Αλβανία: «Starchitect, go home!» και η Επανάσταση των Φλαμίνγκο γιγαντώνεται

Αλβανία: «Starchitect, go home!» και η Επανάσταση των Φλαμίνγκο γιγαντώνεται
4 MIN READ

Είναι μια εντυπωσιακή λαϊκή εξέγερση, που εμφανίζει δικά της ασυνήθιστα χαρακτηριστικά και δε λέει να κοπάσει, αλλά αντίθετα δυναμώνει…

Η Επανάσταση των Φλαμίνγκο στην Αλβανία, πια, γράφει σε πανό τα ονόματα διάσημων αρχιτεκτόνων. Η οργή για το περιβόητο τουριστικό σχέδιο δισεκατομμυρίων μελών της οικογένειας Τραμπ, έφτασε από τις ακτές του Ιονίου στα Τίρανα και βρήκε απέναντί της τον Έντι Ράμα, τον Τζάρεντ Κούσνερ και μια παρέλαση διεθνών αρχιτεκτονικών υπογραφών. «Starchitect, go home!» γράφουν τα πλακάτ. Η λέξη starchitect ενώνει το star με το architect και περιγράφει τους διάσημους, φημισμένους αρχιτέκτονες που έχουν αποκτήσει δημοσιότητα σχεδιαστή μόδας ή σκηνοθέτη. Το όνομά τους προσθέτει αίγλη, ανεβάζει την αξία ενός ακινήτου και κάνει ακόμη και το πιο αμφιλεγόμενο σχέδιο να δείχνει σπουδαίο στις μακέτες. Και αυτό ακριβώς είναι που εξοργίζει σήμερα τους Αλβανούς.

Το θέρετρο του γαμπρού του Τραμπ στο ειδυλλιακό Ζβέρνετς

Η Επανάσταση των Φλαμίνγκο άρχισε στα τέλη Μαΐου του 2026 στο Ζβέρνετς, ένα παραθαλάσσιο χωριό κοντά στην Αυλώνα. Εκεί, σε μια παρθένα περιοχή με παραλίες, πευκοδάσος και προστατευόμενους υγροτόπους, οι κάτοικοι ανακάλυψαν ξαφνικά ότι είχαν αρχίσει οι προετοιμασίες για την κατασκευή ενός πολυτελούς θερέτρου με περίπου 10.000 δωμάτια. Μέχρι τότε πήγαιναν ελεύθερα στην παραλία, όμως τον Μάιο η περιοχή περιφράχθηκε και η ελεύθερη πρόσβαση των Αλβανών, κόπηκε. Το έργο συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, σύζυγο της Ιβάνκα Τραμπ, και την επενδυτική του εταιρεία Affinity Partners. Η επένδυση αφορά το Ζβέρνετς και το γειτονικό νησί Σαζάν, μια παλιά στρατιωτική βάση που άνοιξε νομοθετικά στον τουρισμό το 2024. Η περιοχή βρίσκεται κοντά στον προστατευόμενο υγρότοπο Βιόσα Νάρτα και φιλοξενεί φλαμίνγκο, φώκιες και θαλάσσιες χελώνες. Το Reuters υπολογίζει το σχέδιο σε 1,4 δισ. ευρώ και αναφέρει ότι μπορεί να περιλαμβάνει περίπου 10.000 δωμάτια. Η Le Monde γράφει για ευρύτερη επένδυση 4,3 δισ. ευρώ. Και κανείς δεν γνωρίζει πόσο θα κοστίσει τελικά το έργο, αφού ακόμη και οι δημοσιευμένες εκτιμήσεις διαφέρουν κατά 2,9 δισ. ευρώ! Όταν οι Αλβανοί προσπάθησαν να πλησιάσουν την περιφραγμένη έκταση της δικής τους γης, απωθήθηκαν και συγκρούστηκαν με αποφασισμένους για βία ιδιωτικούς φρουρούς. Υπήρξαν τραυματισμοί, αγριότητα, προσβολές, κίνδυνος. Οι εικόνες που δημοσιεύτηκαν στα social media την ώρα που συνέβαιναν διαδόθηκαν αμέσως και προκάλεσαν την οργή όλης της Αλβανίας. Οι πρώτες τοπικές αντιδράσεις έγιναν καθημερινές συγκεντρώσεις στα Τίρανα. Το φλαμίνγκο, ένα από τα προστατευόμενα πουλιά της περιοχής, αναδείχθηκε στο σήμα της εξέγερσης.

Ο Ράμα και η στρατιά των αρχιτεκτόνων

Ο Έντι Ράμα φαίνεται να αγαπά την αρχιτεκτονική και κυρίως όσα μπορεί να κάνει πολιτικά με αυτήν. Από το 2013, όταν έγινε πρωθυπουργός, προσκάλεσε στα Τίρανα μεγάλα διεθνή γραφεία και ορισμένους από τους διασημότερους αρχιτέκτονες του κόσμου. Η αλβανική πρωτεύουσα γέμισε φιλόδοξα κτίρια. Ένας πύργος σχηματίζει ανθρώπινο πρόσωπο. Ένα άλλο κτίριο μοιάζει με γιγαντιαίο παιχνίδι Jenga. Η παλιά πυραμίδα των Τιράνων έγινε πολύχρωμο πολιτιστικό κέντρο. Ο ίδιος ο Ράμα ονόμασε τους δημιουργούς αυτών των έργων «στρατιά αρχιτεκτόνων». Για τον πρωθυπουργό, τα κτίρια λειτουργούσαν ως απόδειξη προόδου. Για τους επικριτές του, έγιναν ακριβές βιτρίνες μιας χώρας που παραμένει από τις φτωχότερες της Ευρώπης και βρίσκεται στην 91η θέση μεταξύ 182 χωρών στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς της Transparency International για το 2025. Η δυσαρέσκεια αφορά όσα κρύβονται πίσω από τις εντυπωσιακές προσόψεις. Κατεδαφίσεις, πολυτελείς κατοικίες για ελάχιστους, ακτές που περνούν σε ιδιώτες και αποφάσεις που λαμβάνονται με ελάχιστη συμμετοχή των κατοίκων. Οι διάσημοι αρχιτέκτονες κατηγορούνται ότι προσφέρουν το όνομά τους σε αυτή την πολιτική και κατόπιν δηλώνουν πως ασχολούνται μόνο με τον σχεδιασμό.

Η γιορτή της αφθονίας και γύρω οργή

Η σύγκρουση έγινε καθαρή στις 3 Ιουνίου, όταν άνοιξε στα Τίρανα το Bread and Heart Festival. Η διοργάνωση ήταν αφιερωμένη στην αρχιτεκτονική και είχε τον μάλλον ατυχή τίτλο «Τοπίο της Αφθονίας». Καλεσμένοι ήταν η Τζιν Γκανγκ, ο Μπιάρκε Ίνγκελς, ο Ράινιερ ντε Γκραφ, ο Πιερ ντε Μερόν, ο Φράνσις Κερέ και άλλοι φημισμένοι και περιβόητοι αρχιτέκτονες. Λίγα μέτρα μακριά, χιλιάδες Αλβανοί διαμαρτύρονταν για τη δική τους ακτή που κινδύνευε να χαθεί κάτω από ξενοδοχεία και ιδιωτικές βίλες!  Εκατοντάδες Αλβανοί αρχιτέκτονες, καλλιτέχνες και περιβαλλοντικοί ακτιβιστές υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή. Ζητούσαν από τους ξένους προσκεκλημένους να μποϊκοτάρουν τη διοργάνωση και να αρνηθούν τη συμμετοχή τους στο «art washing της πολιτικής της μπουλντόζας». Κανένας από τους διάσημους, πλούσιους, κομψούς και ξένους καλεσμένους δεν απάντησε στην επιστολή.

Περισσότερες από 100 ημέρες στους δρόμους

Η Επανάσταση των Φλαμίνγκο μετρά ήδη τις 100 ημέρες. Στα αρχικά αιτήματα για την προστασία της ακτής και την ελεύθερη πρόσβαση των Αλβανών σ αυτήν, προστέθηκαν κι άλλα. Οι διαδηλωτές ζητούν εκλογική και συνταγματική μεταρρύθμιση, έλεγχο των μεγάλων επενδύσεων και παραίτηση του Έντι Ράμα. Ο Ράμα επιμένει ότι το έργο θα προχωρήσει και παρουσιάζει τις ξένες επενδύσεις ως αναγκαίες για την ανάπτυξη της χώρας. Όταν ρωτήθηκε για τις περιβαλλοντικές αντιδράσεις, επικαλέστηκε τα μεγάλα ονόματα των αρχιτεκτόνων που είχαν προσκληθεί να εργαστούν στο σχέδιο, ως υπεράνω και ως απόδειξη του οράματος του.

Για τους Αλβανούς, που φωνάζουν «Starchitect, go home!» τα διάσημα ονόματα, όμως, είναι μόνο άλλοθι.

 

Συνδεθείτε εδώ
ή αποκτήστε ετήσια συνδρομή εδώ.
THETOTALBUSINESS
Επισκόπηση απορρήτου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για να σας παρέχουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία χρήστη. Οι πληροφορίες των cookies αποθηκεύονται στο πρόγραμμα περιήγησής σας και εκτελούν λειτουργίες όπως η αναγνώρισή σας όταν επιστρέφετε στον ιστότοπό μας και βοηθώντας την ομάδα μας να καταλάβει ποια τμήματα του ιστότοπου μας θεωρείτε πιο ενδιαφέροντα και χρήσιμα.