THE BULLET POINT "PREVIEW"
Το commonplace book δεν είναι ημερολόγιο ούτε planner. Είναι ένα προσωπικό αρχείο από φράσεις, ιδέες, αποσπάσματα, παρατηρήσεις και οτιδήποτε αξίζει να ξαναβρείς αργότερα.
Η πρακτική του commonplacing χρησιμοποιούνταν ήδη από τον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση ως τρόπος ενεργητικής ανάγνωσης, απομνημόνευσης και οργάνωσης της γνώσης.
Δεν χρειάζεται περίπλοκο σύστημα: ένα τετράδιο, ένα στυλό/μολύβι και η συνήθεια να καταγράφεις μόνο ό,τι πραγματικά σου τραβά την προσοχή, αρκούν για να ξεκινήσεις.
Σε ένα βιβλίο μπορεί να βρεις μία φράση που θέλεις να θυμάσαι. Μια συζήτηση μπορεί να γεννήσει μια ιδέα. Ένα άρθρο, μια ταινία ή ακόμη και κάτι που άκουσες τυχαία μπορεί να περιέχει μια σκέψη που αξίζει να κρατήσεις. Το πρόβλημα είναι ότι τις περισσότερες φορές δεν την κρατάς.
Τη σημειώνεις πρόχειρα στο κινητό, κάνεις ένα screenshot, ανοίγεις ένα νέο note ή πιστεύεις ότι απλώς θα τη θυμάσαι. Λίγες εβδομάδες μετά έχει χαθεί μέσα σε εκατοντάδες άλλες πληροφορίες. Το commonplace book δημιουργήθηκε ακριβώς για το αντίθετο: για να συγκεντρώνεις σε ένα μέρος όσα θεωρείς αρκετά σημαντικά ώστε να μην τα αφήσεις να εξαφανιστούν.
Η ιδέα δεν είναι καινούργια. Για αιώνες, αναγνώστες και φοιτητές αντέγραφαν σε προσωπικά τετράδια αποσπάσματα από βιβλία, αποφθέγματα, παρατηρήσεις, ποιήματα και σημειώσεις και συχνά τα οργάνωναν ανά θέμα. Στην πρώιμη νεότερη Ευρώπη, το commonplacing αποτελούσε βασικό μέρος της ενεργητικής ανάγνωσης: δεν διάβαζες απλώς ένα κείμενο, αλλά επέλεγες τι άξιζε να απομονώσεις και να μεταφέρεις στο δικό σου αρχείο γνώσης. Ο John Locke, (1632–1704) Άγγλος φιλόσοφος και μία από τις κεντρικές μορφές του Διαφωτισμού, δημοσίευσε το 1686 μια δική του μέθοδο οργάνωσης commonplace books, με σύστημα ευρετηρίου που επέτρεπε στον αναγνώστη να βρίσκει αργότερα τις σημειώσεις του ευκολότερα.
Το σημαντικό είναι ότι το commonplace book δεν απαιτεί να γίνεις συγγραφέας. Δεν χρειάζεται να γράφεις κάθε πρωί τρεις σελίδες, να περιγράφεις τη μέρα σου ή να ακολουθείς κάποια ρουτίνα αυτοβελτίωσης. Μπορεί μια εβδομάδα να μην γράψεις τίποτα και την επόμενη να γεμίσεις δύο σελίδες. Η μόνη ερώτηση είναι αν αυτό που μόλις διάβασες, άκουσες ή σκέφτηκες αξίζει να υπάρχει κάπου όπου θα μπορέσεις να το ξαναβρείς. Αυτό το κάνει πολύ πιο εύκολο να διατηρηθεί από ένα ημερολόγιο που συχνά μετατρέπεται σε ακόμη μία καθημερινή υποχρέωση.
Τι γράφεις μέσα σε ένα τέτοι τετράδιο; Μια πρόταση από ένα βιβλίο, μια καλή διατύπωση που είδες σε ένα άρθρο, έναν ορισμό, μια επιχειρηματική ιδέα, ένα όνομα που θέλεις να ψάξεις, μια παρατήρηση από μια συζήτηση ή ακόμη και μια δική σου σκέψη που εμφανίστηκε χωρίς προειδοποίηση. Ένα ιστορικό commonplace book που διατηρεί το Harvard, για παράδειγμα, περιλαμβάνει αποσπάσματα και ολόκληρα ποιήματα μαζί με προσωπικές παρατηρήσεις και σημειώσεις ανάγνωσης, οργανωμένα ανά συγγραφέα ή θέμα. Η λογική είναι ακριβώς αυτή: όχι να φτιάξεις ένα τέλειο αρχείο, αλλά ένα αρχείο που έχει νόημα για εσένα.
Υπάρχει όμως ένας καλός κανόνας: μην αντιγράφεις τα πάντα. Αν κάθε ενδιαφέρουσα πρόταση καταλήγει στο τετράδιο, πολύ γρήγορα μετατρέπεται σε αποθήκη. Η αξία βρίσκεται στην επιλογή. Για να γράψεις κάτι με το χέρι πρέπει να αποφασίσεις ότι αξίζει μερικά δευτερόλεπτα περισσότερο από το να πατήσεις «save». Αυτή η μικρή καθυστέρηση σε αναγκάζει να ξεχωρίζεις περισσότερο τι πραγματικά σε ενδιαφέρει.
Πώς ξεκινάς
Δεν χρειάζεσαι ειδικό notebook. Στην πραγματικότητα, όσο λιγότερο «πολύτιμο» είναι το τετράδιο τόσο πιο εύκολο είναι να το χρησιμοποιήσεις χωρίς τον φόβο ότι θα χαλάσεις τις σελίδες του. Βάλε ημερομηνία στις καταχωρίσεις, σημείωσε πάντα την πηγή όταν αντιγράφεις κάτι και άφησε μερικές πρώτες σελίδες για ένα απλό ευρετήριο Παράδειγμα:
- Βιβλία — σελ. 4, 18, 32
- Ιδέες για δουλειά — σελ. 7, 21
- Φράσεις / αποσπάσματα — σελ. 11, 25
Αν αρχίσεις να βλέπεις επαναλαμβανόμενα θέματα -βιβλία, δουλειά, ιδέες, άνθρωποι, design, επιχειρήσεις- μπορείς να σημειώνεις δίπλα έναν μικρό κωδικό ή τη σελίδα στην οποία εμφανίζονται. Δεν χρειάζεται τίποτε περισσότερο.
Και μην προσπαθήσεις να το κάνεις όμορφο. Ένα commonplace book δεν είναι αντικείμενο για το Instagram. Μπορεί να έχει μουτζούρες, διαφορετικά στυλό, βιαστικά γράμματα, βέλη, υπογραμμίσεις και μισές σκέψεις. Σκοπός του είναι να χρησιμοποιείται. Ακόμη και τα ιστορικά commonplace books ήταν συχνά λειτουργικά εργαλεία, με κενές σελίδες που είχαν προβλεφθεί για μελλοντικές καταχωρίσεις, συμπληρώσεις και διαφορετικές κατηγορίες.
Το πιο ενδιαφέρον συμβαίνει όταν αρχίσεις να επιστρέφεις σε αυτό. Μια φράση που αντέγραψες πριν από δύο χρόνια μπορεί ξαφνικά να συνδεθεί με κάτι που δουλεύεις σήμερα. Δύο σημειώσεις από διαφορετικά βιβλία μπορεί να αποκτήσουν νόημα όταν τις δεις δίπλα δίπλα. Και μια ιδέα που τότε σου φάνηκε απλώς ενδιαφέρουσα μπορεί να γίνει η αφετηρία για ένα άρθρο, ένα project ή μια απόφαση.
Το τετράδιο αρχίζει σταδιακά να λειτουργεί όχι σαν αρχείο όσων διάβασες, αλλά σαν αρχείο του τι επέλεξες να προσέξεις.
GOOD TO KNOW
Ο John Locke δεν επινόησε το commonplace book -η πρακτική προϋπήρχε για αιώνες- αλλά βοήθησε να γίνει γνωστή μια πιο συστηματική μέθοδος οργάνωσής του. Η μέθοδός του βασιζόταν σε ένα ευρετήριο που επέτρεπε στον χρήστη να ταξινομεί διαφορετικά θέματα χωρίς να χρειάζεται να δεσμεύει εκ των προτέρων ολόκληρα τμήματα του τετραδίου για κάθε κατηγορία.
Δεν χρειάζεται να γράφεις κάθε μέρα. Χρειάζεται μόνο να κρατάς ό,τι αξίζει να μη χαθεί.
