THE BULLET POINT "PREVIEW"
Η Mars ξεκίνησε από την κουζίνα του Φρανκ Μαρς και μέσα σε δύο γενιές εξελίχθηκε από οικογενειακή επιχείρηση καραμέλας σε έναν παγκόσμιο όμιλο με δραστηριότητες από τα σνακ μέχρι τις τροφές και τη φροντίδα κατοικίδιων.
Η ρήξη του 1932 ανάμεσα στον Φρανκ και τον Φόρεστ Μαρς αποδείχθηκε καθοριστική: ο γιος έφυγε στην Ευρώπη, δημιούργησε τη Mars Limited και αργότερα επέστρεψε στις ΗΠΑ για να χτίσει τα M&M’s και τελικά να ενώσει τις δύο πλευρές της οικογενειακής επιχείρησης.
Η σημερινή Mars είναι αποτέλεσμα συνεχούς διεύρυνσης πέρα από τη σοκολάτα: pet care, τρόφιμα, ρύζι και, πλέον, η Kellanova έχουν μετατρέψει ένα οικογενειακό confectionery business σε έναν από τους μεγαλύτερους ιδιωτικούς ομίλους καταναλωτικών προϊόντων στον κόσμο.
«Αυτή η εταιρεία δεν είναι αρκετά μεγάλη και για τους δύο μας. Πήγαινε αλλού και στήσε τη δική σου επιχείρηση». Με αυτά τα λόγια, σύμφωνα με την ιστορία της οικογένειας, ο Φρανκ Μαρς έδειξε την πόρτα στον γιο του το 1932.
Ο ιδρυτής της Mars, Incorporated είχε μόλις γεμίσει τα ράφια της Αμερικής με δύο σοκολατένιες μπάρες: το Milky Way, με αφράτη γέμιση νουγκά και καραμέλα, και το Snickers, που πρόσθετε φιστίκια στον ίδιο συνδυασμό. Μετά από χρόνια αποτυχιών, η επιχείρησή του είχε επιτέλους σταθεροποιηθεί και δεν ήθελε να ρισκάρει τίποτα.
Ο γιος του, ο Φόρεστ Μαρς, είχε μπει στην εταιρεία τρία χρόνια νωρίτερα και έβλεπε ήδη όσα, κατά τη γνώμη του, πήγαιναν στραβά. Ήθελε επέκταση εκτός ΗΠΑ, μερίδιο στην εταιρεία και λόγο στις αποφάσεις. Ο πατέρας του δεν σκόπευε να του δώσει τίποτα από αυτά.
Ένας καραμελάς με αλλεπάλληλα λάθη
Ο Φρανκ Μαρς μεγάλωσε στη Μινεσότα και έμαθε πώς να βουτά με το χέρι τις καραμέλες στη σοκολάτα από τη μητέρα του. Ήταν η δεξιότητα που θα κουβαλούσε σε όλες τις επόμενες απόπειρές του. Το 1911 άρχισε να φτιάχνει καραμέλες βουτύρου στην κουζίνα του.
Οι βιογραφικές αφηγήσεις περιγράφουν τα χρόνια που ακολούθησαν ως μια αλυσίδα από οικονομικά αδιέξοδα. Οι πρώτες του επιχειρήσεις δεν κατάφεραν να σταθούν, με χρέη και πτωχεύσεις. Ο πρώτος του γάμος είχε ήδη διαλυθεί.
Το 1920 ξεκίνησε από την αρχή, με ένα μικρό εργαστήριο που έφτιαχνε σοκολατάκια σε καλάθια. Εκεί γεννήθηκε το MAR-O-BAR του 1922, η μπάρα με την οποία ο Φρανκ μετονόμασε και την εταιρεία του σε MAR-O-BAR Company. Είχε όμως ένα πρόβλημα που αποδείχθηκε μοιραίο: ήταν τόσο εύθραυστο που έσπαγε στη μεταφορά. Η εταιρεία τζίραρε λιγότερα από 100.000 δολάρια τον χρόνο.
Η ιδέα που ήρθε από τον γιο
Η διέξοδος ήρθε από εκεί που ο Φρανκ δεν την περίμενε. Το 1923 συναντήθηκε με τον γιο του, που είχε μεγαλώσει μακριά του, και η κουβέντα τους γύρισε σε ένα δημοφιλές ρόφημα της εποχής, το γάλα με βύνη. Κατά την επίσημη εκδοχή της Mars, από εκείνη τη συζήτηση ο Φρανκ πήρε την ιδέα να κλείσει αυτή τη γεύση σε μια μπάρα.
Έτσι γεννήθηκε το Milky Way. Αυτή τη φορά η συνταγή πέτυχε, και η ζήτηση ήταν τέτοια που ο Φρανκ χρειάστηκε για πρώτη φορά ομάδα πωλήσεων πλήρους απασχόλησης.
Το 1929 η εταιρεία μεταφέρθηκε στο Σικάγο, σε εργοστάσιο με πρόσβαση στο σιδηροδρομικό δίκτυο, και μαζί της μετακόμισαν σχεδόν 200 εργαζόμενοι. Την ίδια χρονιά ο Φόρεστ μπήκε επίσημα στην επιχείρηση, δίπλα σε έναν πατέρα που για χρόνια ήταν απών από τη ζωή του.
Το 1930 ήρθε το Snickers. Ο Φρανκ είχε πια αγοράσει φάρμα στο Τενεσί και έδωσε στη νέα μπάρα το όνομα του αγαπημένου αλόγου της οικογένειας. Δύο χρόνια αργότερα κυκλοφόρησε το 3 Musketeers. Ο καραμελάς είχε γίνει βιομήχανος, και ο γιος που τον βοήθησε να φτάσει εκεί ζητούσε πλέον το μερίδιό του.
Η σύγκρουση και η ξεχωριστή πορεία
Σύμφωνα με τις περισσότερες αφηγήσεις, ο Φόρεστ ζήτησε το ένα τρίτο της εταιρείας και άδεια να ανοιχτεί στον Καναδά. Πήρε κάτι άλλο: τα δικαιώματα του Milky Way εκτός ΗΠΑ και μια επιταγή 50.000 δολαρίων. Ήταν ουσιαστικά ένα εισιτήριο για το εξωτερικό.
Πριν στήσει δική του μονάδα, πέρασε από τη Nestlé και την Tobler για να μάθει εκ των έσω την ευρωπαϊκή σοκολατοβιομηχανία. Μετά έστησε ένα μικρό εργοστάσιο δυτικά του Λονδίνου και έδωσε στη νέα του εταιρεία το οικογενειακό επώνυμο: Mars Limited.
Εκεί, το 1932, έφτιαξε τη σοκολάτα Mars, βασισμένη στο Milky Way και προσαρμοσμένη στο βρετανικό γούστο. Πολλοί συνδέουν μέχρι και σήμερα το όνομα με τον πλανήτη Άρη, ίσως επειδή το Milky Way είχε ήδη στρέψει το βλέμμα στον γαλαξία. Η σοκολάτα όμως πήρε απλώς το επώνυμο του ανθρώπου που την έφτιαξε. Το 1936 ακολούθησαν τα Maltesers, τα μπαλάκια σοκολάτας με τραγανό εσωτερικό, που έγιναν ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα γλυκά της Βρετανίας.
Παράλληλα, ο Φόρεστ άνοιξε ένα εντελώς διαφορετικό μέτωπο. Το 1935 εξαγόρασε τη Chappel Brothers, που έφτιαχνε την κονσέρβα σκυλοτροφής Chappie. Από εκείνο το εργοστάσιο κονσερβών ξεκίνησε το pet care της Mars, ο κλάδος που σήμερα περιλαμβάνει γνωστά σε όλους brands όπως η Pedigree και η Whiskas.
Η επιστροφή και τα M&M’s
Με το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ο Φόρεστ γύρισε στις ΗΠΑ με μια νέα ιδέα: μικρά σοκολατάκια με σκληρό ζαχαρένιο περίβλημα, που δεν έλιωναν στη ζέστη. Για να την υλοποιήσει, ίδρυσε το 1940 την M&MLimited στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσι.
Χρειαζόταν όμως έναν ισχυρό σύμμαχο. Τον βρήκε στον Μπρους Μάρι, γιο του προέδρου της Hershey, της μεγαλύτερης σοκολατοβιομηχανίας της Αμερικής εκείνη την εποχή, στον οποίο παραχώρησε μερίδιο 20%. Από τα αρχικά των δύο προέκυψε το όνομα M&M‘s. Τα πρώτα κουφετάκια φτιάχτηκαν το 1941 για τον αμερικανικό στρατό, και το 1949 ο Μάρι αποχώρησε, αφήνοντας τον Φόρεστ μοναδικό ιδιοκτήτη.
Τα M&M’s έγιναν η ατμομηχανή της επιχείρησής του, που στο μεταξύ είχε απλωθεί και στο ρύζι και στις ζωοτροφές. Το 1964 ο Φόρεστ απέκτησε τελικά τον έλεγχο της εταιρείας του πατέρα του και την ένωσε με τη δική του. Ο εξόριστος γιος είχε γίνει ο αρχιτέκτονας της σύγχρονης Mars.
Η Mars μετά τον Φόρεστ
Ο Φόρεστ αποσύρθηκε το 1969 και λίγα χρόνια αργότερα παρέδωσε την εταιρεία στα τρία παιδιά του, χωρίς όμως να πάψει να παρεμβαίνει. Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, τους τηλεφωνούσε για να επικρίνει τις αποφάσεις τους. Οι γιοι του είχαν σημαδευτεί από τον αδιάλλακτο χαρακτήρα του, όπως κάποτε ο ίδιος από τον πατέρα του. Ο Φόρεστ πέθανε το 1999 στο Μαϊάμι.
Δύο χρόνια αργότερα η οικογένεια αποσύρθηκε από την καθημερινή διοίκηση. Σήμερα διευθύνων σύμβουλος είναι ο Πόουλ Βάιραουχ (Poul Weihrauch), ενώ η οικογένεια διατηρεί την ιδιοκτησία και την προεδρία του ΔΣ.
Όσο για τα οικονομικά μεγέθη, τον Δεκέμβριο του 2025 η Mars ολοκλήρωσε την εξαγορά της Kellanova, της εταιρείας πίσω από τα Pringles και τα διεθνή δημητριακά Kellogg’s, έναντι περίπου 36 δισ. δολαρίων. Με την προσθήκη της, το μέγεθος της Mars ξεπέρασε τα 65 δισ. δολάρια.
Η εξαγορά ωστόσο είχε και βαρύ λογαριασμό. Για να τη χρηματοδοτήσει, η Mars δανείστηκε 26 δισ. δολάρια μέσω ομολόγων, και η S&P υποβάθμισε την πιστοληπτική της ικανότητα από A+ σε A. Τον Φεβρουάριο του 2026 η S&P Global εκτιμούσε ότι η μείωση του χρέους θα αργήσει περισσότερο από το αναμενόμενο και ότι τα κέρδη θα πιεστούν, επειδή τα οφέλη της συγχώνευσης καθυστερούν και το κακάο κόστισε περισσότερο από όσο είχε υπολογιστεί.
Οι σοκολάτες και τα κατοικίδια
Σχεδόν έναν αιώνα μετά τη ρήξη του 1932, η Mars στηρίζεται σε δύο σκέλη: τα σνακ, που γεννήθηκαν στην κουζίνα του Φρανκ, και τις τροφές για κατοικίδια, που ξεκίνησαν από το εργοστάσιο κονσερβών του Φόρεστ.
Στα σνακ, η πρόκληση είναι να προσαρμοστεί σε καταναλωτές που στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε υγιεινές επιλογές. Στα κατοικίδια, όπου διαθέτει ήδη 10 brands με πωλήσεις άνω του 1 δισ. δολαρίων, είναι να διατηρήσει τον ρυθμό ανάπτυξης.
Πατέρας και γιος διαφώνησαν κάποτε για το πόσο μακριά μπορούσε να φτάσει η εταιρεία. Σήμερα, η απάντηση κρίνεται σε αυτά τα δύο μέτωπα.
GOOD TO KNOW
Η Mars συνδέεται και με δύο παράξενα κομμάτια της σύγχρονης καταναλωτικής ιστορίας. Τα M&M’s ταξίδεψαν για πρώτη φορά στο Διάστημα το 1982, ενώ δύο χρόνια αργότερα ακολούθησαν και τα Peanut M&M’s.
Ακόμη πιο απρόσμενο: τον Ιούνιο του 1974 ένα πακέτο Wrigley’s Juicy Fruit έγινε το πρώτο προϊόν στον κόσμο που σαρώθηκε εμπορικά με barcode UPC σε supermarket στο Ohio -μια στιγμή που η ίδια η Mars διατηρεί σήμερα στο εταιρικό της αρχείο ως ορόσημο της ιστορίας του σύγχρονου retail.
