειτουργικό πλαίσιο, μειώνοντας μέρος του ρίσκου.
Η απόσταση της Ελλάδας από το παράδειγμα της Αμερικής
Η βασική διαφορά είναι ότι στις ΗΠΑ το franchise έχει πολύ μεγαλύτερη διείσδυση και θεσμική ωρίμανση, ενώ στην Ελλάδα παραμένει μια αγορά με περιθώρια επέκτασης. Η χαμηλή διείσδυση στα επίπεδα του 7% δείχνει ότι το μοντέλο μπορεί να αναπτυχθεί περαιτέρω, ιδίως σε τομείς πέρα από την εστίαση, όπως υπηρεσίες, εκπαίδευση, υγεία, ευεξία, λιανεμπόριο ειδών καθημερινής χρήσης και εξειδικευμένα concepts. Βασικό αίτιο της απόστασης μεταξύ Ελλάδας και Αμερικής ως προς την εξάπλωση του μοντέλου franchise και της διείσδυσης, είναι ότι η ελληνική επιχειρηματικότητα και η φιλοσοφία των Ελλήνων επιχειρηματιών συνδέεται στενά με την έννοια της αυτονομίας. Γεγονός που δρα αποτρεπτικά πολλές φορές στο να ενταχθούν κάποιοι επιχειρηματίες σε ένα ευρύτερο επιχειρηματικό δίκτυο. Κάτι που δεν αποτυπώνεται μόνο στο πεδίο του franchise αλλά και στην αντίληψη που υφίσταται στη χώρα μας ως προς το ενδεχόμενο συγχωνεύσεων και εξαγορών μίας επιχείρησης από μία μεγαλύτερη οντότητα και τη δημιουργία μεγαλύτερων σχημάτων, όπου πολλοί Έλληνες επιχειρηματίες εμφανίζονται επιφυλακτικοί.
