Έναν από τους ισχυρότερους επενδυτικούς κύκλους της σύγχρονης ιστορίας της διανύει η ελληνική φαρμακοβιομηχανία, διευρύνοντας παραγωγική δυναμικότητα, έρευνα, εξαγωγές και παρουσία σε δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
Το επενδυτικό πρόγραμμα των ελληνικών φαρμακοβιομηχανιών υπολογίζεται από την Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας σε 1,8 δισ. ευρώ έως το 2028, με εκτιμώμενη δημιουργία 5.500 νέων θέσεων εργασίας και με νέες μονάδες να αναπτύσσονται σε διαφορετικές περιοχές της χώρας.
Η κινητικότητα αυτή έρχεται σε μια αγορά που επίσης μεγαλώνει, καθώς, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του ΕΟΦ, η αξία των πωλήσεων φαρμάκων στην Ελλάδα έφτασε το 2025 τα 9,58 δισ. ευρώ, από 8,95 δισ. ευρώ το 2024, καταγράφοντας αύξηση 7,07%.
Τα μεγέθη αφορούν πωλήσεις προς νοσοκομεία, φαρμακεία και φαρμακαποθήκες και δεν ταυτίζονται με τη φαρμακευτική δαπάνη, αποτυπώνουν όμως το αυξανόμενο οικονομικό μέγεθος του κλάδου.
ΒΙΑΝΕΞ: Ισχυρή ανάπτυξη και μεγαλύτερο βάρος στην έρευνα
Χαρακτηριστική της δυναμικής είναι η εικόνα της ΒΙΑΝΕΞ. Στα τελευταία δημοσιευμένα αποτελέσματα για το 2025, ο κύκλος εργασιών πριν από clawback και rebate αυξήθηκε κατά περίπου 10,4% στα 487,9 εκατ. ευρώ, ενώ τα καθαρά κέρδη μετά φόρων σχεδόν διπλασιάστηκαν, φτάνοντας τα 20,53 εκατ. ευρώ από 10,41 εκατ. ευρώ.
Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η αύξηση των κεφαλαίων που κατευθύνονται στην έρευνα, καθώς οι σχετικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά περίπου 58%, στα 15,63 εκατ. ευρώ, ενώ οι επενδύσεις σε ενσώματα πάγια έφτασαν τα 14,45 εκατ. ευρώ.
Στην ίδια στρατηγική εντάσσεται το νέο Κέντρο Έρευνας και Ανάπτυξης στη Βιομηχανική Περιοχή Πατρών, επένδυση 12,47 εκατ. ευρώ, με έμφαση στην ανάπτυξη νέων φαρμακευτικών μορφών και στην ενίσχυση του εγχώριου ερευνητικού οικοσυστήματος.
Η επίδοση αποκτά μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι clawback και rebate έφτασαν τα 109,15 εκατ. ευρώ, αυξημένα από 89,91 εκατ. ευρώ το 2024.
Παρά δηλαδή την αύξηση των υποχρεωτικών επιστροφών, η εταιρεία κατάφερε να ενισχύσει ταυτόχρονα πωλήσεις, κερδοφορία και επενδύσεις.
DEMO: Επενδύει στην παραγωγική αυτονομία
Εξαιρετικά σημαντική είναι και η επενδυτική κλίμακα της DEMO, η οποία υλοποιεί πρόγραμμα 356 εκατ. ευρώ έως το 2027 και επιχειρεί να περάσει σε δραστηριότητες που μέχρι πρόσφατα απουσίαζαν από την ελληνική παραγωγική βάση.
Στην Τρίπολη δημιουργούνται νέες μονάδες για δραστικές φαρμακευτικές πρώτες ύλες και τελικά φάρμακα, ενώ στον Άγιο Στέφανο αναπτύσσεται κέντρο βιοτεχνολογίας.
Στόχος είναι η DEMO να αποκτήσει δυνατότητα ανάπτυξης και παραγωγής τόσο χημικών όσο και βιολογικών δραστικών ουσιών, διευρύνοντας σημαντικά το αποτύπωμά της πέρα από την παραδοσιακή παραγωγή γενοσήμων και ενεσίμων.
Τα τελευταία πλήρη δημοσιευμένα οικονομικά στοιχεία που είναι διαθέσιμα αφορούν το 2024 και δείχνουν ενοποιημένο κύκλο εργασιών 314,27 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 20,5%, EBITDA 36,76 εκατ. ευρώ και καθαρά κέρδη 5,17 εκατ. ευρώ.
Μόνο μέσα στη συγκεκριμένη χρήση οι ταμειακές εκροές για πάγια και άυλα στοιχεία πλησίασαν τα 72 εκατ. ευρώ, ενώ οι δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης έφτασαν τα 27,05 εκατ. ευρώ.
Η σημασία των επενδύσεων ξεπερνά τα όρια μιας απλής εταιρικής επέκτασης, καθώς η παραγωγή πρώτων υλών στην Ελλάδα μειώνει την εξάρτηση από τρίτες χώρες, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επιχειρεί να ενισχύσει τη στρατηγική της αυτονομία στα κρίσιμα φάρμακα.
Lavipharm: Κοιτάζει όλο και περισσότερο εκτός Ελλάδας
Διαφορετικό αλλά εξίσου ενδιαφέρον μοντέλο ακολουθεί η Lavipharm, η οποία συνδυάζει ισχυρή ανάπτυξη στην ελληνική αγορά με στρατηγική επέκταση στο εξωτερικό.
Τα αποτελέσματα πρώτου εξαμήνου 2026 που ανακοινώθηκαν στις 17 Σεπτεμβρίου είναι πλέον τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα. Οι ενοποιημένες πωλήσεις πριν από clawback και rebate αυξήθηκαν κατά 24,1% στα 38,5 εκατ. ευρώ.
Οι εξαγωγές ενισχύθηκαν κατά 35% και οι πωλήσεις συνταγογραφούμενων φαρμάκων στην Ελλάδα κατά 23%, ενώ μετά την αφαίρεση των επιστροφών οι πωλήσεις διαμορφώθηκαν στα 34,4 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 28,9%.
Η εξωστρέφεια δεν είναι απλώς ακόμη ένας μοχλός ανάπτυξης, αλλά αποτελεί και τρόπο περιορισμού της έκθεσης στο ελληνικό σύστημα clawback.
Η διοίκηση έχει θέσει ως στόχο, μετά την πλήρη ενσωμάτωση του Durogesic, περίπου τα δύο τρίτα των πωλήσεων να προέρχονται από το εξωτερικό, έναντι 34% το 2025.
Η μεταβολή αυτή αναμένεται να μειώσει την εξάρτηση από τις υποχρεωτικές επιστροφές και τα δημοσιονομικά δεδομένα της ελληνικής αγοράς, ενώ παράλληλα μπορεί να βελτιώσει τα περιθώρια κερδοφορίας.
Γιατί το clawback παραμένει το μεγάλο αγκάθι
Το clawback δημιουργήθηκε ως μηχανισμός αυτόματης επιστροφής της υπέρβασης της κλειστής δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης.
Όταν δηλαδή η πραγματική δαπάνη ξεπερνά τον διαθέσιμο προϋπολογισμό, η διαφορά επιστρέφεται υποχρεωτικά από τις φαρμακευτικές εταιρείες. Μαζί με τα rebates έχει εξελιχθεί σε βασικό παράγοντα διαμόρφωσης των πραγματικών καθαρών εσόδων του κλάδου.
Ο ΣΦΕΕ υποστηρίζει ότι τα τελευταία τέσσερα χρόνια οι εταιρείες συνεισφέρουν μέσω των υποχρεωτικών επιστροφών περισσότερα στη φαρμακευτική δαπάνη από το ίδιο το κράτος.
Παράλληλα, στο πρώτο εξάμηνο του 2025 το clawback στα νοσοκομειακά φάρμακα άνω των 30 ευρώ έφτασε, σύμφωνα με ΣΦΕΕ και PIF, στο 80,7%.
Στον αντίποδα, υπάρχει και η άλλη, περισσότερο αναπτυξιακή πλευρά του μηχανισμού, καθώς το επενδυτικό clawback επιτρέπει τον συμψηφισμό μέρους των επιστροφών με επιλέξιμες παραγωγικές και ερευνητικές επενδύσεις και αποτέλεσε βασικό καταλύτη για τον σημερινό επενδυτικό κύκλο των 1,8 δισ. ευρώ.
Έτσι, ένα μέτρο που αποτελεί σημαντική επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις έχει ταυτόχρονα χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για να επιστρέψει ένα μέρος των πόρων στην πραγματική οικονομία μέσω νέων εργοστασίων και έρευνας.
Οι πολυεθνικές και το στοίχημα της καινοτομίας
Οι πιέσεις γίνονται περισσότερο εμφανείς στην πλευρά των καινοτόμων πολυεθνικών. Η πρόσφατη αλλαγή στη Bristol Myers Squibb, με την αποχώρηση της Ελισάβετ Προδρόμου και την ένταξη της ελληνικής αγοράς σε ευρύτερο cluster της Νότιας Ευρώπης, έφερε ξανά στο προσκήνιο τη θέση της Ελλάδας μέσα στους μεγάλους διεθνείς ομίλους.
Βέβαια, η αναδιάρθρωση αποτελεί μέρος ευρύτερων ευρωπαϊκών αλλαγών της BMS και επομένως δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στις συνθήκες της ελληνικής αγοράς.
Οι προκλήσεις είναι σημαντικές, ο κλάδος όμως κινείται ανοδικά
Το ουσιαστικότερο ζήτημα αφορά την πρόσβαση στην καινοτομία, αφού από τα 168 νέα φάρμακα που εγκρίθηκαν στην Ευρώπη την περίοδο 2021 έως 2024, τα 69 έφτασαν στην Ελλάδα και μόλις 36 είναι πλήρως διαθέσιμα, ενώ ο μέσος χρόνος από την ευρωπαϊκή έγκριση έως την αποζημίωση φτάνει τις 641 ημέρες.
Μελέτη της Deloitte για λογαριασμό του ΣΦΕΕ εκτιμά ότι χωρίς παρεμβάσεις η συνολική φαρμακευτική δαπάνη μπορεί να φτάσει τα 10,5 δισ. ευρώ έως το 2028, ανεβάζοντας ακόμη περισσότερο τον πήχη της πρόκλησης.
Κάπως έτσι διαμορφώνεται το μεγάλο στοίχημα της επόμενης περιόδου, με την Ελλάδα να έχει αρχίσει να χτίζει έναν πολύ ισχυρότερο παραγωγικό πόλο στο φάρμακο, με εργοστάσια, έρευνα, βιοτεχνολογία και αυξανόμενη εξωστρέφεια.
Η δυνατότητα όμως αυτής της επενδυτικής δυναμικής να διατηρηθεί θα εξαρτηθεί και από το αν η ανάπτυξη της αγοράς μπορέσει να συνοδευτεί από πιο προβλέψιμη χρηματοδότηση και σταδιακή αποκλιμάκωση των υποχρεωτικών επιστροφών.
