Υπήρχε μια εποχή που ανάμεσα στην επιθυμία και στην απόκτησή της μεσολαβούσε χρόνος. Ένα βιβλίο που περίμενες να κυκλοφορήσει. Ένας δίσκος που είχε συζητηθεί αλλά δεν είχες ακόμη στα χέρια σου. Μια ταινία που θα ερχόταν στον κινηματογράφο σε λίγες εβδομάδες. Ακόμη και μια φωτογραφία χρειαζόταν χρόνο μέχρι να εμφανιστεί.
Η αναμονή δεν ήταν μια δυσάρεστη καθυστέρηση. Ήταν μέρος της εμπειρίας. Κάθε μέρα που περνούσε έκανε την επιθυμία λίγο μεγαλύτερη. Και όταν τελικά έφτανε η στιγμή, δεν απολάμβανες μόνο αυτό που είχες μπροστά σου, απολάμβανες και όλο τον χρόνο που είχε προηγηθεί.
Σήμερα, σχεδόν τίποτα δεν χρειάζεται να περιμένει. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μπορούμε να ακούσουμε οποιοδήποτε τραγούδι, να δούμε χιλιάδες ταινίες, να αγοράσουμε σχεδόν κάθε βιβλίο, να βρούμε την απάντηση σε μια απορία ή να επικοινωνήσουμε με έναν άνθρωπο στην άλλη άκρη του κόσμου. Ζούμε στην εποχή όπου σχεδόν τα πάντα είναι διαθέσιμα. Και αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της εποχής μας.
Ίσως όμως να άλλαξε και κάτι λιγότερο προφανές: ο τρόπος που εκτιμούμε όσα έχουμε.
Όταν κάτι ήταν δύσκολο να αποκτηθεί, του αφιέρωνες χρόνο. Όταν είχες μόνο έναν δίσκο, τον άκουγες ολόκληρο. Όταν είχες λίγα βιβλία, επέστρεφες στις σελίδες τους. Όταν είχες λίγες φωτογραφίες, τις κοιτούσες ξανά και ξανά. Όχι επειδή οι άνθρωποι αγαπούσαν περισσότερο τη μουσική, τη λογοτεχνία ή τη φωτογραφία, αλλά επειδή η σπανιότητα σε καλούσε να σταθείς.
Σήμερα συμβαίνει σχεδόν το αντίθετο. Δεν προλαβαίνουμε να ολοκληρώσουμε μια ταινία και ήδη σκεφτόμαστε την επόμενη. Δεν έχουμε τελειώσει ένα βιβλίο και αγοράζουμε άλλα πέντε. Αποθηκεύουμε άρθρα που δεν θα διαβάσουμε ποτέ, δημιουργούμε λίστες με μουσική που ίσως δεν ακούσουμε ξανά. Δεν είναι ότι έχουμε λιγότερο ενδιαφέρον. Έχουμε περισσότερες επιλογές από όσες μπορούμε πραγματικά να ζήσουμε.
Και όταν οι επιλογές γίνονται σχεδόν απεριόριστες, αποκτούν μια παράξενη ιδιότητα: κάθε μία μοιάζει λιγότερο πολύτιμη.
Ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο παράδοξο της αφθονίας. Δεν μας στερεί πράγματα. Μας στερεί την αίσθηση ότι χρειάζεται να μείνουμε σε αυτά. Πάντα υπάρχει κάτι ακόμη να ακούσουμε, να δούμε, να διαβάσουμε, να αγοράσουμε, να ανακαλύψουμε. Έτσι, η προσοχή μας μετακινείται διαρκώς στο επόμενο, πριν προλάβει να «ριζώσει» στο παρόν. Καμιά φορά αφιερώνουμε περισσότερο χρόνο στην επιλογή παρά στην ίδια την εμπειρία. Σαν η αναζήτηση να αποκτά μεγαλύτερη σημασία από αυτό που τελικά επιλέγουμε να ζήσουμε.
Ίσως, τελικά, η αξία ενός πράγματος να μην εξαρτάται μόνο από αυτό που είναι. Να εξαρτάται και από τον χρόνο που του επιτρέπουμε να μείνει στη ζωή μας. Από την προσοχή που του αφιερώνουμε. Από την απόφασή μας να μη βιαστούμε να περάσουμε στο επόμενο.
Γιατί το πολύτιμο δεν γεννιέται πάντα από τη σπανιότητα. Γεννιέται συχνά από τον χρόνο και την προσοχή που επιλέγουμε να του αφιερώσουμε. Από την επιλογή να μείνουμε λίγο ακόμη με ένα τραγούδι, μια ιστορία, μια εικόνα, έναν άνθρωπο.
Ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας. Όχι να αποκτήσουμε περισσότερα—αυτό το έχουμε ήδη καταφέρει. Η πραγματική πρόκληση είναι να ξαναμάθουμε να δίνουμε αξία σε όσα βρίσκονται ήδη μπροστά μας.
