Το δεδομένο του αυτοκινήτου για την ευρωπαϊκή μεσαία τάξη γίνεται άπιαστο όνειρο, με 25 εκατομμύρια Ευρωπαίοι αποκλεισμένους από το να το αποκτήσουν.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2025, το 5,5% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζει σε νοικοκυριά που δηλώνουν ότι αδυνατούν οικονομικά να διαθέτουν αυτοκίνητο για προσωπική χρήση. Το ποσοστό αντιστοιχεί σχεδόν στον πληθυσμό μιας ολόκληρης μεσαίας ευρωπαϊκής χώρας!
Η πλούσια Φινλανδία σε πρωτειά
Η μεγαλύτερη έκπληξη έρχεται από τη Φινλανδία. Το 11,3% των κατοίκων της δηλώνει ότι στερείται αυτοκίνητο επειδή αδυνατεί να καλύψει το κόστος του. Ακολουθεί η Ουγγαρία με 10,4% και η Βουλγαρία με 10%. Η παρουσία της Ουγγαρίας και της Βουλγαρίας στις πρώτες θέσεις εξηγείται ευκολότερα από τους χαμηλότερους μισθούς και την πίεση που ασκούν στα νοικοκυριά τα βασικά έξοδα. Η Φινλανδία, όμως, χαλάει τη βολική εξήγηση ότι το πρόβλημα περιορίζεται στις φτωχότερες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Πίσω από το φινλανδικό 11,3% υπάρχουν μεγάλες αποστάσεις, αραιοκατοικημένες περιοχές, βαρύς χειμώνας και ένα αυτοκίνητο που χρειάζεται καύσιμα, ασφάλιση, συντήρηση, χειμερινά ελαστικά και προστασία από θερμοκρασίες που συχνά δοκιμάζουν ανθρώπους και μηχανές. Η χώρα διαθέτει ισχυρές δημόσιες συγκοινωνίες στα αστικά κέντρα, όμως έξω από αυτά το ΙΧ παραμένει συχνά ανάγκη. Και η στέρηση του είναι πρόβλημα, αφού μοιάζει για την μορφή της χώρας, απαραίτητο στους κατοίκους. Στην άλλη άκρη βρίσκονται η Κύπρος με 1,6%, η Σλοβενία με 1,7% και η Κροατία με 2,6%. Τα χαμηλά ποσοστά τους δεν σημαίνουν ότι το αυτοκίνητο είναι φθηνό. Δείχνουν ότι περισσότερα νοικοκυριά καταφέρνουν να διαθέτουν ένα, κάποτε παλιό, μικρό ή αγορασμένο από δεύτερο χέρι, παρά το βάρος που κουβαλά στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Η τιμή του αυτοκινήτου είναι μόνο η αρχή του προβλήματος
Η απόκτηση ενός αυτοκινήτου αρχίζει στο ταμείο και συνεχίζεται κάθε μήνα. Ασφάλιση, καύσιμα, φόροι, επισκευές, ελαστικά και στάθμευση μετατρέπουν το ΙΧ σε λογαριασμό με ρόδες. Ένα φθηνό μεταχειρισμένο μπορεί να γίνει ιδιαίτερα ακριβό όταν αρχίσει να ζητά συνεργείο και το θέμα εκεί, μη γίνει η αρχή. Τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά διέθεσαν κατά μέσο όρο το 12,7% των συνολικών εξόδων τους στις μετακινήσεις το 2024. Πρόκειται για το τρίτο μεγαλύτερο έξοδο μετά τη στέγαση και τα τρόφιμα. Μέσα σε αυτό χωρούν τα εισιτήρια, τα καύσιμα, η συντήρηση και η απόκτηση οχήματος. Για έναν μισθωτό που ζει μακριά από τη δουλειά του, όμως, το αυτοκίνητο προηγείται συχνά όλων. Χωρίς αυτό, ίσως να μην υπάρχει ούτε μισθός. Η ακρίβεια των τελευταίων ετών χτύπησε συγχρόνως κάθε πλευρά της ιδιοκτησίας του. Η Eurostat διαπίστωσε ότι μεταξύ 2019 και 2024 η Ευρωπαϊκή Ένωση εξήγαγε και εισήγαγε λιγότερα αυτοκίνητα, αλλά η συνολική αξία τους αυξήθηκε. Με απλά λόγια, λιγότερα οχήματα κόστισαν περισσότερα χρήματα.
Η Ευρώπη οδηγεί παλιά αυτοκίνητα
Η μέση ηλικία των αυτοκινήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει φτάσει τα 12,5 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί Ευρωπαίοι καθυστερούν να αλλάξουν αυτοκίνητο, επειδή η αγορά ενός καινούργιου είναι πλέον πολύ ακριβή. Έτσι, προσπαθούν να συντηρήσουν το παλιό τους όχημα για όσο περισσότερο μπορούν, ακόμη και όταν οι επισκευές γίνονται συχνότερες. Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα παραμένουν επίσης ακριβά για ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Μπορεί να χρειάζονται λιγότερα χρήματα για καύσιμα και συντήρηση, όμως το ποσό που απαιτείται για την απόκτησή τους είναι υψηλό. Όσοι δεν μπορούν να το πληρώσουν συνεχίζουν να οδηγούν παλαιότερα αυτοκίνητα και να επιβαρύνονται με βενζίνη, βλάβες και ανταλλακτικά. Η ηλεκτροκίνηση προχωρά, αλλά δεν είναι ακόμη προσιτή σε όλους. Το 2024 πουλήθηκαν 10,6 εκατομμύρια καινούργια αυτοκίνητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μόλις 0,8% περισσότερα από το 2023. Αναλογούν περίπου 24 νέα αυτοκίνητα σε κάθε 1.000 κατοίκους. Οι περισσότεροι στρέφονται στα μεταχειρισμένα, κρατούν το αυτοκίνητο που ήδη έχουν ή δανείζονται χρήματα για να αποκτήσουν κάποιο νεότερο.
Ποιοι είναι αυτοί που αδυνατούν να αποκτήσουν αυτοκίνητο
Η Eurostat δεν περιλαμβάνει στο 5,5% όσους ζουν χωρίς αυτοκίνητο επειδή δεν το χρειάζονται ή δεν θέλουν να έχουν ένα. Καταγράφει μόνο τους ανθρώπους που στερούνται αυτοκίνητο επειδή δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να το αποκτήσουν. Σε μια μεγάλη πόλη με μετρό, λεωφορεία και πυκνή συγκοινωνία, η ζωή χωρίς αυτοκίνητο μπορεί να αποτελεί επιλογή. Σε μια μικρή πόλη ή σε μια απομακρυσμένη περιοχή μπορεί να σημαίνει δυσκολία στη μετακίνηση προς τη δουλειά, το σχολείο, το νοσοκομείο ή ακόμη και το κοντινότερο κατάστημα. Το ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πάντως μειωθεί. Το 2017 βρισκόταν στο 7% και το 2025 έπεσε στο 5,5%. Άρα, σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης η κατάσταση έχει βελτιωθεί ελαφρώς. Την ίδια ώρα οι αυτοκινητοβιομηχανίες παρουσιάζουν ηλεκτρικά μοντέλα, νέες τεχνολογίες και αυτοκίνητα που κοστίζουν όσο μερικά ετήσια εισοδήματα. Κι όμως!
Εκατομμύρια Ευρωπαίοι χρειάζονται ένα αυτοκίνητο για καθημερινές αναγκαίες μετακινήσεις και αδυνατούν, ακόμη και να το ονειρευτούν.
