Η Βρετανία κατάργησε τη δουλεία, πλήρωσε αδρά εκείνους που έχασαν τους σκλάβους τους και άφησε εκείνους που ρημάχτηκαν, αδικαίωτους.
Ύστερα απο δύο αιώνες από την κατάργηση της δουλειάς, η Τζαμάικα, το καταπράσινο νησί της Καραϊβικής, ζητά αποζημιώση από τον βασιλιά Κάρολο και ζητά συγχρόνως από το Βρετανικό Μουσείο να επιστρέψει χρήματα, δικαιοσύνη, αγάλματα, θεότητες και την αποκατάσταση της μνήμης ανθρώπων που κάποτε τιμολογήθηκαν ως οικοσκευές, ως αντικείμενα και περιουσιακά στοιχεία. Η κυβέρνηση της χώρας κατέθεσε στο Λονδίνο επίσημο αίτημα προς τον Κάρολο, ο οποίος παραμένει αρχηγός του κράτους της Τζαμάικα. Η χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της από τη Βρετανία το 1962, αλλά διατήρησε τη συνταγματική μοναρχία και ανήκει στα Βασίλεια της Κοινοπολιτείας. Αυτό σημαίνει ότι ο Βρετανός μονάρχης είναι και βασιλιάς της Τζαμάικα, με κυρίως τελετουργικό ρόλο, και εκπροσωπείται στο νησί από γενικό κυβερνήτη. Η κυβέρνηση έχει ήδη αρχίσει τη διαδικασία για την κατάργηση της μοναρχίας και τη μετατροπή της χώρας σε αβασίλευτη δημοκρατία.
Εκατοντάδες χρόνια δουλείας και η δικαιοσύνη που δεν αποδόθηκε ποτέ
Η υπουργός Πολιτισμού, Φύλου, Ψυχαγωγίας και Αθλητισμού της Τζαμάικα, Ολίβια Γκρέιντζ κατέθεσε το αίτημα στις 7 Σεπτεμβρίου 2026. Ζητά από τον βασιλιά να παραπέμψει τρία νομικά ερωτήματα στο Δικαστικό Συμβούλιο του Στέμματος, γνωστό ως Judicial Committee of the Privy Council. Το πρώτο ερώτημα αφορά στον αν η αρπαγή Αφρικανών, η μεταφορά τους στην Καραϊβική και η μετατροπή τους σε κινητή περιουσία υπήρξαν ποτέ νόμιμες βάσει του αγγλικού δικαίου. Το δεύτερο ζητά να εξεταστεί το εάν η πρακτική παραβίαζε το διεθνές δίκαιο και αποτελούσε έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Τέλος, το τρίτο ζητά να κριθεί εάν το Ηνωμένο Βασίλειο έχει σήμερα νομική υποχρέωση να προσφέρει επανόρθωση στον λαό της Τζαμάικα. Η επανόρθωση αποτελεί ευρύτερη έννοια από μια επιταγή. Μπορεί να περιλαμβάνει οικονομική ενίσχυση, διαγραφή χρέους, χρηματοδότηση της παιδείας και της υγείας, επιστροφή γης, πολιτιστικές συνεργασίες και επίσημη συγγνώμη. Η Γκρέιντζ ξεκαθάρισε ότι η σημερινή προσφυγή δεν περιέχει χρηματική απαίτηση. «Μόλις λάβουμε απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα, θα αποφασιστούν τα επόμενα βήματα», δήλωσε. Η κυβέρνηση της Τζαμάικα χαρακτηρίζει την πρωτοβουλία ιστορική, καθώς για πρώτη φορά κράτος της Κοινοπολιτείας χρησιμοποιεί αυτή τη νομική οδό για τη δουλεία.
Οι Αγγλοι φορολογούνταν και τον 21 αιώνα για να αποζημιωθούν οι ιδιοκτήτες δούλων
Η Βρετανία κατέλαβε την Τζαμάικα από την Ισπανία το 1655 και τη μετέτρεψε σε μία από τις πολυτιμότερες αποικίες της. Οι φυτείες ζάχαρης απέφεραν τεράστια κέρδη χάρη στην καταναγκαστική εργασία ανθρώπων που μεταφέρονταν αλυσοδεμένοι από την Αφρική. Η βία, οι ασθένειες, η πείνα και η εξοντωτική εργασία αποδεκάτιζαν τους ανθρώπους, με τεράστια θνησιμότητα και τα πλοία συνέχιζαν να φέρνουν νέους ανθρώπους που είχαν απαχθεί από την Αφρική. Το βρετανικό Κοινοβούλιο κατάργησε το δουλεμπόριο το 1807 και τη δουλεία στο μεγαλύτερο μέρος της Αυτοκρατορίας με τον νόμο του 1833. Περισσότεροι από 800.000 άνθρωποι απελευθερώθηκαν τυπικά από την 1η Αυγούστου 1834. Πολλοί υποχρεώθηκαν να συνεχίσουν να εργάζονται για τους πρώην ιδιοκτήτες τους μέσω του συστήματος μαθητείας μέχρι το 1838. Η κυβέρνηση αποφάσισε ότι οικονομική ζημιά είχαν υποστεί οι δουλοκτήτες. Διέθεσε 20 εκατ. λίρες για να τους αποζημιώσει για την απώλεια της ανθρώπινης ιδιοκτησίας τους. Το ποσό αντιστοιχούσε περίπου στο 40% των ετήσιων κρατικών δαπανών και υπολογίζεται σήμερα κοντά στα 17 δισ. λίρες. Οι απελευθερωμένοι άνθρωποι δεν έλαβαν τίποτα! Η Bank of England ανέλαβε τη διαχείριση των πληρωμών. Το σχετικό δημόσιο χρέος εντάχθηκε αργότερα σε άλλα κρατικά δάνεια και το τελευταίο τμήμα του αποπληρώθηκε το 2015. Με άλλα λόγια, Βρετανοί φορολογούμενοι του 21ου αιώνα εξακολουθούσαν να πληρώνουν ένα χρέος που είχε δημιουργηθεί για να αποζημιωθούν οι ιδιοκτήτες σκλάβων. «Μέχρι το 2015, η Βρετανία αποζημίωνε τους ιδιοκτήτες σκλάβων επειδή θεωρούμασταν ιδιοκτησία», είπε η Γκρέιντζ, για την ανατριχιαστική, φρικτή, απάνθρωπη, αδιανόητη πραγματικότητα πως κάποιοι πλούσιοι εκμεταλλευτές παρέμειναν τέτοιοι, ενώ τα θύματα τους κληρονόμησαν τη φτώχεια, την άνιση ιδιοκτησία γης και τις συνέπειες αιώνων καταναγκασμού.
Ο βασιλιάς Κάρολος σε δύσκολη θέση και οι πολιτιστικοί θησαυροί της Τζαμάικα στο Βρετανικό μουσείο
Ο Βρετανός μονάρχης, αλλά και αρχηγός του κράτους της Τζαμάικα Κάρολος, είναι αυτός που του ζητούνται απαντήσεις, αλλά, ταυτόχρονα, ως κεφαλή του νησιού της Καραϊβικής, τις απαιτεί κιόλας. Το Παλάτι του Μπάκιγχαμ διατρανώνει πως ο Κάρολος έχει εκφράσει την αμέριστη δέσμευσή του στη βαθύτερη κατανόηση της δουλείας και στην αντιμετώπιση των ιστορικών αδικιών. Ο βασιλιάς έχει μιλήσει για βαθιά λύπη, χωρίς, όμως, να ζητήσει επίσημη συγγνώμη ή να υποστηρίξει οικονομικές αποζημιώσεις. Η βρετανική κυβέρνηση, πάντως, απορρίπτει την καταβολή αποζημιώσεων και επιμένει ότι τα ιστορικά γεγονότα πρέπει να κρίνονται βάσει των νόμων της περιόδου κατά την οποία συνέβησαν. Η Τζαμάικα απαντά ότι η μετατροπή ανθρώπων σε ιδιοκτησία στερούνταν νόμιμης βάσης ακόμη και τότε. Η Γκρέιντζ, όμως, κατά την επίσκεψη της στη Βρετανία συναντήθηκε και με αξιωματούχους του Βρετανικού Μουσείου για την επιστροφή αντικειμένων που αφαιρέθηκαν από την Τζαμάικα κατά την αποικιοκρατική περίοδο. Ανάμεσά τους βρίσκονται εξαιρετικά σπάνια έργα των Ταΐνο, του αυτόχθονου λαού που κατοικούσε στο νησί πριν φτάσουν οι Ευρωπαίοι. Η συλλογή περιλαμβάνει ένα ξύλινο άγαλμα ηλικίας περίπου 500 ετών, το οποίο θεωρείται ότι απεικονίζει τον Μποϊναγέλ, θεό της βροχής, καθώς και μια σκαλιστή μορφή ανθρώπου με χαρακτηριστικά πουλιού, η οποία βρέθηκε σε σπήλαιο το 1792. Τα έργα τέχνης και ιστορικής μνήμης σπάνια εκτίθενται στο Βρετανικό Μουσείο. Η Τζαμάικα λέει πως έχουν πολύ μεγαλύτερη αξία στον τόπο από τον οποίο προέρχονται, όπου μπορούν να αποτελέσουν μέρος της ιστορικής γνώσης και της πολιτιστικής ζωής της χώρας. Το αίτημα για την επιστροφή τους είχε διατυπωθεί ήδη από το 2019, αλλά σήμερα συνδέεται ανοιχτά με τις αποζημιώσεις. Έτσι η Τζαμάικα ζητά πίσω τους θεούς της, τη λύπη της να γίνει ευθύνη όσων έφταιξαν και να τελειώσει η σιωπή.
Η Βρετανία οφείλει να θυμηθεί και να επιστρέψει ακόμα ό,τι άρπαξε από λαούς και δεν της ανήκουν.
